Mία βρύση για 50 οικογένειες

«Εδώ δεν έχουμε ρεύμα, ψυγείο θα έχουμε; Λένε πως μας αρέσει να ζούμε έτσι
στους καταυλισμούς. Λένε ψέματα. Σε σπίτι κανονικό θα ήθελα να μένω και όχι σε
μία παράγκα με σόμπα, που όταν φυσάει γεμίζουμε καπνό», λέει η κ. Δήμητρα,
μητέρα πέντε παιδιών, που ζει σε ένα παραγκομαχαλά πίσω από – τι ειρωνεία – το
Νομισματοκοπείο.

Το 80% των Τσιγγάνων ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες, καθώς δεν έχουν ούτε καν
τα απαραίτητα όπως ηλεκτρικό και νερό. Το 95% των παιδιών δεν έχουν
εμβολιαστεί ποτέ, ενώ 4 στα 10 δεν έχουν εξεταστεί ούτε μια φορά από γιατρό.
Όσο για την εκπαίδευσή τους, το 97% είναι αναλφάβητοι και το 100% χωρίς καμία
εκπαίδευση.

Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία που έχουν καταγράψει οι αρμόδιοι του
προγράμματος KET – 03, που ξεκίνησε από τον Ιανουάριο του 2003 με πρωτοβουλία
της Γενικής Γραμματείας Πρόνοιας και διεξάγεται σε συνεργασία με το νοσοκομείο
Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού» και την Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Το πρόγραμμα
έχει ως βασικό στόχο την καταγραφή δημογραφικών στοιχείων, την ένταξη των
Τσιγγάνων στην κοινωνία και την ιατρική φροντίδα των παιδιών (σε επισκέψεις 47
οικισμών εξετάσθηκαν 4.700 παιδιά και χορηγήθηκαν 22.300 εμβόλια).

Κοιμούνται με τα ρούχα

Σύμφωνα με το πόρισμα της έκθεσης, τα προβλήματα των Τσιγγάνων δεν σταματούν
εδώ. Συχνά κοιμούνται επάνω στη λάσπη και πάντα με τα ρούχα και τα παπούτσια
τους, ώστε να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τη βροχή, τον αέρα ή τη φωτιά.
Επιπλέον, δεν πλένουν το σώμα τους παρά μόνο σε σημαντικά γεγονότα
(γάμοι-βαφτίσια). Ενώ, όπου υπάρχουν τουαλέτες δεν υπάρχει νερό.

«Πάνω από 50 οικογένειες μοιραζόμαστε ένα σωλήνα νερού. Κάθε φορά πρέπει να
χρησιμοποιεί μόνο ένας τη βρύση. Κάθε σπίτι έχει τη δική του τουαλέτα, μία
τρύπα στο χώμα δηλαδή, αλλά για να πλυθούμε βράζουμε νερό στο γκάζι και
λουζόμαστε εδώ μέσα», λέει ο κ. Παναγιώτης Μήτρου, κρατώντας στην αγκαλιά του
το ένα από τα 4 εγγόνια του.

Αναφορικά με τη διατροφή τους η κατάσταση είναι εξίσου τραγική. Το γάλα και τα
υπόλοιπα ευαίσθητα τρόφιμα που καταναλώνουν, συνήθως είναι αλλοιωμένα καθώς
δεν διαθέτουν ψυγείο.

Όσο για το κρέας, είναι σπάνιο στη διατροφή τους και κακής ποιότητας. Τα
παιδιά τρώνε κυρίως γάλα και παξιμάδια.

Χαρούμενα στο σχολείο

«Κάθε σπίτι έχει τη δική του τουαλέτα, μία τρύπα στο χώμα δηλαδή, αλλά για να πλυθούμε βράζουμε νερό στο γκάζι», λέει ο κ. Παναγιώτης Μηρού.

Ωστόσο υπάρχουν και οι άλλες στιγμές: «Όταν ήμασταν στην Καρδίτσα πήραμε
μερικά από τα παιδιά και τα γράψαμε στο σχολείο.

Πού βρήκανε νερό να πλυθούνε και καινούργια ρούχα δεν ξέρω, αλλά ήταν
πανέτοιμα και χαρούμενα που όπως έλεγαν θα μάθουν γράμματα», τονίζει ο
αναπληρωτής καθηγητής παιδιατρικής και υπεύθυνος του προγράμματος, κ.
Παναγιώτης Σπυρίδης.

Την περιθωριοποίηση των Τσιγγάνων διαπιστώνει και από τη μεριά του ο διοικητής
του νοσοκομείου Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού», κ. Δημήτρης Πεπελάσης. «Συχνά οι
γονείς δυσφορούν και διαμαρτύρονται επειδή τους ενοχλεί η παρουσία των
Τσιγγάνων με τα παιδιά τους στα ιατρεία και τις αίθουσες αναμονής, γεγονός που
οι ίδιοι οι Τσιγγάνοι το αντιλαμβάνονται», εξηγεί.

ΠΩΣ ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΟΥΣ ΤΣΙΓΓΑΝΟΥΣ

Τους θεωρούν βρώμικους και πονηρούς

Βρώμικοι, κλέφτες, πονηροί… αυτή είναι η εικόνα που έχουν οι Έλληνες
για τους Τσιγγάνους, σύμφωνα με έρευνα του εργαστηρίου κοινωνικής ψυχολογίας
του Πανεπιστημίου Κρήτης που διεξήχθη από την αναπληρώτρια καθηγήτρια
Αναστασία-Βαλεντίνη Ρήγα και την διδάκτορα Σοφία Δαιμονάκου.

H έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα και στην Καρδίτσα σε δείγμα 200 ατόμων
ηλικίας από 19 έως 40 ετών. Στους συμμετέχοντες δόθηκε ερωτηματολόγιο το οποίο
περιελάμβανε ερωτήσεις που αναφέρονταν στις λέξεις «Τσιγγάνος», «Γύφτος» και
στη «συμπεριφορά των Τσιγγάνων απέναντι στους Έλληνες» κ.ά. Οι ερωτώμενοι
έπρεπε να καταγράψουν τις πέντε πρώτες λέξεις που τους έρχονταν στο μυαλό για
καθεμία από τις ερωτήσεις.

Πονηρή, με ποσοστό συχνότητας 32%, θεωρούν οι Έλληνες την συμπεριφορά των
Τσιγγάνων απέναντί τους. Ακολουθούν απαντήσεις όπως αδιάφορη (26%), ύπουλη
(11%) έως και εκμεταλλευτική (9%), ενώ ο χαρακτηρισμός φιλική, που είναι και ο
μοναδική θετική έκφραση, είχε συχνότητα μόλις 8,5%.

«H σχέση Ελλήνων και Τσιγγάνων, όπως διαφαίνεται από τα ερευνητικά δεδομένα,
είναι σχέση απόστασης με ενδεχόμενη στάση εγγύτητας, χωρίς όμως επιθυμία
ισότιμης αντιμετώπισης και ενσωμάτωσης», επισημαίνει η αναπληρώτρια καθηγήτρια
κοινωνικής κλινικής ψυχολογίας κ. Αναστασία – Βαλεντίνη Ρήγα.