Kάθε ασθενής το φάρμακό του

Φτωχές επιδόσεις. Τα περισσότερα φάρμακα, παραπάνω από το 90%, είναι κατάλληλα μόνο για τους μισούς ή και λιγότερους ασθενείς

Αυτή η νοοτροπία ενθάρρυνε τους γιατρούς πρώτα να συνταγογραφούν φάρμακα και
ύστερα να κάνουν ερωτήσεις – κάτι που επιβάρυνε το σύστημα υγείας με 12
δισεκατομμύρια για φάρμακα ετησίως.

Αναποτελεσματικά

Παρ’ όλα αυτά, ήταν κοινό μυστικό στους κύκλους των φαρμακοβιομηχανιών ότι,
στους περισσότερους ασθενείς, τα περισσότερα φάρμακα δεν είναι αποτελεσματικά.
Αυτό το μυστικό για πρώτη φορά βγήκε στη φόρα από τον Άλεν Ρόουζες, επικεφαλής
του Τμήματος Γενετικής στην GlaxoSmithKline, τη μεγαλύτερη φαρμακευτική
εταιρεία της Βρετανίας. Διακεκριμένος πανεπιστημιακός στη Γενετική Ιατρική, ο
δόκτωρ Ρόουζες εκφράζεται με ενθουσιασμό για μια νέα γενιά φαρμάκων που θα
βασίζονται στις προόδους της γενετικής επιστήμης.

Με το γονιδίωμα

Πρόκειται για μία εφαρμογή της ανακάλυψης του ανθρώπινου γονιδιώματος στη
φαρμακολογία. Με τη διακρίβωση του DNA των ασθενών θα εντοπίζονται εκείνοι
στους οποίους θα μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικό ένα συγκεκριμένο φάρμακο.
Οι γιατροί θα μπορούν έτσι να ξέρουν τους ασθενείς που ο οργανισμός τους δεν
αντιδρά και δεν θα τους το χορηγούν – αφού στην καλύτερη περίπτωση θα τους
είναι άχρηστο και στη χειρότερη θα μπορούσε να έχει επιβλαβείς παρενέργειες.

Μέχρι τώρα, οι φαρμακευτικές εταιρείες παρασκεύαζαν φάρμακα τα οποία στόχευαν
σε ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο φάσμα του πληθυσμού. Αυτή ήταν μια ιδιαίτερα
επικερδής στρατηγική, αλλά δεν είχε ληφθεί υπ’ όψιν ένα βασικό βιολογικό
δεδομένο: οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίδιοι.

Πανάκριβη διαδικασία

Άλεν Ρόουζες. Τα γονίδια καθορίζουν την αποτελεσμα-τικότητα των φαρμάκων

H εισαγωγή ενός νέου φαρμάκου στην αγορά είναι μια πανάκριβη διαδικασία.
Στόχος είναι οι μεγαλύτερες δυνατές πωλήσεις για το μεγαλύτερο δυνατόν κέρδος
– μια νοοτροπία που προτιμάει να αποκρύπτει το γεγονός ότι τα περισσότερα
φάρμακα δεν κάνουν για όλους τους ανθρώπους.

Για να φτάσει ένα φάρμακο στους ασθενείς περνάει από τρία στάδια δοκιμασιών,
προτού εγκριθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Όμως, ακόμη και όταν ένα φάρμακο
έχει εγκριθεί από άποψη ασφάλειας και «δραστικότητας» – αν κάνει δηλαδή όσα
γράφει στην ετικέτα του ότι πρέπει να κάνει – λίγοι έχουν επίγνωση πόσο φτωχή
είναι η αποτελεσματικότητά του στην πραγματική ζωή.

Ο δόκτωρ Ρόουζες επικαλείται μια έρευνα των Εργαστηρίων Abbot, σύμφωνα με την
οποία η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων ποικίλλει από 25% στην περίπτωση των
αντικαρκινικών φαρμάκων έως 80% στην περίπτωση των παυσίπονων. Σε πολλά
φάρμακα, η αποτελεσματικότητά τους κυμαίνεται γύρω στο 50% ή και λιγότερο,
πράγμα που σημαίνει ότι δεν κάνουν για τους περισσότερους ανθρώπους. «H
συντριπτική πλειονότητα των φαρμάκων, παραπάνω από το 90%, είναι
αποτελεσματικά μόνο για το 30-50% των ανθρώπων», λέει ο δόκτωρ Ρόουζες.

Πρωτοπόρος

Ο ίδιος είναι ένας από τους πρωτοπόρους σε έναν κλάδο της γενετικής, ο οποίος
υπόσχεται να βοηθήσει στον εντοπισμό των ασθενών εκείνων που μπορούν να
ωφεληθούν από ένα συγκεκριμένο φάρμακο. Με την τεχνική των μοναδικών
νουκλεοτιδικών πολυμορφισμών, που μπορεί και εντοπίζει ακόμη και τις
παραμικρές γενετικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων, θα ανιχνεύεται εκείνη
ακριβώς η πληθυσμιακή ομάδα στην οποία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικό ένα
φάρμακο. «Έτσι θα πάψουμε πια να δίνουμε τέσσερα ή και παραπάνω φάρμακα σε
έναν ασθενή, αφού ένα μόνο θα είναι αρκετό», λέει ο Τζον Μπελ, καθηγητής της
Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Θα πρόκειται ασφαλώς για μια επανάσταση που θα αλλάξει μια για πάντα τη
νοοτροπία «ένα φάρμακο για όλους» από την οποία διαπνέεται η σύγχρονη
φαρμακοβιομηχανία.