Ο «δεύτερος θάνατος»

Το παλαιό Ρωσικό Κομμουνιστικό Κόμμα σβήστηκε από τον πολιτικό χάρτη το
1991 με μια προεδρική μονοκονδυλιά. Το αναγεννημένο μέσα από το χάος της
δεκαετίας του 1990 Ρωσικό Κομμουνιστικό Κόμμα καταδικάστηκε σε θάνατο από τους
ίδιους τους Ρώσους ψηφοφόρους – με μια «μικρή» βοήθεια από το Κρεμλίνο.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα (KPRF), βέβαια, δεν έμεινε εκτός Δούμας· είναι όμως
αδιαμφισβήτητα ο μεγάλος χαμένος των πρόσφατων εκλογών. Από το 24% των ψήφων
που είχε συγκεντρώσει το 1999, διασφαλίζοντας τον τίτλο του μεγαλύτερου
κόμματος στην Κάτω Βουλή της Ρωσίας, συρρικνώθηκε στο 12%. Ο ηγέτης του,
Γενάντι Ζιουγκάνοφ, έσπευσε να επιρρίψει την ευθύνη στην εχθρική στάση των
ρωσικών MME και σε εκλογικά «μαγειρέματα», κάνοντας λόγο για ένα «αηδιαστικό
θέαμα». Οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ δίνουν, μέχρις ενός σημείου, βάση στους
ισχυρισμούς του. Όπως επισημαίνει, ωστόσο, στους «Τάιμς» της Μόσχας ο Μπόρις
Καγκαρλίτσκι, διευθυντής του Ινστιτούτου Μελετών για την Παγκοσμιοποίηση,
«ανέκαθεν υπήρχε στα MME αντικομμουνιστική προπαγάνδα – η διαφορά αυτήν τη
φορά ήταν πως πολλοί ψηφοφόροι του KPRF την πίστεψαν· διότι η αρνητική κάλυψη
στα MME επιβεβαίωσε απλώς τις προσωπικές τους εμπειρίες από το κόμμα».

H στήριξη που παρέσχε ο Ζιουγκάνοφ στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις
αντιμετωπιζόταν εξαρχής με καχυποψία. Ο ηγέτης του KPRF απέτυχε να πείσει τις
αναδυόμενες μεσαίες τάξεις να τον αποδεχθούν. Και επιπλέον, «φλερτάροντας» με
τους εύπορους επιχειρηματίες, αποξένωσε τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους του
κόμματος, τους βετεράνους κομμουνιστές και τους φτωχούς. H καταστροφική
επίδοση του KPRF, υποστηρίζει ο Καγκαρλίνσκι, είναι αποκλειστικά και μόνο δικό
του σφάλμα: «Ήταν ανέκαθεν ένας ελιτίστικος συνασπισμός διαφόρων ομάδων, που
παρέμεναν ενωμένες όχι λόγω κάποιας κοινής ιδεολογίας, αλλά μέσω “πελατειακών”
δεσμών και ενός γραφειοκρατικού μηχανισμού».

Εναντίον όλων

Οι συντηρητικοί του ψηφοφόροι μετακινήθηκαν προς την Ενωμένη Ρωσία, οι
εθνικιστές προς την Πατρίδα και το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, και αρκετοί
αριστεροί ψηφοφόροι προτίμησαν να μην ψηφίσουν καθόλου ή να ψηφίσουν «εναντίον
όλων».

Ο Αλεξάντερ Προκάνοφ, διευθυντής της φιλοκομουνιστικής εφημερίδας «Ζάβτρα»,
προβλέπει «δραματικές εξελίξεις» για το KPRF. «Πιστεύω ότι θα υπάρξει μια
εσωτερική διάσπαση, μία έκρηξη», λέει. «Και η ισχυρή, σοβιετικού στυλ
σοσιαλιστική μαγιά θα παραδοθεί σε μία ξεθωριασμένη και πλαδαρή
σοσιαλδημοκρατία». Ο Καγκαρλίτσκι, από την πλευρά του, είναι περισσότερο
αισιόδοξος. «Οι πολιτικές ήττες μπορεί να λειτουργήσουν αφυπνιστικά».

ΟΙ ΑΝΑΛΥΤΕΣ

Μια μάλλον πικρή νίκη

Μπορεί το Κρεμλίνο να συνέτριψε εκλογικά την αντιπολίτευση, αυτό όμως
δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα βγει κερδισμένος. «Είναι μια
μάλλον πικρή νίκη», υποστηρίζει η Λίλια Σέτσοβα, αναλύτρια στο Carnegie Centre
της Μόσχας. Ο Ρώσος πρόεδρος, επισημαίνουν οι αναλυτές, ήθελε μεν να μειωθεί
το έρεισμα των Κομμουνιστών και να αποκτήσουν οι σύμμαχοί του μια ισχυρή
πλειοψηφία, θα προτιμούσε όμως μια υγιέστερη ισορροπία δυνάμεων στη Δούμα. Και
σίγουρα θα μετανιώσει για το γεγονός ότι η καλοδουλεμένη εκστρατεία του
Κρεμλίνου έθεσε εκτός Βουλής δύο φιλελεύθερα κόμματα, τα οποία έχουν συμβάλει
σημαντικά στην προώθηση των φιλοδυτικών μεταρρυθμίσεων που χρειάζεται η Ρωσία.

Οι Φιλελεύθεροι

Το Γιάμπλοκο του οικονομολόγου Γκριγκόρι Γιαβλίνσκι και η Ένωση Δεξιών
Δυνάμεων (SPS) των Ανατόλι Τσουμπάις και Μπόρις Νέμτσοφ δεν κατόρθωσαν να
ξεπεράσουν το απαιτούμενο όριο του 5% των ψήφων. Παρότι ο Πούτιν ακολουθεί
ουσιαστικά τα τελευταία πέντε χρόνια την οικονομική πολιτική τού SPS, ο
Τσουμπάις, η κινητήρια δύναμη πίσω από τις ευρείες ιδιωτικοποιήσεις τής
δεκαετίας του 1990, έλαβε την Κυριακή ένα σαφές μήνυμα ότι η φιλελεύθερη
πολιτική δεν κερδίζει ψήφους στη σημερινή Ρωσία. Τι μέλλον υπάρχει για τα
μεταρρυθμιστικά ρωσικά κόμματα; Προεκλογικά, δεν είχαν κατορθώσει να ενώσουν
τις δυνάμεις τους. Μετεκλογικά, θα συνειδητοποιήσουν πιθανότατα πως δεν
υπάρχει άλλη λύση.