ΓNΩMH Στο τέρμα του δρόμου

Πριν σπό την έναρξη της δίκης έγινε μια μεγάλη συζήτηση γύρω από το δικονομικό
πλαίσιο και τον χαρακτηρισμό των εγκλημάτων της 17N. Σήμερα, λίγο πριν από την
ολοκλήρωση της διαδικασίας μπορούμε να πούμε ότι, μέσα στο πλαίσιο που
ορίσθηκε νομοθετικά, η δίκη διεξήχθη με τρόπο αντάξιο προς τα κριτήρια μιας
ευνομούμενης δημοκρατικής πολιτείας. Όσο για τον χαρακτήρα των εγκλημάτων, το
στοιχείο του πολιτικού εγκλήματος στις κακουργηματικές πράξεις των μελών της
17N, κατ’ ουσίαν και πέρα από τους νομικούς χαρακτηρισμούς, αναγνωρίστηκε και
από το δικαστήριο.

H απόφαση τόσο για την ενοχή όσο και για την αθωότητα των κατηγορουμένων
αποπνέει την αυτοπεποίθηση μιας δικαιοσύνης που κρίνει νηφάλια, χωρίς φόβο ή
πίεση. Το δικαστήριο απάντησε πειστικά στα κύρια ερωτήματα. Άφησε ίσως
αναπάντητα δευτερεύοντα ερωτήματα (όπως τα σχετικά με το φιάσκο της Ριανκούρ),
που όμως δεν επηρεάζουν τη βασική κρίση. Υπήρξαν και ερωτήματα που δεν έγινε
δυνατό να τεθούν, κυρίως όσα έχουν να κάνουν με τα παραγεγραμμένα αδικήματα
και με το κατά πόσον κάποια μέλη της οργάνωσης παραμένουν ασύλληπτα.

Αλλά είναι σαφές ότι το κεφάλαιο της 17N για την ελληνική κοινωνία κλείνει
εδώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι το μέλλον διασφαλίζεται από κάθε απειλή
τρομοκρατίας. Είναι όμως βέβαιο ότι οι όροι της υποδοχής του φαινομένου από
την ελληνική κοινωνία έχουν αλλάξει ριζικά. Καμιά τρομοκρατική οργάνωση, αν
υπάρξει στο μέλλον, δεν θα μπορέσει να «συνομιλήσει» μαζί της όπως το έκανε
στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 η 17N. Ακριβώς επειδή βαίνουμε προς μια
μεγαλύτερη δημοκρατική αυτοσυνειδησία, οι πολιτικές, θεσμικές και ηθικές
αντιστάσεις μας μάς οπλίζουν καλύτερα για να περιφρουρήσουμε την ανοιχτή
κοινωνία. H οποία δεν είναι ποτέ οριστικά κερδισμένη και ασφαλώς δεν
ενσαρκώνει στην παρούσα κατάσταση τον ιδανικό κόσμο. Παρέχει όμως στους
συνειδητούς πολίτες τα μέσα για την εσωτερική της βελτίωση.

Στο πνεύμα αυτό, ας μη λησμονήσουμε και τούτο: Όπως όσοι κρίθηκαν ένοχοι είναι
ένοχοι και στη συνείδησή μας, έτσι και όσοι κρίθηκαν αθώοι θα πρέπει να γίνουν
αποδεκτοί ως αθώοι. Θα πρέπει να περιφρουρήσουμε και το δικό τους δικαίωμα να
συνεχίσουν να ζουν μεταξύ μας, διατηρώντας τις πεποιθήσεις τους μέσα στην
ποικιλία των στάσεων ζωής που επιτρέπει μια ανοιχτή δημοκρατική κοινωνία.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.