ΓNΩMH Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Το ριψοκίνδυνο εγχείρημα της κριτικής θεώρησης της χθεσινής σημαντικής
απόφασης προσκρούει σε ένα δομικό (και ανυπέρβλητο) εμπόδιο. Ποιο είναι αυτό;
Κανένας, ανεξαίρετα (εκτός από τους δικαστές), δεν έχει πλήρη και ολοκληρωμένη
εποπτεία του ογκώδους αποδεικτικού υλικού που συσχετίζεται με αυτή την
«εκρηκτική δίκη». Όλοι έχουμε απλώς μέσα μας «την εικόνα» και την κάλυψη που
μας προσέφεραν τα media, τα οποία πολλές φορές χειραγωγούν την πραγματικότητα
(Boorstin). Επομένως, οποιαδήποτε νομική – και κοινωνικοπολιτική αξιολόγηση –
μπορεί αυτή τη στιγμή να είναι αποσπασματική (και λανθασμένη).

Κάτω από αυτό το πρίσμα εξακολουθώ να πιστεύω ότι ο ολοκληρωτικός αποκλεισμός
της «τηλεοπτικής δημοσιότητας» στέρησε από την ελληνική κοινωνία την ακόλουθη
σημαντική δυνατότητα: Δηλαδή τη δυνατότητα να ανιχνεύσει από πιο «κοντά» την
πολιτισμική προσωπικότητα των κατηγορουμένων (καθώς και τα ιστορικά αίτια που
οδήγησαν στην εκκόλαψη της 17ης Νοέμβρη). Τα επόμενα χρόνια θα αντιληφθούμε
πράγματι, αν η προκείμενη «τραγική ιστορία» μας έδωσε την ευκαιρία για να
κυοφορήσουμε – ως χώρα – ένα διαφορετικό πολιτικό πολιτισμό.

Μέσα σε αυτό το ελλειμματικό πληροφοριακό πλαίσιο θα μπορούσε απλώς να
καταγράψει κανείς τα πρώτα εμφανή πλεονεκτήματα (όπως και τα αντίστοιχα
αναντίρρητα μειονεκτήματα της χθεσινής σημαντικής απόφασης). Ποια είναι, κατ’
αρχήν, τα ολοφάνερα νομικά πλεονεκτήματα της επίμαχης δικαστικής κρίσης;
Πρώτα-πρώτα η οριστική παύση της ποινικής δίωξης για τον Ψαραδέλλη (λόγω
παραγραφής). Προφανώς το δικαστήριο απέρριψε την αναχρονιστική θεωρία «των
ματωμένων χεριών» και αποδέχθηκε ορθά ότι η ποινική ευθύνη στο διαρκές έγκλημα
διαρκεί για όσο χρόνο διαρκεί και η συμμετοχή στην τρομοκρατική οργάνωση.
Έτσι, απέρριψε τις επικίνδυνες ουσιαστικές προσεγγίσεις που οδηγούν στην
ποινικοποίηση της ιδεολογίας (και του φρονήματος).

Επίσης, θεωρώ σε ένα πρώτο επίπεδο, ότι ορθά αθωώθηκε ο Γ. Σερίφης, αφού η
κατάφαση της ποινικής του ευθύνης φαίνεται πως στηρίχθηκε (όπως και η
προσωρινή του κράτηση στο παρελθόν) στις απολογίες των συγκατηγορουμένων του,
πράγμα το οποίο προσκρούει αναμφίβολα στη ρύθμιση του άρθρου 211A του ΚΠΔ.
Επιπλέον το δικαστήριο «έδειξε» με την ολοκληρωτική απαλλαγή της Σωτηροπούλου
και του Παπαναστασίου, ότι δεν κινήθηκε μονολιθικά και μονοδιάστατα.

Όμως, ποιο είναι κατά τη γνώμη μου το εμφανές νομικό μειονέκτημα της εν λόγω
δικαστικής απόφασης; H αποδοχή της ηθικής αυτουργίας του Γιωτόπουλου σε όλες
ανεξαίρετα τις πράξεις, προφανώς δεν μπορεί να θεμελιωθεί με βάση το
αντίστοιχο μοντέλο που έχει διαπλάσσει γι’ αυτό το ζήτημα η νομολογία του
Αρείου Πάγου. H νομολογία τούτη απαιτεί αυστηρά να αναφέρονται σε κάθε πράξη
τα πραγματικά περιστατικά από τα οποία ανακύπτει η παρότρυνση του ηθικού προς
τον φυσικό αυτουργό για την τέλεση μιας αξιόποινης πράξης. Άραγε, μπορεί να
αποδειχθεί κάτι τέτοιο για τον Γιωτόπουλο σε όλα τα αδικήματα που του
επιρρίπτονται; Αμφιβάλλω.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H χθεσινή απόφαση πρέπει να μελετηθεί
πολύ προσεκτικά. Έχω όμως την εντύπωση – παρά την παραπάνω καταγραφή -ότι
είναι μια «ισορροπημένη απόφαση». Βέβαια, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η
τρομοκρατία δεν καταπολεμείται μόνο με δικαστικές αποφάσεις. Μια τέτοια
παραδοχή θα είναι ολέθριο λάθος!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής στη Νομική Σχολή του A.Π.Θ