Mια… Aθήνα στην Kρήτη

Σε μια ακτίνα εξήντα χιλιομέτρων, στα βόρεια παράλια της Κρήτης, έχει
συγκεντρωθεί ο μισός πληθυσμός του νησιού. Παράλληλα, στην ίδια περιοχή είναι
εγκατεστημένες – στην πλειονότητά τους – οι βιομηχανικές μονάδες της Κρήτης
και συγκεντρώνεται σε συντριπτικό ποσοστό η οικονομική δραστηριότητα.

ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Από το Φόδελε και την Αγία Πελαγία ώς το Γάζι, το Ηράκλειο, τις Γούβες, τη
Χερσόνησο και τα Μάλια έχει συγκεντρωθεί το 54% του συνολικού πληθυσμού της
Κρήτης και περίπου το 70% της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας. Στα
πρότυπα της… Αθήνας, ο οικιστικός υδροκεφαλισμός συνοδεύτηκε και στην Κρήτη
από πολεοδομική αναρχία και ελλιπείς υποδομές. Την ίδια ώρα τα χωριά της
ενδοχώρας ερημώνουν. H «εσωτερική» μετανάστευση στην Κρήτη που άρχισε έντονα
από τη δεκαετία του ’70 συνεχίζεται έως σήμερα. Είναι χαρακτηριστικά τα
στοιχεία της τελευταίας απογραφής που δείχνουν πως στους περισσότερους δήμους
της Νότιας Κρήτης και της ενδοχώρας ο πληθυσμός μειώνεται, ενώ οι
παραθαλάσσιες περιοχές του βόρειου άξονα έχουν συνεχή αύξηση των κατοίκων
τους. Έτσι, στο άλλοτε κεφαλοχώρι Αβδου Πεδιάδος, σήμερα έχει πλέον κλείσει
και το δημοτικό σχολείο, ενώ στο χωριό Λήσταρος δεν έχει μείνει πλέον κανένας
Έλληνας κάτοικος: τα σπίτια έχουν αγοραστεί όλα από Άγγλους και Γερμανούς.

Έλλειψη σχεδιασμού και ελέγχου

«H υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και δραστηριοτήτων που παρατηρείται έντονη στα
βόρεια παράλια του νομού Ηρακλείου, αλλά σε μικρότερο βαθμό και στα αστικά
κέντρα των Χανίων και του Ρεθύμνου, είναι απόρροια της έλλειψης σχεδιασμού και
ελέγχου», λέει στα «NEA» η πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ηρακλείου κ.
Κική Κατσαρού και προσθέτει: «Ακόμη και ο υποτυπώδης σχεδιασμός που υπήρχε
ξεπεράστηκε από το κύμα της μετανάστευσης και της υπερσυγκέντρωσης οικονομικών
δραστηριοτήτων και υπηρεσιών στη βόρεια πλευρά του νησιού». Απόρροια της
υπερσυγκέντρωσης του πληθυσμού είναι και τα χιλιάδες αυθαίρετα στην περιοχή
του Ηρακλείου, ενώ ολόκληρες περιοχές στο βόρειο άξονα του νησιού είναι
δομημένες χωρίς πρόβλεψη για κοινόχρηστους χώρους και έργα υποδομής. «Ο
τουρισμός στη Βόρεια Κρήτη ήταν ο παράγοντας που σηματοδότησε τη στρεβλή
ανάπτυξη του νησιού», λέει ο κ. Μανόλης Βαστάκης, αντιδήμαρχος Ηρακλείου και
πρώην πρόεδρος του τμήματος Ανατολικής Κρήτης του Τεχνικού Επιμελητηρίου.
«Δυστυχώς δεν υπήρξε σχεδιασμός και έτσι η ανάπτυξη έγινε μονοδιάστατα.
Έμειναν πίσω σε σχέση με τον τουρισμό οι άλλοι τομείς, όπως η γεωργία και η
μεταποίηση».

«H συγκέντρωση των οικονομικών δραστηριοτήτων στον βόρειο άξονα αποτέλεσαν
κίνητρο για να συγκεντρωθεί ο πληθυσμός», επισημαίνει ο πρόεδρος του
Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου κ. Γιώργος Ξυλούρης, σημειώνοντας παράλληλα
πως τουλάχιστον το 70% των επιχειρήσεων που έχουν έδρα στην Κρήτη
δραστηριοποιούνται στα βόρεια παράλια.

«Ελ Ντοράντο»

Για το «Ελ Ντοράντο» των βορείων παραλίων της Κρήτης μιλάει ο δήμαρχος της
Χερσονήσου – αρχιτέκτονας Σπύρος Δανέλλης: «Με την έναρξη της τουριστικής
δραστηριότητας τη δεκαετία του ’70, υπήρξε μια συσσωρευμένη οικονομική
ανάπτυξη, στην οποία συνέβαλαν το λιμάνι και το αεροδρόμιο του Ηρακλείου»,
λέει και συνεχίζει: «Έτσι, τα βόρεια παράλια εξελίχθηκαν σε ένα “Ελ Ντοράντο”
που συγκέντρωσαν πληθυσμό από την ενδοχώρα όλης της Κρήτης».