Eυρω-δίκη για τα πτυχία των κολεγίων

Απρόβλεπτες εξελίξεις για την Ελλάδα φέρνει η υπόθεση των κολεγίων, ύστερα
από την υιοθέτηση τροπολογίας του ευρωβουλευτή της N.Δ. κ. K. Χατζηδάκη από
την Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου, αλλά και την απόφαση του
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για ανάλογη υπόθεση στη γειτονική Ιταλία.

H πρώτη σελίδα της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την υπόθεση της Ιταλίδας σπουδάστριας Βαλεντίνας Νέρι

Στις αρχές του 2004 μάλιστα, η Ελλάδα θα δικαστεί στο Ευρωδικαστήριο για
ελλιπή μεταφορά κοινοτικής οδηγίας για τα επαγγελματικά δικαιώματα (89/48) στο
εθνικό Δίκαιο, έχοντας να αντιμετωπίσει 7 «κατηγορίες», ανάμεσα στις οποίες
και η άρνησή της να αναγνωρίσει τα πτυχία των κολεγίων. Σύμφωνα με τον υπουργό
Παιδείας πάντως, η Ελλάδα δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με την Ιταλία στο
εκπαιδευτικό σύστημα και σε κάθε περίπτωση το εθνικό Δίκαιο στα θέματα
Παιδείας υπερέχει του κοινοτικού, σύμφωνα με την ίδια τη Συνθήκη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Δεν μπορεί να εξισώνεται η ανώτατη εκπαίδευση με εμπορικά
προϊόντα», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ευθυμίου. Αντίθετα, ο κ. K. Χατζηδάκης
επέμεινε ότι ακόμα και αν η τροπολογία του δεν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, η Ελλάδα θα υποχρεωθεί σύντομα να αναγνωρίσει ως πανεπιστήμια τα
κολέγια, βάσει των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Οι πανεπιστημιακοί, από την πλευρά τους, ούτε να ακούσουν δεν θέλουν για
ιδιωτικά πανεπιστήμια. Χαρακτηριστικά ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών κ.
Γ. Μπαμπινιώτης δήλωσε ότι «κάθε χώρα έχει τη δική της εθνική πολιτική στην
Παιδεία και αυτό δεν είναι ζήτημα ορισμένων επιτροπών όπως αυτή που πήρε
απόφαση για θέματα εσωτερικής αγοράς».

Οι συνταγματολόγοι πάλι, είναι επιφυλακτικοί ως προς το τι αποτέλεσμα θα φέρει
η σύγκρουση κοινοτικού και εθνικού Δικαίου. Σύμφωνα με τον σύμβουλο του ΔΣΑ
και διδάκτορα Συνταγματικού Δικαίου κ. Δημ. Σαραφιανό, όλες οι αποφάσεις του
Συμβουλίου Επικρατείας για το θέμα έως τώρα έχουν καταλήξει στην άποψη πως το
Σύνταγμα υπερτερεί και δεν υπάρχει δυνατότητα να λειτουργήσουν ιδιωτικά
πανεπιστήμια, ακόμα κι αν είναι παραρτήματα Ππανεπιστημίων άλλων χωρών.
«Υπάρχει θεσμική σύγκρουση, αλλά εάν κανείς πιστεύει ότι η λαϊκή κυριαρχία
μπορεί να παραχωρηθεί, ας βγει να το πει δημόσια». Άλλοι συνταγματολόγοι,
ωστόσο, έλεγαν ότι η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την υπόθεση Νέρι
είναι δεσμευτική. «Σύντομα και η Ελλάδα θα πρέπει να συμμορφωθεί, οπότε θα
αναγκαστούμε να αναθεωρήσουμε το Σύνταγμα, αλλιώς θα δίνουμε μάχες
οπισθοφυλακής», ήταν η χαρακτηριστική απάντηση.

Στο θέμα τοποθετήθηκε και ο ευρωβουλευτής του ΣΥΝ κ. Αλ. Αλαβάνος, ο οποίος
υπενθύμισε ότι τα κολέγια λειτουργούν με άδεια που τους έδωσαν οι εκάστοτε
υπουργοί Εμπορίου, τα περισσότερα μάλιστα με υπογραφή του κ. Χρυσοχοΐδη.
Τονίζει ότι από τη στιγμή που η Ελλάδα επιτρέπει τη λειτουργία τους, τότε η
κοινοτική νομοθεσία επιβάλλει αναγνώριση πτυχίων. Και καλεί την κυβέρνηση είτε
να τα κλείσει είτε να σταματήσει να διαμαρτύρεται, κάνοντας λόγο για
«σχιζοφρένεια». Ανάλογη ανακοίνωση εξέδωσε η ΟΝΝΕΔ, ενώ το KKE σε δική του
ανακοίνωση επιτίθεται τόσο εναντίον της N.Δ. όσο και της κυβέρνησης
κατηγορώντας και τα δύο μεγάλα κόμματα για εμπαιγμό και εκτιμώντας ότι οι
πολιτικές τους θα οδηγήσουν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Το δεδικασμένο της Ιταλίας και οι διαφορές με την Ελλάδα

«Δεν μπορεί να εξισώνεται η ανώτατη εκπαίδευση με εμπορικά προϊόντα», είπε ο υπουργός Παιδείας κ. Ευθυμίου αναφερόμενος στην πιθανή εξομοίωση των πτυχίων των φοιτητών Πανεπιστημίων με τους τίτλους σπουδών που πάιρνουν όσοι φοιτούν σε Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών

H «απόφαση Neri», που εκδόθηκε στις 13 Νοεμβρίου από το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί σε πολλά σημεία
«φωτογραφία» όσων συμβαίνουν και στη χώρα μας. Σύμφωνα με όσα είπε στα «NEA» η
εκπρόσωπος Τύπου του δικαστηρίου, η Ιταλία οφείλει τώρα να συμμορφωθεί και να
αναγνωρίσει τα πτυχία των δικών της κολεγίων, ενώ η απόφαση αποτελεί νομολογία
για ανάλογες περιπτώσεις.

Μετά την… προκαταβολή

H Ιταλίδα σπουδάστρια Valentina Neri είχε εγγραφεί στο αγγλικό
Nottingham Trent University (NTU) και, προκειμένου να αποφύγει τα υψηλά έξοδα
της παραμονής της στη Βρετανία, αποφάσισε να παρακολουθήσει τα μαθήματα στο
κολέγιο European School of Economics (ESE) στη Γένοβα. H ESE είναι εταιρεία
που έχει εξουσιοδοτηθεί από το αγγλικό Πανεπιστήμιο να παρέχει στην ιταλική
επικράτεια τις ίδιες ακριβώς υπηρεσίες. Στην Ιταλία, όπως και στην Ελλάδα, οι
τίτλοι σπουδών που χορηγούνται από τα Πανεπιστήμια στα κράτη-μέλη
αναγνωρίζονται μόνον εάν οι φοιτητές παρακολούθησαν τα μαθήματα στα κράτη στα
οποία χορηγήθηκαν οι τίτλοι. H διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα αυτό συμβαίνει
λόγω της γνωστής συνταγματικής απαγόρευσης, ενώ στην Ιταλία ισχύει με
διοικητικές πράξεις.

Έτσι, αφού η Neri κατέβαλε ως προκαταβολή 2.065 ευρώ, πληροφορήθηκε ότι το
πτυχίο που θα έπαιρνε δεν αναγνωρίζεται στην Ιταλία και ενήγαγε την ESE.

Δύο ερωτήματα

Ωστόσο, ο Ιταλός δικαστής, προτού αποφασίσει, έστειλε προδικαστικά ερωτήματα
στο Ευρωδικαστήριο, τα οποία έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα:

* Συμβιβάζονται με τις αρχές της Συνθήκης της E.E. περί ελεύθερης
κυκλοφορίας προσώπων διατάξεις του εθνικού δικαίου που εμποδίζουν το παράρτημα
να ασκεί εκπαιδευτική δραστηριότητα στην Ιταλία παρά τη νόμιμη εξουσιοδότηση
των βρετανικών αρχών και συνεπάγονται δυσμενείς διακρίσεις έναντι ημεδαπών;

* Με βάση την οδηγία 89/48 της E.E. (αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικών
δικαιωμάτων από κράτος σε κράτος), επιτρέπονται διατάξεις που εξαρτούν την
αναγνώριση διπλωμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης από τη διακριτική ευχέρεια της
δημόσιας διοίκησης; Επιτρέπεται να αναγνωρίζονται οι τίτλοι μόνο αν η φοίτηση
έγινε σε αλλοδαπό έδαφος;

H απάντηση

H απάντηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «η διοικητική
πρακτική, σύμφωνα με την οποία ορισμένα διπλώματα δεν αναγνωρίζονται στην
Ιταλία, είναι ικανή να αποτρέπει τους φοιτητές και επομένως συνιστά περιορισμό
της ελευθερίας εγκαταστάσεως. H ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν
αναγνωρίζει συμφωνίες, καθώς η εκπαίδευση είναι «δημόσιο αγαθό, μέσω του
οποίου εκφράζονται οι πολιτιστικές και οι ιστορικές αξίες ενός κράτους. (σ.σ.:
Το ίδιο επικαλείται και η ελληνική). Ωστόσο, καίτοι ο σκοπός της διασφαλίσεως
υψηλού επιπέδου πανεπιστημιακής εκπαιδεύσεως είναι θεμιτός, προκειμένου να
δικαιολογηθούν περιορισμοί στις ελευθερίες, οι εν λόγω περιορισμοί δεν πρέπει
να υπερβαίνουν το μέτρο, που είναι αναγκαίο. Δεδομένου ότι η μη αναγνώριση των
διπλωμάτων αφορά μόνο τους τίτλους σπουδών που χορηγούνται σε Ιταλούς
υπηκόους, η διοικητική πρακτική δεν είναι κατάλληλη για την επίτευξη του
σκοπού της διασφαλίσεως υψηλού επιπέδου εκπαιδεύσεως».

H ΑΠΟΦΑΣΗ

«Παραβιάζεται το δικαίωμα του αγγλικού εκπαιδευτικού ιδρύματος»

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μετά τη νομική έρευνα επί των προδικαστικών
ερωτημάτων της Ιταλικής Δικαιοσύνης αποφάσισε ότι:

«Το άρθρο 43 της Συνθήκης E.E. (απαγορεύονται περιορισμοί της ελευθερίας
εγκαταστάσεως των υπηκόων ενός κράτους-μέλους στην επικράτεια άλλου)
απαγορεύει διοικητική πρακτική σύμφωνα με την οποία τα πανεπιστημιακά
διπλώματα που χορηγούνται από Πανεπιστήμιο κράτους-μέλους δεν μπορούν να
αναγνωρισθούν σε άλλο κράτος, όταν τα προπαρασκευαστικά μαθήματα έχουν
παρασχεθεί στο τελευταίο κράτος- μέλος από άλλο εκπαιδευτικό ίδρυμα βάσει
συμφωνίας μεταξύ των δύο ιδρυμάτων».

Έκρινε δηλαδή ότι παραβιάζεται το δικαίωμα του αγγλικού εκπαιδευτικού
ιδρύματος του οποίου η δραστηριότητα εμποδίζεται.

Τα δύο σημεία που διαφοροποιούν την «ελληνική υπόθεση»

H απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την υπόθεση Νέρι στηρίζεται
στην Συνθήκη της E.E. και όχι σε κάποια οδηγία, γεγονός που κάνει πιο δυσχερή
την ελληνική άμυνα. Υπάρχουν ωστόσο δύο βασικές διαφορές.

1. Το Ευρωδικαστήριο έκρινε ότι η Συνθήκη της E.E. απαγορεύει μια
«διοικητική πρακτική», καθώς στην Ιταλία – η οποία όμως έχει ιδιωτικά
Πανεπιστήμια – δεν είναι το Σύνταγμα, αλλά διοικητικές πράξεις που εμποδίζουν
την αναγνώριση των «κολεγίων».

2. Το δεύτερο είναι, όπως παρατηρεί ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Ιω.
Κουκιάδης, ότι η απόφαση αναφέρεται σε διπλώματα που έχουν εκδοθεί από
«εκπαιδευτικά ιδρύματα». Όμως στην Ελλάδα τα «κολέγια» δεν θεωρούνται
εκπαιδευτικά ιδρύματα, αλλά επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών. Ο κ. Κουκιάδης
αναφέρει ότι πιθανώς η τροπολογία του κ. Χατζηδάκη να μην εγκριθεί τελικά από
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς στηρίχθηκε σε μια συγκυριακή πλειοψηφία του
Λαϊκού Κόμματος στην επιτροπή Νομικών Υποθέσεων.