Διαστάσεις Δικαιοσύνη α λα ρωσικά

Για πρώτη φορά από το 1917, βλέπει κανείς και πάλι ενόρκους στα ρωσικά
δικαστήρια. Αλλά οι δικαστές τούς κάνουν τη ζωή δύσκολη.

Επαναστατική αλλαγή; Οι ένορκοι επανεμφανίστηκαν στα ρωσικά δικαστήρια, αλλά κάθε τόσο αναγκάζονται να… βγαίνουν έξω

Την περασμένη Πρωταπριλιά το απόγευμα βρέθηκε σε ένα διαμέρισμα της Μόσχας το
πτώμα της Νατάλια Μορόζοβα. Έφερε είκοσι μαχαιριές. Δύο εβδομάδες αργότερα
συνελήφθη ο γιος της, ο Αντρέι, και παραπέμφθηκε σε δίκη για τον φόνο της
μητέρας του. H δίκη άρχισε στα τέλη Οκτωβρίου. Ο κατηγορούμενος βρισκόταν σ’
ένα κλουβί. Λίγα βήματα μπροστά του ήταν ο δικηγόρος του, διορισμένος από το
κράτος, με αμοιβή τριών ευρώ την ημέρα. Ακόμα πιο μπροστά ήταν ο δικαστής, ο
εισαγγελέας με γαλάζια στρατιωτική στολή και οι δώδεκα ένορκοι. Την παρουσία
των τελευταίων την είχε ζητήσει ο Αντρέι – ίσως επειδή είχε ακούσει ότι είναι
πιο επιεικείς από τους δικαστές και ότι στο 20% των περιπτώσεων εκδίδουν
αθωωτική απόφαση.

H δίκη δεν είχε εκπλήξεις. Κατέθεσαν η πρώην γειτόνισσα της Νατάλια, η θεία
του Αντρέι, ο πρώην συγκάτοικός του. Ο συνήγορος υπεράσπισης παρέμενε
σιωπηλός, το ίδιο και οι ένορκοι. H ένταση άρχισε να μεγαλώνει όταν κατέθεσε η
σύντροφος του κατηγορουμένου, η Όλγα, που αναίρεσε όσα είχε πει στον ανακριτή
για την έκπληξή της όταν ο Αντρέι βρέθηκε ξαφνικά με πολλά χρήματα. «Ο
ανακριτής με πίεσε, με ανάγκασε να πω ότι τα χρήματα δεν μου ανήκαν», είπε,
για να τη διακόψει ο πρόεδρος του δικαστηρίου και να την πληροφορήσει ότι οι
μέθοδοι των ανακριτών δεν πρέπει να συζητούνται μπροστά στους ενόρκους. Το
ίδιο έγινε και την επομένη: όταν η υπεράσπιση αμφισβήτησε την κατάθεση ενός
από τους ανακριτές, ο πρόεδρος ζήτησε από τους ενόρκους να βγουν έξω. Κι
εκείνοι, χωρίς μια λέξη, υπάκουσαν.

«H επαναφορά του θεσμού των ενόρκων έχει αυξήσει τη δουλειά μας», λέει στη
Φιγκαρό ο Ρώσος δικαστής Βλαντίμιρ Ουσόφ. «Σε μια κανονική δίκη
μπορούμε να μιλάμε ελεύθερα για τα βασανιστήρια και τις άλλες μεθόδους
απόσπασης των ομολογιών, ενώ όταν υπάρχουν ένορκοι πρέπει κάθε τόσο να τους
βγάζουμε έξω». Δεν είναι δηλαδή οι άνθρωποι αυτοί άξιοι εμπιστοσύνης; «Αυτό
έχει να κάνει με τη νοοτροπία του ρωσικού λαού. Αν πεις σ’ έναν ένορκο ότι ο
κατηγορούμενος ξυλοκοπήθηκε από τους αστυνομικούς, δεν ξέρω τι απόφαση μπορεί
να βγάλει».

Όταν οι ένορκοι παρέδωσαν στον πρόεδρο την απόφασή τους για τον Αντρέι,
εκείνος τους έστειλε να την ξαναγράψουν γιατί είχε λάθη. Επέστρεψαν με ένα νέο
κείμενο, κι εκείνος τους έδιωξε ξανά. «Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να
γράψουν σωστά μια φράση και καλούνται να δικάσουν τους άλλους», εξανέστη ένας
εισαγγελέας που είχε έλθει να παρακολουθήσει τη δίκη. Ύστερα από δύο ώρες
διαβουλεύσεων, ανακοινώθηκε επιτέλους η ετυμηγορία: «Ένοχος!». H ποινή
καθορίστηκε από τον πρόεδρο: 17 χρόνια φυλακή. H Δικαιοσύνη θριάμβευσε.