Tα «ελιξίρια» της μακροζωίας

Από τότε που ο άνθρωπος συνειδητοποίησε τη θνητότητά του, αναζητά ελιξίρια που
θα παρατείνουν τη ζωή του. Τα πραγματικά «ελιξίρια», όμως, είναι απλά
προληπτικά μέτρα, τα οποία βρίσκονται υπό τον δικό του αποκλειστικό έλεγχο.

Τα μέτρα αυτά είναι γνωστά, καλά τεκμηριωμένα, αλλά και αυτά που συνήθως
αμελούμε, διότι παρά την ύψιστη σημασία τους, είναι πιθανολογικά και αφορούν
μελλοντικά προβλήματα. Ωστόσο, η πρόληψη είναι δύο έως τρεις φορές
αποτελεσματικότερη για την παράταση της ζωής από οποιαδήποτε θεραπεία.

Αν θέλει κανείς να ζήσει πολλά και καλά χρόνια, πέντε πράγματα πρέπει κυρίως
να προσέξει.

Το πρώτο είναι να μην καπνίζει. Αν καπνίζει από μικρός, η πιθανότητα να μην
ξεπεράσει τα 65 του χρόνια είναι περίπου 15%, αλλά αν κόψει το κάπνισμα
μειώνεται στο μισό, καθώς ελαττώνεται ο κίνδυνος καρκίνου κατά 25% και αυτός
για στεφανιαία νόσο κατά 15%. Μόνον αυτό, όμως, δεν αρκεί.

Απαραίτητο είναι ακόμη να αποφύγει την παχυσαρκία, η οποία αυξάνει κατά 20%
τον κίνδυνο εμφράγματος και κατά 10% τον κίνδυνο καρκίνου (κυρίως του
ενδομητρίου, του μαστού, του νεφρού και του παχέος εντέρου).

H φυσική δραστηριότητα και η σωστή διατροφή, πρότυπο της οποίας είναι η
μεσογειακή, επίσης παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μακροζωία. Οι μακροβιότεροι
άνθρωποι ζουν σε περιοχές που απαιτούν να είναι σωματικώς δραστήριοι, δηλαδή
να διανύουν μεγάλες αποστάσεις ή ανηφόρες με τα πόδια, ενώ όσοι ακολουθούν τις
επιταγές της μεσογειακής διατροφής διατρέχουν 20% λιγότερες πιθανότητες
στεφανιαίας νόσου και 10% λιγότερες πιθανότητες καρκίνου.

Ας μην ξεχνάμε, τέλος, ότι τα ατυχήματα μάς κοστίζουν περισσότερα χρόνια ζωής
απ’ όσα οι καρκίνοι, διότι πολλά από αυτά συμβαίνουν νωρίς και απλά μέτρα τα
οποία ξεχνάμε, όπως η ζώνη και το κράνος, μπορεί να αλλάξουν ριζικά τις
προοπτικές της μακροβιότητας.

Ο Δ. Τριχόπουλος είναι καθηγητής Επιδημιολογίας στα Πανεπιστήμια Αθηνών
και Χάρβαρντ