H επιστήμη της ευτυχίας

Τι κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους; Σε τι διαφέρουν οι χαρούμενοι
άνθρωποι από τους δυστυχείς; Και πώς μπορούν να γίνουν περισσότεροι άνθρωποι
ευτυχισμένοι; Είναι μερικά από τα ερωτήματα που απασχολούν την επιστήμη της
ευτυχίας, έναν καινούργιο κλάδο που μελετά το μυστικό της ευτυχίας με αυστηρές
επιστημονικές μεθόδους.

H Τζένιφερ Λόπεζ έχει – φαίνεται… – όλες τις προϋποθέσεις να είναι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Το κορίτσι με το υπέροχο βλέμμα από το Αφγανιστάν δεν είναι πολύ πιθανόν να έχει αντίστοιχες υλικές προϋποθέσεις· όμως μπορεί να στέλνει στον κόσμο ένα χαμόγελο ευτυχίας…

Παρ’ όλο που πολλοί φιλόσοφοι, θρησκείες και καλλιτέχνες έχουν μελετήσει το
θέμα κατά καιρούς, η επιστήμη απείχε μέχρι πρόσφατα από αυτού του είδους τον
προβληματισμό. Σιγά σιγά όμως, ενδιαφέρεται ολοένα και περισσότερο.
Επιστήμονες από την Αγγλία και την Αμερική παρουσίασαν τις τελευταίες έρευνες
σε ένα μεγάλο συνέδριο που διοργάνωσε την περασμένη εβδομάδα η μεγαλύτερη
επιστημονική ένωση της Βρετανίας.

H γνώμη του ψυχολόγου. Πρώτος στόχος των ερευνητών είναι να αναπτύξουν
τη μεθοδολογία που θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν γιατί κάποιοι άνθρωποι
είναι συνέχεια ή το περισσότερο διάστημα ευτυχισμένοι, ενώ άλλοι βυθίζονται
στη μιζέρια. Και στη συνέχεια, θέλουν να μοιράσουν παντού το μυστικό της
ευτυχίας για να κάνουν κι άλλους ευτυχισμένους. «Ένας ευτυχισμένος άνθρωπος
είναι πιο αγαπητός, πιο υγιής, πιο παραγωγικός και ζει περισσότερο. Είναι κάτι
που θέλουν όλοι να αποκτήσουν», λέει στην εφημερίδα «Sunday Times» ο δρ Νικ
Μπέιλις, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και διοργανωτής του
συνεδρίου.

«Υποθέτουμε ότι το μεγάλο εισόδημα και η ανώτερη κοινωνική θέση φέρνουν την
ευτυχία, αλλά δεν υπάρχει καμία απόδειξη γι’ αυτό. Αντίθετα, έχουμε
διαπιστώσει ότι αν, για παράδειγμα, κερδίσεις το λότο, μέσα σε ένα χρόνο το
επίπεδο της ευτυχίας σου θα έχει ξαναγυρίσει στην προηγούμενη κατάσταση».

Προτεραιότητα οι μελέτες. Το μυστικό της ευτυχίας δεν απασχολεί μόνο
τους επιστήμονες αλλά και τους πολιτικούς. H επίσημη στρατηγική της κυβέρνησης
Μπλερ για τον τομέα της επιστήμης ανέδειξε πέρυσι ως προτεραιότητα τις
σχετικές μελέτες.

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας Μάρτιν Σέλιγκμαν μπορεί να
περηφανεύεται ότι ξεκίνησε την επιστήμη της ευτυχίας. Αυτό έγινε σε μία
επιστημονική συνάντηση όπου ξάφνιασε τους παρευρισκόμενους όταν αναρωτήθηκε
από το βήμα γιατί η επιστήμη ερευνά μόνο τη δυστυχία και προσπαθεί να
ερμηνεύσει τον πόνο αντί να μελετήσει τα βήματα που οδηγούν στην ευτυχία.

«Είμαστε καλοί στις ψυχικές ασθένειες αλλά ανεπαρκείς όταν πρέπει να μιλήσουμε
επιστημονικά για το τι δίνει νόημα στην ζωή, για τα θετικά συναισθήματα, τη
δύναμη και την αρετή. Αποστολή μου είναι να κτίσω την επιστημονική υποδομή για
να βρούμε τι κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους αντί για αυτά που τους κάνουν
να υποφέρουν λιγότερο», λέει ο Σέλιγκμαν.

Τρία είδη ευτυχίας. Έτσι, ο καθηγητής βρίσκεται σε επαφή με εκατοντάδες
ερευνητές και ψυχολόγους σε όλο τον κόσμο καταστρώνοντας την στρατηγική για
την αύξηση της ευτυχίας. Από τα μέχρι τώρα ευρήματα, έχει καταλήξει στο
συμπέρασμα ότι υπάρχουν τρία είδη ευτυχίας.

Πρώτο είδος είναι «η ευχάριστη ζωή» – αυτή που αποκτούμε από αισθησιακές
απολαύσεις όπως το καλό σεξ, το φαγητό και το ποτό ή μία καλή ταινία. Ο
Σέλιγκμαν κατηγορεί το Χόλιγουντ και τη βιομηχανία της διαφήμισης που οδηγεί
τον κόσμο να πιστέψει ότι η μακροχρόνια ευτυχία αποκτάται με αυτά τα βήματα.

Δεύτερο είναι «η καλή ζωή» – το είδος που ζούμε όταν απολαμβάνουμε κάτι στο
οποίο είμαστε καλοί και ταλαντούχοι. Το κλειδί για να την αποκτήσουμε, λέει ο
καθηγητής, είναι να γνωρίζουμε τα δυνατά μας σημεία και τις ικανότητές μας και
να ασχολούμαστε με δραστηριότητες που τις αναδεικνύουν.

Τρίτο είδος είναι «η ζωή γεμάτη νόημα». Αυτή είναι και η μακροχρόνια ευτυχία.
Για να την αποκτήσουμε, πρέπει να βρούμε αυτά στα οποία πιστεύουμε και να
χρησιμοποιήσουμε τις δυνάμεις μας σε αυτούς τους τομείς. Για παράδειγμα, οι
άνθρωποι που είναι καλοί στην επικοινωνία με άλλους, ίσως βρουν την ευτυχία αν
ασχοληθούν με την πολιτική ή την εθελοντική εργασία, ενώ ένας ροκ σταρ που
νοιάζεται για τον πλανήτη μπορεί να οργανώσει μία φιλανθρωπική συναυλία.

«Το μυστικό της μακροχρόνιας ευτυχίας είναι να αποκτήσετε την καλή ζωή ή την
ζωή γεμάτη νόημα», τονίζει ο Σέλιγκμαν. «Μόνο τότε μπορείς να κάνεις πράγματα
που σε οδηγούν στην ευχάριστη ζωή, η οποία είναι το κερασάκι στην τούρτα».

Ο Μπέιλις πάλι πιστεύει ότι οι βαθιές φιλίες και ο μεγάλος κοινωνικός κύκλος
είναι προϋποθέσεις για την μακροχρόνια ευτυχία, καθώς επίσης η χρήση των
ιδιαίτερων δεξιοτήτων του ατόμου.

Γονίδια – ανατροφή. H ευτυχία είναι φυσικά και θέμα γονιδίων, όπως και
ανατροφής, όπως δείχνει η έρευνα της δρος Μπάρμπαρα Μόγκαν στο Ινστιτούτο
Ψυχιατρικής του Κολεγίου Κινγκ στο Λονδίνο. H καθηγήτρια μελέτησε στοιχεία για
τη ζωή 17.500 ανθρώπων που γεννήθηκαν την ίδια εβδομάδα του 1958 και
χρησιμοποιεί τον όρο «συνηθισμένη μαγεία» για να περιγράψει τις συνθήκες κάτω
από τις οποίες τα παιδιά μεγαλώνουν και γίνονται ευτυχισμένοι ενήλικοι.

Ανάμεσα σε άλλα, τα πηγαίνουν καλά με τους γονείς τους, καταστρώνουν σχέδια
για το μέλλον, ενώ ως ενήλικοι μοιράζονται τα προβλήματα με τον σύντροφό τους.

Τα έξι θεμέλια της ευτυχίας

Εκτός από τη ζωή γεμάτη νόημα, πολλές φορές θεμέλιο ευτυχίας είναι αισθησιακές απολαύσεις – όπως, λόγου χάριν, μια σοκολάτα…

Οι επιστήμονες έχουν αναγνωρίσει κάποιους παράγοντες απαραίτητους για την
εξασφάλιση της πολυπόθητης ευτυχίας.

Γονίδια: Όσοι γεννιούνται σε μία ευτυχισμένη οικογένεια ξεκινούν τη ζωή
τους με τον καλύτερο τρόπο.

Σκέψη: Δεν μπορείς να διαλέξεις τους γονείς σου αλλά μπορείς να
επιλέξεις την αισιοδοξία, λένε οι επιστήμονες. Τεχνικές θετικής σκέψης μπορούν
να αναδιοργανώσουν τον εγκέφαλο, ενώ συνεχείς δυσάρεστες σκέψεις οδηγούν στην
κατάθλιψη.

Γάμος: Οι παντρεμένοι είναι πιο ευτυχείς από τους ανύπαντρους.

Κοινωνική ζωή: Οι στενές επαφές με συγγενείς και φίλους ανεβάζουν το
δείκτη της ευτυχίας ψηλότερα από την απόκτηση υλικών αγαθών.

Προσφορά: H εθελοντική εργασία μάς κάνει να νιώθουμε καλύτερα για τον
κόσμο.

Πίστη: H θρησκευτική πίστη δημιουργεί θετικά συναισθήματα και μειώνει
το φόβο του θανάτου.

Link http: //www.authentichappiness.com

Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου