διακοπές Oρεινή Nαυπακτία – Kράβαρα

Το φράγμα του Εύηνου

Η πιθανότερη προέλευση της ονομασίας Κράβαρα προέρχεται από την
πολεμική ιαχή των κατοίκων της περιοχής στις μάχες του με τους Τούρκους: «Στην
κάρα βαρείτε», αλλά μπορεί να την είπαν έτσι και από τους σωρούς των βράχων
που στοίβαξε ο Θεός σ’ αυτά τα υψώματα.

Η διαδρομή μέχρι την Άνω Χώρα «διαρκεί» 52 πανέμορφα χιλιόμετρα (για τα οποία
θα χρειαστείτε τουλάχιστον μιάμιση ώρα) σε καταπράσινες πλαγιές, γι’ αυτό
είναι προτιμότερο να περάσετε από εκεί κατά τη διάρκεια της ημέρας. Πριν ακόμα
αρχίσουν οι μεγάλες ανηφοριές, αριστερά θα συναντήσετε μια ταμπέλα που οδηγεί
προς το μοναστήρι της Παναγίας της Βαρνάκοβας. Αξίζει να κάνετε
αυτή την παράκαμψη των 8 χιλιομέτρων, για να δείτε το πέμπτο σε παλαιότητα
μοναστήρι της Ορθοδοξίας και σπουδαίο «Κρυφό Σχολειό» στα χρόνια της
τουρκοκρατίας. Προσπαθήστε να μιλήσετε με την ηγουμένη των 14 μοναχών. Έχετε
μόνον υπόψη ότι το μοναστήρι είναι κλειστό κάθε Δευτέρα.

Ο δρόμος περνάει από τα δύο τελευταία ορεινά χωριά, την Τερψιθέα και
την Ελατού, και καταλήγει στην Άνω Χώρα, προσπερνώντας δύο
διασταυρώσεις μετά την Ελατού, όπου η πρώτη βγάζει σε χωματόδρομο που φτάνει
μέχρι την Αρτοτίνα, ενώ η δεύτερη, άσφαλτος, οδηγεί στην πολύ κοντινή
Κάτω Χώρα και φτάνει μέχρι τα Κρυονέρια, για να συνεχίσει
χωματόδρομος προς άλλα χωριά.

Η Άνω Χώρα, ένα πανέμορφο χωριό και πρωτεύουσα της περιοχής,
είναι το κέντρο της εξόρμησης στην ευρύτερη περιοχή των Κραβάρων, αφού μόνον
εδώ υπάρχουν ξενώνες για διανυκτέρευση. Περνώντας μέσα από την πλατεία
ακολουθούμε τον χωματόδρομο που η ταμπέλα δείχνει προς Αμπελακιώτισσα.
Πολύ γρήγορα ο χωματόδρομος γίνεται άσφαλτος, αλλά χρειάζεται προσοχή, γιατί
οι κατολισθήσεις είναι συχνές και στην πορεία υπάρχουν και μικρά κομμάτια, που
η άσφαλτος είναι κατεστραμμένη.

Μονή Αμπελακιώτισσας

Αποτελεί ένα από τα κύρια αξιοθέατα της περιοχής των Κραβάρων. Εκεί βρήκαμε
τον πατέρα Ραφαήλ να αναπαύεται, αλλά ένας αρκετά πιο νέος μοναχός μάς
ξενάγησε στον ιερό χώρο και μας ενημέρωσε για την ιστορία του μοναστηριού. Ο
ίδιος μας διηγήθηκε την προέλευση της θαυματουργής εικόνας, που κατέληξε εκεί
όταν την πέταξαν οι Τούρκοι στον Πηνειό, κάπου κοντά στα Αμπελάκια των Τεμπών.
Ο χωμάτινος δρόμος, που συνεχίζει από την Αμπελακιώτισσα και καταλήγει στη
διασταύρωση προς Κρυονέρια και Περδικόβρυση που προαναφέραμε, είναι μια
πανέμορφη διαδρομή, αλλά μην προσπαθήσετε να την περάσετε με συμβατικό
αυτοκίνητο. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που έχετε αυτοκίνητο 4×4 ή εντούρο
μοτοσυκλέτα, αν συναντήσετε τα δύσκολα λόγω χιονιού ή κατολισθήσεων γυρίστε
πίσω.

Η κυρα-Ασημίνα της Άνω Χώρας

Την συναντήσαμε να σκουπίζει το λιθόστρωτο. Η κορμοστασιά και το αγέρωχο
βλέμμα της μας έκαναν να της μιλήσουμε. Μας κάλεσε στον καφενέ να μας κεράσει.
Έκπληξη και θαυμασμός. Η Ασημίνα Καρκάνη-Πατούχα, σύζυγος του αείμνηστου
δημοσιογράφου του «Ριζοσπάστη» Καρκάνη, είναι από τις πιο σημαντικές γυναίκες
της Αντίστασης. Στα 15 της χρόνια βγήκε στα βουνά και πολέμαγε στο πλευρό του
Άρη Βελουχιώτη, χωρίς τα τραύματα να της λυγίσουν τη θέληση. Στα 19 της, στον
Εμφύλιο, φυλακίστηκε και γνώρισε όλες τις φυλακές των αντικαθεστωτικών επί 13
χρόνια, γιατί δεν θέλησε να βάλει μια «ατιμωτική» υπογραφή. Σήμερα, στα 75 της
χρόνια, χωρίς να της έχουν δώσει τη σύνταξη που έχουν πάρει άλλοι, στέκεται
περήφανη. Στο βιβλίο που έχει εκδώσει «Αν δεν ήταν ο Δεκέμβρης» εξηγεί πολλά
για τα περίεργα εκείνα χρόνια της νεώτερης ελληνικής Ιστορίας.

Τα τραύματά της ματώνουν και την βασανίζουν ακόμα, όμως η ψυχή και το πνεύμα
της παραμένουν ελεύθερα. Θα την βρείτε να σκουπίζει το λιθόστρωτο στην Άνω
Χώρα και σίγουρα θα την αναγνωρίσετε. Τιμήστε το κέρασμά της, είναι από καρδιάς.

Στα άγνωστα ορεινά χωριά

Οι πηγές στον Πόδο

Στα 7 χιλιόμετρα από την Άνω Χώρα βρισκόμαστε σε μια διασταύρωση χωματόδρομου,
που οδηγεί στο χωριό Πόδος. Ύστερα από τρία χιλιόμετρα πατημένου
χωματόδρομου φαίνονται τα πέτρινα σπίτια του χωριού. Στη διχάλα κάνουμε δεξιά
και βρισκόμαστε σ’ ένα όμορφο ξέφωτο με πηγές, απ’ όπου το μονοπάτι οδηγεί στο
κέντρο του χωριού. Επιστρέφοντας στον κεντρικό χωματόδρομο περνάμε μέσα από το
χωριό και κάνοντας μια ακόμη στάση για να θαυμάσουμε την όμορφη εκκλησία,
συνεχίζουμε. Σε 6 χιλιόμετρα ίδιας ποιότητας δρόμου και με τη βλάστηση να
γίνεται όλο και πυκνότερη, προσπερνάμε τον εγκαταλελειμμένο οικισμό
Πλατανιά και βρισκόμαστε πάλι σε διασταύρωση. Κάνουμε αριστερά και σε 4
χιλιόμετρα μπαίνουμε στο χωριό Ελευθέριανη, το τελευταίο χωριό που
φτάνει η άσφαλτος από τη Ναύπακτο.

Γυρίζουμε πίσω τον ίδιο χωματόδρομο και συνεχίζουμε προς την αντίθετη
κατεύθυνση. Όταν φτάνουμε στην ίδια διασταύρωση βλέπουμε μια μεγάλη ταμπέλα
που γράφει «Προς Αμπελακιώτισσα», ωστόσο αυτή είναι σε λάθος
θέση (!), αφού η σωστή είναι να δείχνει δεξιά, δηλαδή προς το χωριό Πόδος,
που περάσαμε, και από εκεί στην άσφαλτο που βγάζει στο όμορφο μοναστήρι.

Συνεχίζουμε αριστερά προς βορράν, μέσα από ένα πανέμορφο δασικό τοπίο για να
βγούμε στη Χόμορη. Στα 4 χιλιόμετρα συναντάμε άλλη μια διασταύρωση αριστερά,
που βγάζει στο χωριό Μηλιά, από όπου συνεχίζει άσφαλτος προς διάφορες
κατευθύνσεις, την οποία προσπερνάμε και σε πέντε ακόμα χιλιόμετρα ίδιας
όμορφης διαδρομής βγαίνουμε στην άσφαλτο, λίγο πριν από το πανέμορφο χωριό
Χόμορη. Μέχρι εδώ τα χωμάτινα κομμάτια ήταν πατημένο χώμα, προσπελάσιμα
και από συμβατικό αυτοκίνητο (όχι χαμηλό), πράγμα που εξαρτάται και από τις
καιρικές συνθήκες. Δηλαδή, με δυνατή βροχή και χιόνια, η κατάσταση δυσκολεύει.

Η Χόμορη, έστω και σχεδόν έρημη από κατοίκους, είναι ένα από τα
ομορφότερα χωριά των Κραβάρων. Αφήνουμε το αυτοκίνητο και κατεβαίνουμε στον
κάτω Μαχαλά. Πέτρινα σπίτια και πολλά δέντρα, τα περισσότερα ελιές γεμάτες
καρπό, συνθέτουν ένα γνήσιο ελληνικό ορεινό τοπίο. Από τη Χόμορη συνεχίζουμε
την άσφαλτο μέχρι τη διασταύρωση της κεντρικής αρτηρίας. Στην κεντρική
διασταύρωση, που η αριστερή κατεύθυνση κατηφορίζει προς Αγία Τριάδα, Πλάτανο
κ.λπ., πάμε δεξιά προς το Χάνι του Λιόλιου. Παλιό κατάλυμα των ταξιδευτών (από
το 1820) το Χάνι του Λιόλιου δυστυχώς είναι κλειστό. Κράτησε όμως για
τουλάχιστον τέσσερις γενιές. Λίγο πιο κάτω, το Χάνι του Κωλέττη είναι
επίσης κλειστό. Από εκείνο το σημείο εγκαταλείπουμε πάλι την άσφαλτο και
στρίβουμε αριστερά προς Καστανιά, για να φτάσουμε ύστερα από 9
χιλιόμετρα πανέμορφης διαδρομής στον Άγιο Δημήτριο, στο φράγμα
της τεχνητής λίμνης του Εύηνου.

Επιστροφή στην Άνω Χώρα

Άνω Χώρα Ναυπακτίας

Κάναμε τη βόλτα της λίμνης του Εύηνου, που είναι πολύ όμορφη, ανηφορίσαμε στην
Αράχωβα και συνεχίσαμε μέχρι τα Κλεπά, που τα βρήκαμε και αυτά
έρημα από κόσμο. Από τα Κλεπά όσοι θέλουν μπορούν να ακολουθήσουν τον
χωματόδρομο (δύσκολος για συμβατικό αυτοκίνητο) μέχρι το χωριό
Λιβαδάκι. Μια όμορφη διαδρομή 15 χιλιομέτρων, αλλά ο οικισμός δεν
παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ωστόσο, στον ίδιο χωματόδρομο, 3 χιλιόμετρα
από τα Κλεπά, μια μικρή μπλε ταμπέλα επισημαίνει δεξιά κατεύθυνση, που
καταλήγει έπειτα από 3 χιλιόμετρα σ’ ένα ύψωμα με πέτρινο εκκλησάκι, αλλά με
καταπληκτική θέα της λίμνης και του ποταμού.

Η Περδικόβρυση βρίσκεται πολύ κοντά στη λίμνη, στο τέλος της ασφάλτου
του περιφερειακού. Στη μικρή πλατεία υπάρχει ένα ταβερνάκι-καφενείο, που
συνήθως το επισκέπτονται κυνηγοί. Για να επιστρέψουμε στη βάση μας, την Άνω
Χώρα, προσπερνάμε την Περδικόβρυση και σε 4 χιλιόμετρα χωματόδρομου συναντάμε
τη διασταύρωση, όπου ο χωματόδρομος δεξιά ανεβαίνει το βουνό Τσεκούρα
και βγάζει στην Αμπελακιώτισσα. Το δύσκολο κομμάτι 15 χιλιομέτρων είναι
προσπελάσιμο μόνο από αυτοκίνητο 4×4 και αυτό πάλι εξαρτάται από τις καιρικές
συνθήκες. Στρίβοντας αριστερά ο βατός σχετικά χωματόδρομος οδηγεί στα
Κρυονέρια.

Από εδώ η διαδρομή προς Άνω Χώρα είναι ασφάλτινη (στρώθηκε μόλις φέτος) και ο
κύκλος κλείνει.

ΦΑΓΗΤΟ

Στους ξενώνες που θα μείνετε θα βρείτε και φαγητό, αλλά μην παραλείψετε να
πάτε και στα γύρω ταβερνεία.

Στην Άνω Χώρα να φάτε οπωσδήποτε στο «Πλατάνι», στην έξοδο προς Αμπελάκια,
και να δοκιμάσετε το ντόπιο γουρουνόπουλο.

Στην Κάτω Χώρα υπάρχει μια καλή ψησταριά. Στην ευρύτερη περιοχή δεν θα
βρείτε τίποτα ανοιχτό μετά το φθινόπωρο, εκτός από τον Φώντα στη Λάλκα
πηγαίνοντας για τα Κρυονέρια, όπου θα γευτείτε μαγειρευτό κυνήγι και ζυγούρι.
Τις πίτες, που θα βρείτε σχεδόν παντού, μην τις αγνοήσετε.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Τα παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά:

Άνω Χώρα

Ξενοδοχείο «Crystal Mountain» με 60 όμορφα δωμάτια, στην είσοδο του
χωριού τηλ: 26340-41.555 – www.crystalmountain.gr

«Το Κανναβέικο», παραδοσιακός ξενώνας με όμορφη θέα, δυναμικότητας 8
δωματίων τηλ: 26340-41.077 – www.kannaveiko.gr

«Village Inn», παραδοσιακός ξενώνας στο κέντρο του χωριού,
δυναμικότητας 8 δωματίων τηλ: 26340-41.433 – www.village-inn.gr

Κάτω Χώρα

«Ξένιος», συγκρότημα ξύλινων σπιτιών σε θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον,
δυναμικότητας 5 δίκλινων δωματίων και 1 τετράκλινου, τηλ: 26340-41.111 – www.xenios-katohora.gr

Αμπελακιώτισσα

«Δρυάδες», πανδοχείο από πέτρα και ξύλο σε μοναδική τοποθεσία,
δυναμικότητας 6 ανεξάρτητων δωματίων με κουζίνα, τηλ: 26340-41.633

Κρυονέρια – Λάλκα

«Φάρμα Μίχου», πέντε πέτρινα σπιτάκια μέσα στο δάσος, τηλ: 26340-48.781

Τερψιθέα

Ξενοδοχείο «Τερψιθέα», τηλ: 26340-53234 – www.terpsithea.com

Ελατού

Ο κοινοτικός ξενώνας της Ελατούς δεν λειτουργεί, γιατί δόθηκε σε άλλον
ενοικιαστή και ανακαινίζεται. Τηλ: 26340-53.060