Φίλιππος Πετσάλνικος Aυστηρότερος ο νέος αντιτρομοκρατικός

Αμέσως μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης για τα μέλη της 17N, η
κυβέρνηση θα προωθήσει στη Βουλή τον νέο αντιτρομοκρατικό νόμο. Το νομοσχέδιο
είναι ήδη έτοιμο, όπως γνωστοποιεί με τη συνέντευξή του στα «NEA» ο υπουργός
Δικαιοσύνης κ. Φίλ. Πετσάλνικος και περιέχει:

* Ορισμό της τρομοκρατικής πράξης, για πρώτη φορά στο ελληνικό Δίκαιο, με
παράλληλη κατάρτιση καταλόγου τρομοκρατικών αδικημάτων.

* Αύξηση του ορίου παραγραφής (σε 30, από 20 χρόνια) για τις ανθρωποκτονίες
που είναι αποτέλεσμα τρομοκρατικών ενεργειών.

* Διαχωρισμό (και αυστηρότερη ποινική μεταχείριση) του ρόλου του «αρχηγού»
μιας τρομοκρατικής ομάδας από τα λοιπά μέλη.

* Ποινές κάθειρξης για όσους χρηματοδοτούν τρομοκρατικές ενέργειες.

Ο νέος νόμος δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, ενώ ο υπουργός Δικαιοσύνης αποκλείει
κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο έκδοσης των μελών της 17N στις ΗΠΑ, λόγω της
συμφωνίας για θέματα εκδόσεων μεταξύ E.E. και ΗΠΑ. Ωστόσο, παραδέχεται ότι με
δεύτερο νόμο που θα έρθει στις αρχές του 2004 (για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού
εντάλματος σύλληψης) και υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις θα είναι πλέον
δυνατή και η έκδοση Ελλήνων πολιτών για εγκλήματα που έχουν διαπράξει σε άλλες
χώρες της E.E.

«H Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή που συγκροτήθηκε στο υπουργείο Δικαιοσύνης έχει
ήδη ολοκληρώσει το έργο της και το σχέδιο νόμου πρόκειται να υποβληθεί σύντομα
στο Ελληνικό Κοινοβούλιο», αναφέρει ο κ. Πετσάλνικος για το νέο
αντιτρομοκρατικό νομοθετικό πλαίσιο, ενώ προσθέτει ότι δεν καταρτίσθηκε
ορισμός της τρομοκρατίας, αλλά της «τρομοκρατικής πράξης». « Ορισμός της
τρομοκρατίας δεν θεωρήθηκε ως η νομοτεχνικά καλύτερη λύση για την ασφάλεια
δικαίου, η οποία, όπως αντιλαμβάνεστε, πρέπει σε κάθε ποινικό νομοθέτημα να
αποτελεί πρώτιστο μέλημα του νομοθέτη», εξηγεί. «Αντίθετα προκρίθηκε η
δοκιμασμένη ήδη στον νόμο 2928/2001 λύση, δηλαδή προβλέφθηκε ένας κατάλογος
που περιέχει πράξεις οι οποίες τιμωρούνται ήδη ως κακουργήματα, όπως είναι για
παράδειγμα η ανθρωποκτονία από πρόθεση, η βαριά σωματική βλάβη, η αρπαγή, ο
εμπρησμός, η έκρηξη, η πρόκληση ναυαγίου κ.λπ. Όπως λοιπόν ορίζεται στην
απόφαση-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτές οι πράξεις θα τιμωρούνται πλέον
σε όλα τα κράτη-μέλη ως τρομοκρατικές, όταν επιφέρουν σοβαρή βλάβη σε μια χώρα
ή σε έναν διεθνή οργανισμό και έχουν ως σκοπό τον σοβαρό εκφοβισμό του
πληθυσμού ή τον παράνομο εξαναγκασμό μιας δημόσιας αρχής ή ενός διεθνούς
οργανισμού να προβούν σε πράξη ή να απόσχουν από αυτήν ή την σοβαρή
αποσταθεροποίηση ή καταστροφή των συνταγματικών, πολιτικών, οικονομικών ή
κοινωνικών δομών μιας χώρας. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: μια ανθρωποκτονία θα
εξακολουθήσει φυσικά να αντιμετωπίζεται ως κοινό έγκλημα και όχι ως
τρομοκρατική πράξη. Για να λάβει τον τελευταίο αυτό νομικό χαρακτηρισμό, θα
πρέπει ο δράστης να μην απέβλεπε μόνο στην φυσική εξόντωση του θύματός του,
αλλά, μέσω αυτής, και σε ένα περαιτέρω αποτέλεσμα, όπως είναι ένα από αυτά που
σας ανέφερα παραπάνω».

Οι νέες διατάξεις θα μπορούν να εφαρμοστούν σε περιπτώσεις τρομοκρατικών
ενεργειών που έγιναν κατά το παρελθόν;

«Στο άρθρο 7 του Συντάγματος ορίζεται ότι μια πράξη τιμωρείται ως έγκλημα μόνο
εάν, κατά την στιγμή που τελείται, προβλέπεται ως αξιόποινη συμπεριφορά σε ήδη
ισχύοντα ποινικό νόμο. Συνεπώς οι νέες διατάξεις δεν μπορούν να έχουν
αναδρομική ισχύ, δεν θα αφορούν δηλαδή πράξεις που τελέσθηκαν στο παρελθόν».

Αλλάζει και το όριο παραγραφής των «τρομοκρατικών αδικημάτων»;

«Με το σχέδιο νόμου αλλάζει το όριο παραγραφής της ανθρωποκτονίας που
έχει τρομοκρατικό χαρακτήρα. Αυτές οι πράξεις θα παραγράφονται πλέον σε
τριάντα και όχι σε είκοσι χρόνια».

Όσοι αντιδρούν ή εμφανίζονται επιφυλακτικοί, υποστηρίζουν ότι υπάρχει φόβος
να θεωρηθεί ως τρομοκρατική ενέργεια η κατάληψη μιας νομαρχίας από αγρότες…

«Ο νέος νόμος όχι μόνο δεν θα περιορίζει την οποιασδήποτε μορφής μαχητική
πολιτική ή συνδικαλιστική δράση, αλλά αντίθετα θα περιέχει και ρητή πρόβλεψη,
σύμφωνα με την οποία αυτού του είδους οι συμπεριφορές δεν θα αντιμετωπίζονται
ως τρομοκρατικές. Επισημαίνω ότι ύστερα από προσπάθειες και επιμονή της
Ελλάδας, στο προοίμιο της απόφασης-πλαίσιο περιέχεται ρητή και δεσμευτική
για όλα τα κράτη-μέλη ρύθμιση, το κείμενο της οποίας έχει επί λέξει ως εξής:
«Καμία από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης-πλαίσιο δεν μπορεί να
ερμηνεύεται κατά τρόπο ώστε να περιορίζει ή να καταργεί θεμελιώδη δικαιώματα ή
ελευθερίες, όπως το δικαίωμα της απεργίας, η ελευθερία του συνέρχεσθαι, του
συνεταιρίζεσθαι ή της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος κάθε
προσώπου να ιδρύει με άλλους συνδικαλιστικές ενώσεις και να προσχωρεί σε αυτές
για την υπεράσπιση των συμφερόντων του και του συναφούς δικαιώματος
διαδηλώσεως…».

Προβλέπεται διαχωρισμός του ρόλου του αρχηγού από τα υπόλοιπα μέλη μιας
οργάνωσης;

«Θα αντιμετωπίζονται ως αυτοτελείς αξιόποινες πράξεις η διεύθυνση μιας
τρομοκρατικής οργάνωσης και η χρηματοδότησή της. H διεύθυνση θα
τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών και η χρηματοδότηση έως 10 έτη.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, ως χρηματοδότηση θα τιμωρείται η είσπραξη ή η
διάθεση κεφαλαίων και η παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών για την
διευκόλυνση της τέλεσης τρομοκρατικών πράξεων».

Ο νέος νόμος ήταν ουσιαστικά απότοκος της «11ης Σεπτεμβρίου» και των
πιέσεων που υπήρξαν από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη για την κατεπείγουσα λήψη
πρόσθετων μέτρων κατά της τρομοκρατίας. Μήπως, τελικά, υπό αυτές τις συνθήκες
η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν λίγο βιαστική στις αποφάσεις της;

«H τρομοκρατία ως πρόβλημα απασχολούσε τη διεθνή κοινότητα και πριν από την
11η Σεπτεμβρίου. Στο επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών είχαν πολύ πριν ολοκληρωθεί
διεθνείς συμβάσεις, όπως π.χ. η Διεθνής Σύμβαση του 1998 για την καταστολή
τρομοκρατικών βομβιστικών επιθέσεων. Είναι αλήθεια όμως ότι τα γεγονότα της
11ης Σεπτεμβρίου συγκλόνισαν την διεθνή κοινότητα. Τον πρώτο καιρό μάλιστα
ακόμη και οι συζητήσεις στην E.E. εγένοντο κάτω από την επίδραση αυτού του
“σοκ”. Χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια και επιμονή ώστε να υπάρξει νηφάλια
αντιμετώπιση της νομικής πλευράς του ζητήματος και να βρεθεί τελικά μια
επιστημονικά αποδεκτή και πολιτικά ισορροπημένη λύση που αποτυπώθηκε στην
απόφαση-πλαίσιο του 2002».

«Ουδείς Έλληνας πολίτης εκδίδεται στις ΗΠΑ»

Αντικρούει ο υπουργός Δικαιοσύνης κάθε άποψη (που εκφράζεται και από
αρκετούς νομικούς) ότι η συμφωνία μεταξύ E.E. και ΗΠΑ για θέματα εκδόσεων,
«φαλκιδεύει» τα δικαιώματα των πολιτών, ενώ αποκλείει κάθε ενδεχόμενο έκδοσης
στις ΗΠΑ Ελλήνων που κατηγορούνται για τρομοκρατική δράση.

«H συμφωνία μεταξύ E.E. και ΗΠΑ – αναφέρει – στοχεύει στην αποτελεσματικότερη
καταπολέμηση του διεθνούς εγκλήματος. H συμφωνία συμπληρώνει τις υφιστάμενες
διμερείς συμβάσεις μεταξύ κάθε κράτους-μέλους της E.E. και των ΗΠΑ. H
διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών αξιών του ευρωπαϊκού
πολιτισμού αποτέλεσε πρωταρχική μέριμνα της Ελλάδας σ’ όλη τη διάρκεια των
διαπραγματεύσεων. Αναφέρω χαρακτηριστικά ότι γίνεται ρητή αναφορά στο προοίμιο
για το δικαίωμα του εκζητούμενου σε δίκαιη δίκη, ενώ δεν θίγονται οι
προβλεπόμενοι στις ισχύουσες διμερείς συμβάσεις λόγοι άρσης έκδοσης. Αυτό για
την Ελλάδα σημαίνει ότι θα εξακολουθήσουν να ισχύουν ως λόγοι άρνησης έκδοσης
η ελληνική υπηκοότητα, η παραγραφή, το δεδικασμένο κ.λ.π. που προβλέπονται στη
διμερή σύμβαση του 1931. Επιπλέον προστίθενται μάλιστα, ως λόγοι άρνησης
έκδοσης, οι συνταγματικές αρχές και η νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων της
χώρας μας. ΄Όπως αντιλαμβάνεσθε, δεν υπάρχει ενδεχόμενο έκδοσης στις ΗΠΑ
κατηγορουμένων της 17N, ούτε και οποιουδήποτε άλλου Έλληνα υπηκόου…».

Το ενδεχόμενο να εκδοθούν μέσω τρίτης, ευρωπαϊκής, χώρας;

«Προφανώς θα αναφέρεστε στην έκδοση μέσω τρίτου κράτους-μέλους της E.E. όταν
τεθεί σε ισχύ το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο
αποκλείεται. Το Ευρωπαϊκό Ένταλμα ρητά προβλέπει ότι ένα πρόσωπο που έχει
παραδοθεί σε ένα κράτος-μέλος δεν εκδίδεται σε τρίτο κράτος χωρίς τη
συγκατάθεση του κράτους-μέλους που το παρέδωσε. Συγκατάθεση δε εκ μέρους της
Ελλάδος αποκλείεται, διότι, όπως είπα και πιο πάνω, ισχύουν οι λόγοι άρνησης
της διμερούς σύμβασης με τις ΗΠΑ καθώς και οι διατάξεις του Κώδικα Ποινικής
Δικονομίας».

Οι αλλαγές στο καθεστώς έκδοσης που προβλέπονται με τη συμφωνία-πλαίσιο της
E.E. για το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης πότε θα μπουν σε εφαρμογή;

«H απόφαση πλαίσιο της E.E. για το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης προβλέπεται να
αρχίσει να τίθεται σε ισχύ από τις αρχές του επόμενου έτους. H
νομοπαρασκευαστική επιτροπή επεξεργάζεται το νομοσχέδιο για την ένταξη του
Ευρωπαϊκού Εντάλματος στην ελληνική έννομη τάξη, το οποίο σύντομα θα προωθηθεί
για ψήφιση στη Βουλή».

Αυτή η συμφωνία δεν αλλάζει και τα δεδομένα για την έκδοση Ελλήνων πολιτών;

«Στον ενιαίο χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, τον οποίο αποτελεί η
Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι δικαιολογημένο να απλοποιούνται οι διαδικασίες έκδοσης
μεταξύ των κρατών-μελών. Στο πλαίσιο του ενιαίου αυτού χώρου είναι εύλογο,
νομίζω, ο δράστης ενός σοβαρού εγκλήματος να δικάζεται στο κράτος-μέλος όπου
διέπραξε το έγκλημα. Δεν νομίζω να διαφωνεί κανείς ότι ο αλλοδαπός βιαστής
π.χ. ενός μικρού παιδιού στην Ελλάδα θα πρέπει να δικάζεται από τα ελληνικά
δικαστήρια και αντίστροφα. Πάντως και σ’ αυτή την εξαιρετική περίπτωση, ένας
Έλληνας πολίτης που τέλεσε αδίκημα στην αλλοδαπή είναι δυνατό και υπό την ισχύ
του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης να κρατηθεί και να δικαστεί στην Ελλάδα
εφόσον ασκήθηκε εναντίον του δίωξη. Και βέβαια σε κάθε περίπτωση η έκδοση του
εκζητούμενου προσώπου θα αποφασίζεται από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές της
χώρας μας».