Δρόμοι

Είναι βέβαιος…

… πως η ζωή καλυτερεύει. Είναι επίσης βέβαιος πως ζούμε καλύτερα από τους
παππούδες μας και από τους προπαππούδες μας. Το γράφει στο βιβλίο του «Το
παράδοξο της προόδου». Και πιθανότατα ο Γκρεγκ Ίστερμπουκ έχει δίκιο. Όμως,
γιατί κάτι μέσα μας δεν μας αφήνει να πειστούμε; Γιατί δεν είμαστε πιο
ευτυχισμένοι; Γιατί νομίζουμε συνέχεια πως ο κόσμος γύρω μας καταρρέει; Γιατί
έχουμε τόσο συχνά τις «μαύρες» μας;

Το επιχείρημα…

… πως ζούμε πολύ καλύτερα από τους προγόνους μας, από την άποψη της υγείας,
της μακροζωίας και των αγαθών και των υπηρεσιών που καταναλώνουμε, είναι
ισχυρό. Κάπου μάλιστα στο βιβλίο του, ο Ίστερμπουκ αναφέρει ένα παράδειγμα
χαρακτηριστικό: «Στην Αμερική αναλογούν 5,3 δωμάτια σε 2,6 ανθρώπους. Αυτό
σημαίνει άνετη ζωή, αφού καθένας στην οικογένεια έχει δικό του δωμάτιο και με
το παραπάνω, για πρώτη φορά στην ιστορία». Το εξώφυλλο του βιβλίου του δείχνει
ένα ποτήρι με νερό. Είναι μισοάδειο. Ή μισογεμάτο. Εξαρτάται πώς το βλέπει
κανείς. Ο ίδιος ο συγγραφέας το βλέπει μισογεμάτο. Πάντως, αναρωτιέται και
αυτός: Γιατί δεν είμαστε ευτυχισμένοι; Παρ’ όλη την πρόοδο που κάναμε για να
φτάσουμε έως εδώ, υπάρχει πάντα κάτι αβέβαιο σε αυτή την πρόοδο.

Κάθε πρόβλημα…

… που λύνουμε φέρνει μπροστά μας ένα άλλο. Βρίσκουμε το εμβόλιο για μια
αρρώστια και ύστερα φοβόμαστε μήπως αυτό το εμβόλιο προκαλέσει μια άλλη
αρρώστια. Εφευρίσκουμε κινητά τηλέφωνα και ύστερα φοβόμαστε μήπως ο οδηγός που
μας ακολουθεί δίνει περισσότερη προσοχή στο κινητό του τηλέφωνο που έχει στο
αυτί παρά στο τιμόνι του αυτοκινήτου του. Συνηθίζουμε να βλέπουμε το ποτήρι
μισοάδειο. Τρέφουμε με τους φόβους μας τα μέσα ενημέρωσης και τους τρέφουν και
αυτά. Ο φόβος πουλάει. Από τον φόβο μας βγάζουν το ψωμί τους οι πολιτικοί. Από
αυτόν εμπνέονται οι διανοούμενοι και οι δημοσιογράφοι. Ο Ίστερμπρουκ αναφέρει
άλλο ένα παράδειγμα χαρακτηριστικό. Πριν από δέκα χρόνια, η τηλεόραση του NBC,
στη διάρκεια μιας πολυήμερης κακοκαιρίας, είχε ονομάσει το δελτίο καιρού
«Δελτίο θυέλλης». Δέκα χρόνια και χίλιες δέκα λιακάδες από τότε, δεν το έχει
μετονομάσει ακόμη.

Ο μεγαλύτερος…

… φόβος μας είναι μήπως τα καταφέρνουμε χειρότερα από τους άλλους. (Κάποιοι
αυτό το λένε φθόνο.) Συγκρινόμαστε συνέχεια με τους άλλους. Έτσι προσπαθούμε
να αποκτήσουμε περισσότερα από αυτούς, χωρίς ωστόσο να είναι καθόλου βέβαιο
πως τα παιδιά μας θα ζήσουν καλύτερα από ό,τι ζήσαμε εμείς. Το βέβαιο είναι
πως μαθαίνουμε να ζούμε μόνοι, στη δουλειά, στο σπίτι, στο αυτοκίνητο, στο
κομπιούτερ, χωρίς την ευτυχισμένη συντροφιά των άλλων. Μοιάζουμε με εκείνον
τον σκύλο – ήταν άραγε ο Πλούτο; – που όλη μέρα κυνηγάει ένα αυτοκίνητο και
όταν πια το φτάνει, στέκεται και αναρωτιέται: «Και τώρα τι γίνεται;». Δεν
υπάρχει απάντηση στο βιβλίο που γράψαμε παραπάνω, ούτε σε κανένα άλλο που
έχουμε υπόψη.