Kαναρίνι… σπαζοκεφαλιά

Τα γενετικά τροποποιημένα ζώα έχουν εξελιχθεί σε ένα πολύτιμο επιστημονικό
εργαλείο. Το πρώτο διαγονιδιακό ζώο, ωστόσο, δημιουργήθηκε πολύ πριν από την
έλευση της σύγχρονης τεχνολογίας – και τη γέννηση της διάσημης προβατίνας
Ντόλι.

Κόκκινο καναρίνι. Πέρα από «κόκκινα γονίδια» τα πουλιά χρειάζονται και… «κόκκινη τροφή»

Πότε ακριβώς; Το 1920. Με ποιο τρόπο; Χάρη στην εμμονή ενός Γερμανού δασκάλου
να αποκτήσει το τέλειο κόκκινο καναρίνι.

Το πρωτότυπο, άγριο καναρίνι – το οποίο απαντάται ακόμα εν αφθονία στα νησιά
Τενερίφη και Λανθαρότε – είναι ένα γκριζοπράσινο πουλί. Έως τις αρχές της
δεκαετίας του 1900 είχαν κάνει την εμφάνισή τους και καναρίνια με βαθύ
κίτρινο, σχεδόν πορτοκαλί χρώμα. Κάποιοι εκτροφείς άρχισαν τότε να
ονειρεύονται να κάνουν το… τελευταίο βήμα: να δημιουργήσουν ένα κόκκινο
καναρίνι.

Πολύτιμη τροφή στα όνειρά τους ήρθε να δώσει ο κόκκινος σπίνος της Νότιας
Αμερικής, ο οποίος άρχισε να εισάγεται την ίδια εποχή στην Ευρώπη. Αιώνες
πριν, οι Ισπανοί είχαν καταφέρει να διασταυρώσουν κόκκινους σπίνους με
συνηθισμένα καναρίνια. H γνώση αυτή ήταν αρκετή για να κινητοποιήσει τον Χανς
Ντούνκερ, έναν Γερμανό δάσκαλο και λάτρη των πουλιών.

Ο Ντούνκερ, άλλωστε, ήξερε από τις μελέτες που είχε κάνει ερασιτεχνικά ότι το
κίτρινο φτέρωμα του οικόσιτου καναρινιού «υποχωρεί» έναντι του άγριου
(πράσινου) φτερώματος. Ήξερε επίσης από άλλους εκτροφείς πουλιών ότι το
κίτρινο χρώμα του καναρινιού υποχωρεί στο φτέρωμα όλων των άλλων σπίνων με
τους οποίους διασταυρώνεται.

Οι μελέτες

Στην πραγματικότητα, η εμμονή των εκτροφέων όσον αφορά τη διασταύρωση
καναρινιών με άλλα πουλιά χρονολογούνταν από το 1600. Και είχε διαπιστωθεί πως
οι αρσενικοί σπίνοι συμπεριφέρονται έναντι των θηλυκών καναρινιών, όπως οι
άνδρες στα μπαρ για ανύπαντρους. Στην αρχή, είναι ιδιαίτερα επιλεκτικοί όσον
αφορά το θηλυκό με το οποίο θα ζευγαρώσουν. Όσο όμως πλησιάζει η ώρα που το
μπαρ θα κλείσει (δηλαδή θα τελειώσει η περίοδος της αναπαραγωγής), παίρνουν
ό,τι βρουν μπροστά τους. Στις προγενέστερες δοκιμές, ο απόγονος έμοιαζε πάντα
με τον σπίνο πατέρα. Ο Ντούνκερ λοιπόν ήταν βέβαιος πως τα υβρίδια
σπίνου-καναρινιού που θα δημιουργούσε θα ήταν κόκκινα. Στη συνέχεια,
σκεφτόταν, θα ζευγάρωνε αυτά τα υβρίδια με κίτρινα καναρίνια, θα κρατούσε κάθε
φορά μόνο τα πιο κόκκινα, θα το επαναλάμβανε αυτό ξανά και ξανά και θα
κατέληγε, σύμφωνα πάντα με τους υπολογισμούς του, σε ένα καναρίνι στο χρώμα
του αίματος.

H αποτυχία

Ο Ντούνκερ και πέτυχε και απέτυχε. Κατάφερε να βάλει γονίδια του κόκκινου
σπίνου στο γονιδίωμα του καναρινιού. Κατάφερε επίσης, ενάντια σε όλες τις
πιθανότητες, μιας και τα υβρίδια είναι τις περισσότερες φορές στείρα, να φέρει
στο «φως» μερικά γόνιμα υβρίδια. Δεν κατάφερε, ωστόσο, να δημιουργήσει το
απόλυτα κόκκινο καναρίνι. Το καλύτερό του «δημιούργημα» είχε ένα χάλκινο
χρώμα. Τα γονίδια σε ξένα γονιδιώματα δεν συμπεριφέρονται πάντα όπως θα
«έπρεπε». Ακόμα και σήμερα, που η τεχνολογία έχει καταστήσει σαφώς ευκολότερη
τη δημιουργία διαγονιδιακών ζώων, το ποσοστό αποτυχίας παραμένει υψηλό. Σε
κάθε περίπτωση, τα πρώτα αληθινά κόκκινα καναρίνια δημιουργήθηκαν τη δεκαετία
του 1960, όταν κάποιοι Βρετανοί και Αμερικανοί εκτροφείς συνειδητοποίησαν πως
πέρα από «κόκκινα γονίδια» τα πουλιά χρειάζονταν και μια μικρή έξωθεν βοήθεια
υπό τη μορφή της προσθήκης καροτινοειδών – κόκκινων χρωστικών ουσιών – στη
διατροφή τους.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κίττυ Ξενάκη