TPITH AΠOΨH Tο Kυπριακό στο ράφι

Το Κυπριακό δεν ακούγεται. Το έχουμε ξεχάσει ή θέλουμε να το ξεχάσουμε. Ακόμη
και οι ίδιοι οι Ελληνοκύπριοι αναφέρονται στο Κυπριακό όλο και λιγότερο στις
κατά τα άλλα λαλίστατες εφημερίδες τους. Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορεί κανείς
να συνάγει τουλάχιστον πέντε συμπεράσματα:

1. Υπάρχει, απλούστατα, στασιμότητα στο θέμα αυτό.

2. Όσοι ακόμη ελπίζουν, αναμένουν ως πανάκεια τις τουρκοκυπριακές
εκλογές του Δεκεμβρίου για να φέρουν τη μετά τον Ντενκτάς εποχή και να
ανοίξουν και πάλι την αυλαία για την επίλυση-επανένωση.

3. Δεν υπάρχει κανένας λόγος για πρεμούρα, μια και οι Ελληνοκύπριοι τα
κατάφεραν να γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να πληρώσουν κανένα
τίμημα.

4. Ο Ντενκτάς πάλι θα νικήσει στις προσεχείς εκλογές, προς τέρψιν των
απορριπτικών Ελληνοκυπρίων, που χρόνια τώρα είναι οι πιο πιστοί κρυφοί
σύμμαχοί του.

5. «Δεν υπάρχει τίποτε το αξιοσημείωτο στο δυτικό μέτωπο» κατά τον
τίτλο του γνωστού μυθιστορήματος του Ρεμάρκ, ενώ ο πρωταγωνιστής είχε κατά
λάθος πεθάνει, εν προκειμένω η επίλυση του Κυπριακού.

Με τη σπάνια πολυτέλεια που μας δίνει αυτή η ανάπαυλα ας δούμε, εν συντομία,
τι μεσολάβησε τα τελευταία 2-3 χρόνια που γέννησε βάσιμες ελπίδες για επίλυση
έπειτα από πολύ καιρό.

H δεκαετία του 1990 άρχισε με κακούς οιωνούς για το Κυπριακό, με την αποτυχία
του Βασιλείου να εκλεγεί Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την πλήρη
παγίωση της αδιαλλαξίας του Ντενκτάς και με την αρχική σκλήρυνση της θέσης του
νέου Προέδρου Κληρίδη. Υπό αυτές τις ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες που βρέθηκε
το Κυπριακό στη δεκαετία του 1990, υπήρχε μόνο μία διέξοδος από το τέλμα: η
«μεταλλαγή» της διέvεξης. H Κύπρος είχε τη μοναδική τύχη να δει μία τεκτονική
μεταλλαγή του τοπίου, σε τέτοιο σημείο ώστε να εμφανιστεί στο προσκήνιο, για
πρώτη φορά τόσο ξεκάθαρα από το 1974, μία μοναδική ιστορική ευκαιρία οριστικής
μη διχοτομικής επίλυσης του Κυπριακού.

Είδαμε (1ον) την ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου ως ευκαιρία για
ένταξη-επανένωση, (2ον) τη σθεναρή στάση υπέρ της επίλυσης της κυβέρνησης
Σημίτη, (3ον) τον προβληματισμό στην Τουρκία ότι η de facto διχοτόμηση
δεν είναι πραγματική λύση όπως επέμενε πριν, (4ον) τη σαφή μεταστροφή των
Τουρκοκυπρίων, στην πλειονότητά τους υπέρ της επίλυσης επανένωσης παρά τους
φόβους τους για τις προθέσεις της άλλης κοινότητας, (5ον) τη σαφή επιλογή από
πλευράς Κληρίδη υπέρ μιας έντιμης τελικής λύσης, (6ον) το ζωηρό και έμπρακτο
ενδιαφέρον εδώ και τώρα για επίλυση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ (Σχέδιο
Ανάν), της E.E., των ΗΠΑ, της Βρετανίας και άλλων.

Παρ’ όλα αυτά, λύση δεν επήλθε, κυρίως λόγω της επιστροφής του Ντενκτάς (μετά
την αρχική του διαλλακτικότητα) στη γνωστή του αδιαλλαξία και της κρίσης που
περνάει η Τουρκία. Οι Ελληνοκύπριοι απάντησαν με το ίδιο νόμισμα: καταψήφιση
Κληρίδη και εκλογή τού κατ’ ουσίαν αδιάλλακτου Τάσσου Παπαδόπουλου με
ταυτόχρονη περίεργη εθνικιστική στροφή του ΑΚΕΛ που τον στήριξε. Θα υπάρξει
ποτέ επίλυση-επανένωση, ακόμη και αν νικήσει στις εκλογές η διαλλακτική
πτέρυγα των Τουρκοκυπρίων; Μάλλον όχι, εφόσον η πλειοψηφία (έστω οριακή) των
Ελληνοκυπρίων αρκείται στην ένταξη και μόνο στην E.E. και δυσκολεύεται, έπειτα
από σχεδόν σαράντα χρόνια στην εξουσία (από το 1964), να δεχθεί μοίρασμα της
εξουσίας με τους Τουρκοκυπρίους σε μία κυπριακή ομοσπονδία.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο
Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.