Δρόμοι

Σε μια απομονωμένη…

… πόλη, σε μια απομονωμένη χώρα, ποιος θα έβρισκε τα λάθη στην «πραγματική»
ιστορία του Ναπολέοντα, αν ξαναγραφόταν έτσι: «Ύστερα από τον Κριμαϊκό πόλεμο,
ο Ναπολέων πήγε στον Νέο Κόσμο, όπου οδήγησε τα στρατεύματα των Βορείων στη
νίκη επί των Νοτίων. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του συνέτριψε την Κομμούνα του
Παρισιού και βοήθησε τον Ζολά να διατυπώσει τις αρχές του νατουραλισμού.
Ξαναπερνώντας τον Ατλαντικό, εγκατέστησε το εργαστήριό του στη Νέα Αγγλία και
εφηύρε τον ηλεκτρικό λαμπτήρα και τον φωνογράφο. Για ένα διάστημα εργάστηκε ως
θεατρικός κριτικός και συνήψε μια σύντομη σχέση με τον Όσκαρ Ουάιλντ, που
οδήγησε στην ταπείνωση και τον θάνατο του συγγραφέα. Ύστερα ξαναπήγε στο
Παρίσι όπου επινόησε τον κυβισμό».

Δεν ζούμε…

… σε μια απομονωμένη πόλη, δεν ζούμε σε μια απομονωμένη χώρα, ζούμε σε μια
παγκόσμια χώρα, σε μια παγκόσμια πόλη, σε ένα «παγκόσμιο χωριό», όπου όλοι
λίγο πολύ «γνωριζόμαστε». Το αίμα που για πολλούς αιώνες χύθηκε στην Ευρώπη
από τη Γαλλία και τη Γερμανία δικαιολογεί την προσπάθειά τους να ξαναγράψουν
την ιστορία τους με λιγότερο φόβο και πάθος. Αυτή η νέα ιστορία θα διδάσκεται
τη μεταπροσεχή σχολική χρονιά στα Γυμνάσια και τα Λύκεια των δύο χωρών. Καλές
οι προθέσεις, αλλά καλύτερα να κρατάμε μικρό καλάθι. Ο Χέγκελ δεν ήταν εκείνος
που είπε πως αυτό που μαθαίνουμε από την ιστορία είναι πως ο άνθρωπος δεν
μαθαίνει ποτέ τίποτα από την ιστορία;

Όσα βιβλία…

… ιστορικά και αν γράψουν μαζί πρώην εχθροί και νυν φίλοι, ας μην ξεχνάμε
πως θα υπάρχει πάντα ένας Βοναπάρτης που θα κολακεύεται από την ιστορική
εκδοχή που γράψαμε στην αρχή. Άλλωστε, η ιστορική επιστήμη είναι από τη φύση
της διχαστική. Ακόμη και η πρώτη αρχή της ιστορίας, ο χρόνος που αρχίζουμε να
έχουμε ιστορικές πηγές, διαιρεί τους ανθρώπους. Πριν από χιλιάδες χρόνια στην
Αίγυπτο, πριν από μερικούς αιώνες στην Αγγλία. Αλλού τοποθετούν την αρχή των
Νέων Χρόνων οι Ανατολικοί ιστορικοί (πτώση της Κωνσταντινούπολης και κατάλυση
του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους το 1453) και αλλού οι Δυτικοί (ανακάλυψη της
Αμερικής το 1492). Μα ακόμη και αυτές οι χρονολογίες δεν έχουν καμιά αξία για
την ιστορία της Άπω Ανατολής.

H ιστορία…

… είναι μια εκδοχή των γεγονότων του παρελθόντος στην οποία οι άνθρωποι
έχουν συμφωνήσει, έλεγε ο Ναπολέων. Μέχρι το επόμενο γεγονός. Γιατί όλοι όσοι
τη γράφουν, θα προτιμούσαν να γράψουν για τον εαυτό τους την εκδοχή που
γράψαμε στην αρχή. «H ιστορία θα είναι καλή μαζί μου, γιατί σκοπεύω να τη
γράψω» είχε πει με αφοπλιστική ειλικρίνεια ο Ουίνστον Τσώρτσιλ. Ευτυχώς, η
ιστορία δεν γράφεται εφάπαξ, αλλά κάθε στιγμή.