Για μια ακόμα φορά οι «νικητές» της Ιστορίας είναι οι πιο
μεγαλύτεροι απατεώνες.


Σε δολοφονούν ακαριαίως όταν τους αναγνωρίσεις


Παναγ. Καραβασίλη, Οι Δείκτες


Δεν έχω αντιληφθεί πώς μερικοί πιστεύουν ότι λέγοντας συνέχεια «yes» στο τέλος
θα παραχθεί το «μεγάλο όχι», η αμετάκλητη άρνηση. H απορία αυτή δεν συνδέεται
με υποψίες ή καταγγελίες περί ενδοτισμού ή υποχωρητικής διπλωματίας, αλλά με
την κοινή λογική η οποία - υιοθετώντας τον Γερμανό φιλόσοφο - καταλήγει στο
συμπέρασμα «πως αν κάνεις τον εαυτό σου (και την πολιτική σου) σκουλήκι, γιατί
διαμαρτύρεσαι κάθε φορά που σε πατάνε;».


Τα παραπάνω δεν αφορούν ένα συγκεκριμένο Κράτος ή μια οποιαδήποτε Κυβέρνηση.
Οι σκέψεις και οι προβληματισμοί σχετίζονται κυρίως με τη νέα ατμόσφαιρα
οιονεί υποχρεωτικής συναίνεσης που καλλιεργείται στο πλαίσιο της
παγκοσμιοποίησης. Είναι όμως συνετό να συμφωνούμε σε κάτι χωρίς να έχουμε
μελετήσει σε βάθος τις εθνικές επιπτώσεις του; Εξηγούμαι: Αν ως
παγκοσμιοποίηση νοείται η ελευθερία δράσης της οικονομίας (με την κοινωνία στο
περιθώριο και το Κράτος σε ρόλο απλού χωροφύλακα) τότε δύο τουλάχιστον κρίσιμα
ερωτήματα χρήζουν άμεσης επεξεργασίας και απάντησης:


1. H πολιτική εξουσία είναι ακόμα εξουσία που εκφράζει τη γενική
βούληση - το συμφέρον του λαού ή εξ-υπηρετεί μόνο τους μεγάλους παίκτες
(χρηματιστές, επενδυτές κ.ά.); Με άλλα λόγια υπάρχει και αναγνωρίζεται κοινό
αγαθό όλης της ανθρωπότητας ή μήπως η ηθική του κέρδους (business ethics)
υπερισχύει κάθε μορφής κοινής μοίρας και αλληλεγγύης;


2. Το α-σύνορο (ίσως και α-κρατικό) παγκόσμιο χωριό ρίχνει μόνο τα
τείχη που απέτρεπαν την επικοινωνία και τη συνεργασία των λαών ή μήπως
ισοπεδώνει και αφομοιώνει ιστορία, γλώσσα, πολιτισμό και δίκαιο; Με άλλα λόγια
η παγκοσμιοποίηση ταυτίζεται με μία οικουμενική αντίληψη της διεθνούς
κοινωνίας που θα επιθυμούσαν οι λαοί ή μ' ένα σύνολο συμβατικών - κανονιστικών
πρακτικών που επιβάλλει η αυτορρύθμιση της παγκόσμιας αγοράς;


Δεν είναι ίσως εύκολο να ξαναγυρίσουμε σ' εκείνο το σύστημα στο οποίο το
εθνικό κράτος διαμόρφωνε τις συνθήκες λειτουργίας της κοινωνίας και των θεσμών
και όπου η πολιτική ασκείτο διά του Δικαίου. Σήμερα το Κράτος όχι μόνο δεν
διαθέτει το μονοπώλιο της παραγωγής κανόνων (κοινωνικών και νομικών) αλλά
μοιάζει και να μην αναγνωρίζεται καν ως ο προνομιακός χώρος της σύγχρονης
δημοκρατικής νομιμοποίησης. H νομιμοποίηση, όχι μόνο του σήμερα αλλά και του
χθες, περνάει μέσα από φίλτρα - ορατών τε και αοράτων δυνάμεων και συμφερόντων
- που λίγη σχέση έχουν με την ιστορική αλήθεια, το πολιτισμικό κεκτημένο ή και
τα δικαιώματα του ανθρώπου/πολίτη.


Το Κράτος αποσύρεται από τη διαχείριση του κοινωνικού πεδίου και υποχωρεί από
την υποστήριξη των εθνικών του ταυτοτήτων.


Το τρίπτυχο «Δημοκρατία - Δικαιώματα - Κράτος Δικαίου» δεν αντικαθίσταται ούτε
από μια παγκόσμια κοινότητα κρατών δικαίου ούτε από ένα νέο μόρφωμα
«Ανθρωπότητα - Κόσμος». Αφήνει δυστυχώς τη θέση του σε μια ετεροτοπία, σ' έναν
χώρο που μοιάζει συγκεκριμένος αλλά που σίγουρα βρίσκεται «έξω» από τους έως
τώρα γνωστούς πολιτικοκοινωνικούς χώρους, άρα και έξω από τα μέτρα του
«οικείου ανθρώπου». Δεν φτάνει που χάσαμε τον επουράνιο παράδεισο τώρα
εκτοπιζόμαστε και από τον γήινο.


Πελάτες και όχι πολίτες προσχωρούμε εκόντες - άκοντες σε μια μη-διακήρυξη
αρχών και σ' ένα μη-κοινωνικό συμβόλαιο. Μας τάζουν καλύτερες υπηρεσίες και
τους καταθέτουμε τα δικαιώματά μας. Μας επισείουν Παγκόσμια Διακυβέρνηση και
τους παραδίδουμε τους εθνικούς μας ήρωες και τα δομοστατικά θεμέλια της
πατρίδας μας και του Ελληνισμού.


Κι αναρωτιέμαι: μπορεί ποτέ οι αγοραίες αξίες να μετεξελιχθούν σε πανανθρώπινα
ιδανικά; Κι ακόμα: έχετε δει ποτέ λαούς και ανθρώπους ευτυχισμένους επειδή
αντάλλαξαν την υπεραξία της μνήμης με την, αμφίβολης αξίας, κατ-αν-άλωση
προϊόντων λήθης;


ΥΓ: Όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις την ζωή σου μέσ' στην πολλή
συνάφεια του κόσμου (Καβάφης)


O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από