Διαστάσεις Tα βιβλία του Στάινερ

Να ‘σουνα, λέει, φοιτητής του Τζωρτζ Στάινερ. Να διαβάζατε μαζί ένα ποίημα
του Πινδάρου ή μια κωμωδία του Αριστοφάνη και να ξεκαρδιζόσασταν στα γέλια ή
να σας έρχονταν δάκρυα στα μάτια. Να είχες, εκτός από την ανάγνωση, και το
προνόμιο της επαφής.

«Πώς να αγαπήσω τους εχθρούς μου όταν δεν αγαπώ ούτε τους φίλους μου;» (από τον Νιου Γιόρκερ)

Δάσκαλε, τι συνέβη στο Σαράγεβο; «H κρίση των Βαλκανίων ήταν τρομερή, όλες
αυτές οι σφαγές, τα βασανιστήρια, τα μίση χωρίς τέλος. Για να μη μιλήσουμε για
τον εμπρησμό της βιβλιοθήκης: 1.600 παλιά βιβλία εξαφανισμένα στη φωτιά.
Σκεφθείτε την πιθανότητα ορισμένες αλήθειες να χάθηκαν για πάντα. Ο Βαλερύ
είχε πει ότι οι πολιτισμοί είναι θνητοί. Να λοιπόν που είναι θνητές και οι
αλήθειες».

Άλλαξε η ιστορία την 11η Σεπτεμβρίου; «Για έναν Αμερικανό, ναι, μπορώ να το
καταλάβω. Σκεφθείτε όμως τους 50.000, έστω τους 30.000, άνδρες, γυναίκες και
παιδιά που κάηκαν ζωντανοί στην πύρινη θύελλα του Αμβούργου και της Δρέσδης.
Οι βομβαρδισμοί είχαν σχεδιαστεί για να σβήσουν το οξυγόνο. Πέθαινες μέσα στις
φλόγες και ταυτόχρονα ασφυκτιούσες. Τριάντα χιλιάδες, πενήντα χιλιάδες, μικρή
σημασία έχει, είναι είκοσι φορές περισσότεροι από τους Δίδυμους Πύργους».

Τι μας περιμένει τον 21ο αιώνα; «Θα υπάρχει μια όλο και πιο έντονη κοινωνική,
ηθική, πνευματική διάκριση ανάμεσα σ’ αυτούς που γνωρίζουν να χειρίζονται τους
πιο σύγχρονους υπολογιστές κι εκείνους που θα είναι τα θύματα και οι υπηρέτες.
Θα υπάρχουν φονταμενταλισμοί και πρωτογονισμοί. Σύμφωνα με τις τελευταίες
στατιστικές της Unesco, στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική υπάρχουν
σήμερα τρεις φορές περισσότεροι αστρολόγοι από μέλη επιστημονικών ακαδημιών.
Θα υπάρχουν εξτρεμιστικές αιρέσεις, πελώριοι παλιμπαιδισμοί, τρομοκράτες
παντού. Σε εννιά αμερικανικές πολιτείες απαγορεύεται διά νόμου η διδασκαλία
του δαρβινισμού. Ευτυχώς, υπάρχουν θαρραλέοι καθηγητές που αρνούνται να
υπακούσουν. Ταλαντευόμαστε, μ’ έναν εσωτερικό πρωτογονισμό, μπροστά σ’ έναν
κόσμο που δεν τον καταλαβαίνουμε».

Κι αν έπρεπε να διαλέξετε τρία βιβλία που θα παίρνατε σε ένα έρημο νησί, ποια
θα ήταν αυτά; «Θα έπαιρνα, χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πολύ μεγάλα λεξικά, το
Littré, το Oxford English ή το Grimm, γιατί τα λεξικά αυτά περιέχουν
όλη τη λογοτεχνία, όλη τη φιλοσοφία, όλη την πολιτική θεωρία. Θα έπαιρνα τη
Βίβλο. Γιατί εκεί βυθιζόμαστε όλο και περισσότερο στο φως που δεν θα
συναντήσουμε ποτέ. Το τρίτο βιβλίο θα είχε σχέση με το σκάκι, οι παρτίδες του
Ρούμπινσταϊν, ας πούμε, του Καπαμπλάνκα ή του Αλιέκιν. Παίζω πολύ άσχημα σκάκι
γιατί δεν έχω υπομονή, αλλά είναι ένα πάθος ολοκληρωτικό. Ξέρετε, όμως, τα
βιβλία που μας διαμόρφωσαν δεν είναι πάντα τα πιο σημαντικά. Τη δική μου τη
ζωή την καθόρισαν οι αναμνήσεις των παιδικών και νεανικών χρόνων του Ρενάν.
Αυτό το βιβλίο, και οι εξαντλημένες πια επιστολές του Φουρνιέ και του Ριβιέρ,
θα μου έλειπαν τρομερά στο νησί μου».

(Από συνέντευξη του Γάλλου φιλόσοφου και κριτικού στον Νουβέλ
Ομπζερβατέρ)