«Eίδαν» ένα παραμυθένιο τοπίο στο Eλληνικό

Αριστερά: H ομάδα των αρχιτεκτόνων της Πάτρας δούλεψε την ιδέα του Αρχιπελάγους στο κομμάτι του Μητροπολιτικού Πάρκου του Ελληνικού. Δεξιά: Το τείχος του πάρκου, πίσω από το οποίο είδαν έναν ονειρικό κήπο, σχεδίασαν οι Ολλανδοί αρχιτέκτονες του Ινστιτούτου Μπερλάγκε

Ο αέρας του παλιού αεροδρομίου στο Ελληνικό ξεσήκωσε τα μυαλά των μελλοντικών
αρχιτεκτόνων της Ευρώπης, οι οποίοι την περασμένη εβδομάδα μαζί με τους
καθηγητές τους δούλεψαν πάνω στο μέλλον του Μητροπολιτικού Πάρκου του
Ελληνικού. Τριάντα δύο φοιτητές και δεκαπέντε καθηγητές από τα αρχιτεκτονικά
ινστιτούτα, ιδρύματα και Πανεπιστημιακές Σχολές της Ολλανδίας, της Ισπανίας,
της Γαλλίας και της Ελλάδας συναντήθηκαν στο πλαίσιο του τέταρτου ευρωπαϊκού
προγράμματος Gaudi με θέμα την Αθήνα, που οργάνωσε η Αρχιτεκτονική Σχολή του
Πανεπιστημίου Πατρών και υποστήριξε το Δίκτυο Αρχιτεκτονικής του υπουργείου
Πολιτισμού.

Και ενώ στο γραφείο του Έλληνα Πρωθυπουργού, του κ. Κώστα Σημίτη, βρίσκονται
οι προτάσεις-μελέτες για να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις για τη μεταολυμπιακή
χρήση της περιοχής των 5.500 στρεμμάτων που καλύπτει η έκταση του παλαιού
αεροδρομίου, οι ομάδες των αρχιτεκτόνων σπουδαστών, με τους επικεφαλής
καθηγητές τους, επεξεργάστηκαν την πρόταση ανάπλασης και οικονομικής
εκμετάλλευσης του Μητροπολιτικού Πάρκου, κάνοντας άσκηση των δυνατοτήτων τους
και δημιουργώντας με τη φαντασία τους έναν χώρο ποιητικής μαγείας και
εμβληματικού χαρακτήρα.

Έτσι, ο χώρος του αεροδρομίου «τεμαχίστηκε» σε τέσσερα μέρη και δόθηκε
στις ισάριθμες ομάδες των φοιτητών, οι οποίοι δούλεψαν την Πύλη (τμήμα
Ποσειδώνος), το Τείχος (ρέμα προς την περιοχή του Αλίμου), το Φρούριο (περιοχή
της πρώην αμερικανικής βάσης) και τη Νησίδα (χώροι διαδρόμων προσγείωσης –
απογείωσης και κτιρίου του Σάαρινεν). Όπως εξηγεί στα «NEA» ο μάστερ του
σεμιναρίου Ηλίας Ζέγγελης, οι φοιτητές κράτησαν τους άξονες των προτάσεων που
έχει υποβάλει ο Λουδοβίκος Βασενχόφεν, καθηγητής Πολεοδομίας του ΕΜΠ, σχετικά
με την αξιοποίηση του χώρου, δούλεψαν τα επιμέρους κομμάτια (η Πύλη από την
Αρχιτεκτονική Σχολή της Βαρκελώνης, το Φρούριο από το Ινστιτούτο
Αρχιτεκτονικής Μπερλάγκε του Ρότερνταμ, το Τείχος από την Αρχιτεκτονική Σχολή
της Λιλ, η Νησίδα-Αρχιπέλαγος από το Πανεπιστήμιο Πατρών) ως προς την
αρχιτεκτονική τους διαμόρφωση και πρότειναν τους τρόπους με τους οποίους το
πάρκο θα αποδώσει οικονομικά.

«Στο τέλος προέκυψαν ενδιαφέρουσες ιδέες και καταλήξαμε σε μία σύνθεση των
τεσσάρων τμημάτων. Που λέει όχι στην έννοια ενός Themepark, μιας Ντίσνεϊλαντ
με εξαντλητική εμπορική εκμετάλλευση, αλλά δίνει έμφαση σε ένα πάρκο ποιητικό,
που σε προκαλεί να ονειρεύεσαι», εξηγεί μιλώντας στα «NEA» ο διακεκριμένος
αρχιτέκτονας Ηλίας Ζέγγελης, ο οποίος είχε επιμεληθεί και τα δύο προηγούμενα
προγράμματα Gaudi για τη Λαγκούνα της Βενετίας και τη μοντέρνα παραλία της
Μασσαλίας.

Κρεμαστοί κήποι και Αρχιπέλαγος

Οι εκπρόσωποι των αρχιτεκτονικών σχολών της Ευρώπης πλαισιώνουν τον μάστερ του τέταρτου εργαστηρίου αρχιτεκτονικής Ηλία Ζέγγελη

Το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού, όπως το μελέτησαν και το σχεδίασαν οι
ομάδες των αρχιτεκτόνων του μέλλοντος, ξεκινάει από την πρόταση των Ισπανών
για την Πύλη της Ποσειδώνος. Στο σχέδιο αποτελεί την είσοδο προς το Πάρκο και
περιλαμβάνει μια υπέργεια κατασκευή διαμόρφωσης πρασίνου. Έτσι, όταν περνάς
από κάτω, θα σηκώνεις το βλέμμα και θα αντικρύζεις από πάνω σου δένδρα. Στο
μέρος όπου έχει προβλεφθεί μια καταβύθιση της λεωφόρου, στο ύψος της μαρίνας
του Άγιου Κοσμά, η ομάδα των Πατρών κάνει μια τομή με κλιμακωτή διαβάθμιση για
να σχηματιστούν κρεμαστοί κήποι που θα οδηγούν στη θάλασσα, ενώ στο κάτω
επίπεδο θα διαμορφωθούν καταστήματα ή εκθεσιακοί χώροι. Στην πλευρά του
Τείχους, οι Γάλλοι έχουν διαμορφώσει ένα ονειρικό περιβάλλον κι ένα
πολιτιστικό κέντρο προς χρήση από τον Δήμο Αλίμου.

Καθώς ο πύργος ελέγχου θα παραμείνει στο πάρκο, για να θυμίζει την ύπαρξη του
αεροδρομίου, η μελέτη προβλέπει τη δενδροφύτευση γύρω από αυτήν την περιοχή
και την ανέγερση ξενοδοχείου. Ενώ στον χώρο του Αρχιπελάγους θα παραμείνει
μετά την Ολυμπιάδα το Συνεδριακό Κέντρο, που τώρα ετοιμάζεται.

Στο ίδιο σχέδιο, οι νέοι αρχιτέκτονες της Ευρώπης έλαβαν υπόψη και μια έκταση
οικιστικής ζώνης, την οποία σχεδίασαν με κατοικίες και κτίρια που θα
συνδέονται με τη διαμόρφωση της μαρίνας του Αγίου Κοσμά.

«Από όλα τα αρχιτεκτονικά εργαστήρια που έκανα στο πλαίσιο του Γκαουντί, αυτό
του Ελληνικού ήταν η μεγαλύτερη επιδίωξή μου, καθώς ήθελα και η Αθήνα να γίνει
αντικείμενο μελέτης των μεγάλων αρχιτεκτόνων που διαθέτει η Ευρώπη. Όχι γιατί
δεν υπάρχουν στην Ελλάδα σπουδαίοι αρχιτέκτονες. Το αντίθετο θα έλεγα. Είναι
όμως ζήτημα της Πολιτείας να δείξει σεβασμό και ενδιαφέρον για την τέχνη της
αρχιτεκτονικής», σημειώνει ο Ηλίας Ζέγγελης, ο οποίος στην όψη της Αθήνας
βρίσκει μια ομορφιά που δεν υπάρχει σε άλλη πόλη του κόσμου.

«H ομορφιά της πόλης βρίσκεται κατ’ αρχήν στην τοποθεσία, στη θέση, στα σημεία
αναφοράς που έχουν οι γύρω λόφοι. Κι ενώ μετά τον πόλεμο, με την πολυκατοικία
καταστρέψαμε τον ελεύθερο χώρο, τελικά η πολυκατοικία έγινε από μόνη της ένα
οικοδομικό στοιχείο. Έτσι αν δει κανείς από ψηλά την Αθήνα, οι πολυκατοικίες
λειτουργούν σαν πίξελ, ο χάρτης της πόλης έχει υποστεί αυτήν την ψηφιδοποίηση
(pixelization) και αποκτά μια οικοδομική συνοχή.

Στην ομορφιά που επικαλούμαι έχουν συμβάλει βέβαια και οι πολίτες. Οι οποίοι
τα τελευταία χρόνια φαίνεται να συνδέθηκαν με το πράσινο». Κι έτσι, λέει ο
Έλληνας αρχιτέκτονας ο οποίος ζει και εργάζεται στις Βρυξέλλες, «συνεισέφεραν
σε ένα μεγάλο θαύμα, πραγματικά πρωτότυπο: στους κάθετους κήπους, που
παρατηρεί κανείς περπατώντας στους δρόμους, βλέποντας πράσινα μπαλκόνια.

Σε αυτή λοιπόν την όμορφη εικόνα της πόλης, υστερούμε στο ότι δεν έχουμε
μνημεία-στολίδια. Και εδώ οι Έλληνες αρχιτέκτονες εκτιμώ ότι θα μπορούσαν να
προσφέρουν εξαιρετικές δουλειές. Αν βέβαια η Πολιτεία ακολουθούσε το
παράδειγμα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, όπως της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της
Φινλανδίας και της Ολλανδίας, που έδωσαν προτεραιότητα στη συνέχεια της
αρχιτεκτονικής των χωρών τους. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ολλανδία, που τα
τελευταία χρόνια η αρχιτεκτονικής της παραγωγή έχει ξεχωρίσει, το κράτος
παρέχει στους πτυχιούχους νέους αρχιτέκτονες τα ποσά για να χρηματοδοτήσουν
την οργάνωση των γραφείων τους και το πρώτο τους έργο».

Μπάσκετ, σόφτμπολ, χόκεϊ, ξιφασκία

Με την απομάκρυνση του αεροδρομίου από το Ελληνικό απελευθερώθηκε μία
έκταση 5.500 στρεμμάτων. Στον χώρο δημιουργούνται ανοιχτές αθλητικές
εγκαταστάσεις και γήπεδα μπάσκετ, σόφτμπολ, χόκεϊ, ξιφασκίας. Ο προϋπολογισμός
είναι 181 εκατ. ευρώ. Στον ίδιο χώρο δημιουργείται Συνεδριακό Κέντρο 10.000
θέσεων. H μεταολυμπιακή χρήση του έργου και η μετατροπή του σε Μητροπολιτικό
Πάρκο προβλέπει τη δημιουργία των προϋποθέσεων για έναν πόλο αναψυχής και
πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

«H χρηματοδότηση της κατασκευής του Πάρκου είναι πλήρως εξασφαλισμένη. Θα
αξιοποιηθεί ένα περιορισμένο τμήμα του χώρου του Ελληνικού πέραν των 4.000
στρεμμάτων, ώστε να καλυφθούν τα έξοδα κατασκευής του, αλλά και για να
καλυφθούν τα έξοδα της αναβάθμισης υποβαθμισμένων περιοχών του Λεκανοπεδίου»,
είπε ο Πρωθυπουργός (3/4/2003), ανακοινώνοντας ότι το σχέδιο ανάπλασης του
Ελληνικού στηρίζεται σε σοβαρές και αξιόπιστες επιστημονικές μελέτες.