Το 2001, ο πρόεδρος Μπους παραπλάνησε του Αμερικανούς πολίτες. Είπε ότι μια
μείωση στη φορολογία θα βοηθούσε την οικονομία και οι Αμερικανοί τον πίστεψαν.
Όμως, η μείωση στη φορολογία τελικά δεν βοήθησε την οικονομία. Ο πρόεδρος είπε
στους πολίτες ότι θα μπορούσε να υπάρξει δραστική μείωση στη φορολογία στις
ΗΠΑ, επειδή υπήρχαν από την εποχή του προέδρου Μπιλ Κλίντον μεγάλα
πλεονάσματα. Πάλι έκανε λάθος. Δεν προειδοποίησε τους Αμερικανούς για το πόσο
αμφίβολες μπορεί να είναι τέτοιες εκτιμήσεις.


Το 2003 ο πρόεδρος Μπους παραπλάνησε για μία ακόμη φορά τους Αμερικανούς.
Μερικές εβδομάδες αφότου έπεισε το Κογκρέσο να ψηφίσει νέα μείωση στη
φορολογία - ίσως πιο άδικη από την πρώτη - το οικονομικό επιτελείο του Λευκού
Οίκου ανακοίνωσε πόσο άσχημη είναι η κατάσταση στα δημοσιονομικά. Το πλεόνασμα
των 230 δισ. δολαρίων που είχε κληρονομηθεί από τον Κλίντον, είχε μετατραπεί
σε έλλειμμα 450 δισ. δολαρίων.


Πλούσια με δανεικά





Ο Joseph Stiglitz είναι κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών 2001,
καθηγητής Οικονομικών του αμερικανικού Πανεπιστημίου Κολούμπια, πρώην
επικεφαλής οικονομικών συμβούλων του προέδρου Κλίντον, πρώην αντιπρόεδρος της
Παγκόσμιας Τράπεζας


Στο μεταξύ, καθώς συμβαίνουν όλα αυτά, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ αυξάνεται.
H Αμερική, η πιο πλούσια χώρα σε ολόκληρο τον κόσμο, από ό,τι φαίνεται δεν
μπορεί να ζήσει με τους πόρους της και δανείζεται περισσότερο από ένα δισ.
δολάρια την ημέρα.


Το εμπορικό και το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ συνδέονται στενά μεταξύ
τους. Εάν μια χώρα αποταμιεύει λιγότερα από ό,τι επενδύει, πρέπει να δανειστεί
τη διαφορά από το εξωτερικό - και ο δανεισμός από το εξωτερικό και το εμπορικό
έλλειμμα είναι οι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος.


H εθνική αποταμίευση αποτελείται από την ιδιωτική και τη δημόσια.


Με τις ανεύθυνες μειώσεις στη φορολογία από τον Ρίγκαν, σε συνδυασμό με τη
μηδαμινή αποταμίευση στην Αμερική, οι ΗΠΑ δεν είχαν επιλογή παρά να δανειστούν
από το εξωτερικό. Τώρα, υπό τη διακυβέρνηση του Μπους του δεύτερου, η Αμερική
επαναλαμβάνει το λάθος αυτό.


Μερικοί τώρα στο εξωτερικό βλέπουν χαιρέκακα τα προβλήματα της Αμερικής. Για
άλλους τα προβλήματα αυτά είναι ένας ακόμη λόγος για να αναρωτιούνται για την
ικανότητα των ΗΠΑ να ασκούν ηγετικό ρόλο. H Αμερική χρειάστηκε δώδεκα χρόνια
για να ξεφύγει από τα οικονομικά προβλήματα (δημοσιονομική αστάθεια) που
προκάλεσε ο Ρίγκαν. Μπορεί να χρειαστεί άλλος τόσος χρόνος για να ξεφύγει από
τα οικονομικά προβλήματα (δημοσιονομική αστάθεια) που προκαλεί ο Μπους.


Ελλείμματα - αστάθεια





Τζορτζ Μπους. Χάρισε σε πλούσιους Αμερικανούς δισεκατομμύρια δολάρια μέσω
περικοπών στη φορολογία ­ όπως και ο άλλος ρεπουμπλικανός πρόεδρος, Ρόναλντ Ρίγκαν...


Όμως, παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι τα λάθη μιας χώρας - ιδιαίτερα της
μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο - έχουν σημαντικές επιπτώσεις αλλού.


Πρέπει να σημειώσουμε τρία πράγματα εδώ:


Πρώτον, τα ελλείμματα της Αμερικής θα απορροφήσουν τεράστια ποσά από το
παγκόσμιο πλεόνασμα, πρωτίστως εις βάρος των αναπτυσσόμενων χωρών.


Δεύτερον, το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ μπορεί να είναι
σημαντική πηγή δημιουργίας παγκόσμιας αστάθειας. Θα συνεχίσει ο κόσμος να
χρηματοδοτεί το έλλειμμα μιας χώρας που δείχνει ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί
σωστά τα οικονομικά της; Τι ανταλλάγματα θα ζητήσουν γι' αυτό; Τι θα γίνει,
εάν επενδυτές από όλο τον κόσμο αρχίσουν να τοποθετούνται περισσότερο αλλού; H
Αμερική βασίζεται σε μια αδύναμη Ευρώπη και στις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά
για πόσο καιρό θα μπορεί να το κάνει αυτό;


Τέλος, ψάχνοντας για άλλους να κατηγορήσει η Αμερική μπορεί να μπει
ξανά σε εποχή προστατευτισμού, όπως έγινε την εποχή του Ρίγκαν. H Ευρώπη δίνει
μεγάλη σημασία στη δημοσιονομική σταθερότητα - σχεδόν με υπερβάλλοντα ζήλο -
μην μπορώντας να κατανοήσει ότι ένα καλοσχεδιασμένο έλλειμμα σε καιρούς ύφεσης
μπορεί να αποδώσει καρπούς. H κυβέρνηση Μπους προώθησε μειώσεις στη φορολογία
που οδηγούν σε ελλείμματα, ενώ οι μειώσεις αυτές δεν δίνουν παρά ένα μικρό
ερέθισμα στην ανάπτυξη της οικονομίας. Άκρως ανησυχητικό - και για την Αμερική
και για τον κόσμο - είναι το μονοπάτι που ακολουθούν οι ΗΠΑ: ελλείμματα μέχρι
«εκεί που δεν παίρνει άλλο». Οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης Μπους
προμηνύουν δυσκολίες για την Αμερική μακροπρόθεσμα - και επομένως και για τον
κόσμο ολόκληρο.


Project Syndicate, Σεπτέμβριος 2003


Επιμέλεια: Γιώργος Κανελλόπουλος

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από