Οι λόγοι και ο λόγος της κατηγορίας

H θεσμική θέση του εισαγγελέα σε κάθε ποινική δίκη είναι τέτοια που σπάνια
αφήνει περιθώρια για εκπλήξεις. Εκπρόσωπος της κατηγορούσας Πολιτείας,
επεξεργαστής του αποδεικτικού υλικού με στόχο τη συγκέντρωση και προβολή των
στοιχείων ενοχής, ο εισαγγελέας δεν είναι και δεν θέλει να φαίνεται ουδέτερο
πρόσωπο. Ο συγκεκριμένος, επιπλέον, δικαστής που πληροί αυτόν τον ρόλο στη
δίκη της 17N είχε δείξει σε όλη τη μέχρι στιγμής διάρκεια της ακροαματικής
διαδικασίας έντονη προσωπική μέθεξη στην ανάπτυξη του κατηγορητηρίου και έχει
εκφράσει τη μεγάλη του απαξία απέναντι στους κατηγορουμένους και τις πράξεις
για τις οποίες βρίσκονται στο εδώλιο. Στη χθεσινή, συνεπώς, αγόρευσή του, δεν
διακυβευόταν η στάση και οι προτάσεις του, όσο ο γενικός, εν όψει της σημασίας
της υπόθεσης, τόνος του και η πειστικότητα των στοιχείων που θα στήριζαν τον
αναμενόμενο λόγο-«καταπέλτη» του. Με αυτό το κριτήριο, οι πρώτες εντυπώσεις
είναι μάλλον άνισες.

O εισαγγελέας υπήρξε καίριος στον καθορισμό της θέσης αντιμετώπισης της
οργάνωσης και των μελών της από τη Δικαιοσύνη («δικάζονται εγκλήματα και όχι
ιδεολογίες»), αρκετά πειστικός ως προς την πληρότητα και τη δύναμη του γενικού
αποδεικτικού υλικού, όχι όμως ανάλογα και στην υλοποίηση αυτής της θέσης και
αυτής της πληρότητας μέσω της επιμέρους επιχειρηματολογίας του. H συγκρότηση
και η λειτουργία ομάδας με χαρακτηριστικά ικανά να την κατατάξουν στην
κατηγορία του οργανωμένου εγκλήματος είναι στοιχείο νομικά χρήσιμο και
αξιολογήσιμο, όχι όμως ο χαρακτηρισμός της οργάνωσης ως «νέας Ιεράς Εξέτασης».
Το ίδιο ισχύει και για τα πρόσωπα που κατηγορούνται.

Ο εισαγγελέας είχε πιθανώς ικανούς λόγους να ισχυρίζεται ότι ο φερόμενος ως
αρχηγός της 17N δεν κατόρθωσε να προσκομίσει στο δικαστήριο τίποτε που να
δημιουργεί αμφιβολίες ως προς τη συμμετοχή του, δεν πρόσθεσε όμως κι αυτός
τίποτα στην κατηγορία με τη σειρά των κοσμητικών επιθέτων που χρησιμοποίησε
για την προσωπικότητά του.

Ενώ νομική και αποδεικτική σημασία θα είχε κυρίως η ανάδειξη των αντιφάσεων
της υπερασπιστικής γραμμής τού A. Γιωτόπουλου και η περιγραφή των στοιχείων
που στηρίζουν την, κατά την κατηγορούσα αρχή, αναμφισβήτητη ενοχή του, ο
εισαγγελέας έδωσε κυρίως έμφαση σε μια υποτιθέμενη (και πάντως αποδεικτικά
ασθενή) έλλειψη αγάπης του κατηγορουμένου προς την πατρίδα και τους θεσμούς.

Ως προς τα υπόλοιπα πρόσωπα, αρκετή εντύπωση προκαλούν η μη παραδοχή της
γενναιότητας που επέδειξαν ορισμένοι αναλαμβάνοντας την ευθύνη των πράξεών
τους, η έμμεση, αόριστη και με αρκετή δόση φαντασίας συσχέτιση της μυθικής
«Άννας» της οργάνωσης με τη σύντροφο του φερομένου ως αρχηγού της, οι
γενικολογίες στις οποίες στηρίχθηκε η κρίση περί συμμετοχής του Γ. Σερίφη και
η σχεδόν υπέρμετρη (ιδίως εν όψει των υφιστάμενων αποδεικτικών στοιχείων)
αυστηρότητα απέναντι στη μοναδική γυναίκα κατηγορουμένη.

Όλα αυτά δεν συνιστούν, από τη σκοπιά του ειδικού ρόλου του εισαγγελέα, μια
αδύνατη αναγκαστικά αγόρευση, όσο μια ανολοκλήρωτη, στα μάτια του
απροκατάληπτου πολίτη, υπέρβαση. H εικόνα της κατηγορούσας αρχής δεν θα έχανε
αν έδειχνε μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση, λιγότερους χαρακτηρισμούς και
ηθικολογίες, περισσότερη ευαισθησία απέναντι στην «αλήθεια» της άλλης πλευράς,
έστω και μόνο για τις ανάγκες πειστικότερης αντίκρουσής της. Γι’ αυτό, ίσως,
εκείνο που θα μείνει περισσότερο από τη χθεσινή αγόρευση να είναι η πρώτη
επίσημη μνεία της «κατάχρησης» που συνιστά η ίδια η ονομασία της οργάνωσης που
δικάζεται. Πράγματι, πολλοί είναι, φαντάζομαι, οι δημοκράτες που πονούν για τη
συγκεκριμένη χρήση μιας κορυφαίας ιστορικής στιγμής όπως είναι η εξέγερση του
Πολυτεχνείου και που τους εκφράζει η ανάδειξη της διαστροφής των συμβόλων στον
βωμό των εντυπώσεων.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.