Διαστάσεις H αυτοθυσία των κομμουνιστών

Υπήρξε κρατούμενος στο Μπούχενβαλντ. Αγωνίστηκε κατά της δικτατορίας από
τις τάξεις του κομμουνιστικού κόμματος. Υπηρέτησε ως υπουργός Πολιτισμού των
σοσιαλιστών. Μα πάνω απ’ όλα γράφει, γράφει συνεχώς, σενάρια, νουβέλες,
αυτοβιογραφικά κείμενα.

Χόρχε Σεμπρούν: «Οι δημοκρατίες περνούν κρίση, αλλά εναλλακτική λύση δεν υπάρχει»

Τη 18η Ιουλίου του 1936, ο νεώτερος – και πιο φιλελεύθερος – αδελφός Αβεντάνιο
δολοφονήθηκε στο κτήμα του Κισμόντο, ενός μικρού χωριού του Τολέδο. Ήταν ένας
γαιοκτήμονας, και τον σκότωσε ένα πλήθος χωρικών εν μέσω του επαναστατικού
πυρετού που είχε προκαλέσει η εξέγερση κατά της δημοκρατικής κυβέρνησης. Μετά
τον θρίαμβο του Φράνκο, η οικογένεια Αβεντάνιο φρόντιζε να αναπαράγει τακτικά
αυτό το γεγονός για να δείξει ότι οι ηττημένοι, εκτός από ηττημένοι, ήταν και
δολοφόνοι.

Αυτό το τραγικό επεισόδιο του ισπανικού εμφυλίου πολέμου έδωσε λαβή στον Χόρχε
Σεμπρούν να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα απευθείας στην ισπανική γλώσσα. Το
βιβλίο, που λέγεται «Είκοσι χρόνια και μια μέρα» και θα κυκλοφορήσει σε λίγες
ημέρες από τις εκδόσεις Turquets, περιγράφει την Ισπανία της δεκαετίας του
’50, την άγρια καταστολή των φαλαγγιτών όπως και τους ηρωικούς αγώνες των
κομμουνιστών. Στο τέλος εκείνης της δεκαετίας, ενώ στεκόταν μια μέρα στην
πλάθα ντε Εσπάνια, ο συγγραφέας συνειδητοποίησε ότι κάτι είχε αλλάξει οριστικά
στη χώρα του. Είδε νέες και νέους, ντυμένους με πολύχρωμα ρούχα, να συζητούν
ανέμελα και κεφάτα, και κατάλαβε ότι υπήρχε πλέον μια μεσαία τάξη, ότι η εποχή
της πείνας και της καταστολής είχε παρέλθει, κι ότι η αντίσταση έπρεπε να
αλλάξει μορφή. Ο Στάλιν τα είχε πει βέβαια από το 1948. Σε μια ισπανική
αντιπροσωπεία που επισκέφθηκε εκείνη τη χρονιά τη Μόσχα, είπε ότι το αντάρτικο
δεν είχε νόημα κι ότι οι μάζες έπρεπε να κινητοποιηθούν με ειρηνικά μέσα…

Ο κομμουνισμός απέτυχε, σύμφωνοι. Πολλοί μάλιστα το είχαν προβλέψει ήδη από τη
δεκαετία του ’30. Άλλοι, όπως ο ίδιος ο Σεμπρούν, το κατάλαβαν πολύ αργότερα.
Τους είχε επηρεάσει ασφαλώς το κλίμα στην Ισπανία, όπου το κομμουνιστικό κόμμα
ήταν η μόνη οργανωμένη δύναμη που δεν έπαψε να πολεμά τη δικτατορία από το
1939 μέχρι το θάνατο του Φράνκο. Χωρίς την αυτοθυσία και τη γενναιοδωρία
εκείνων των ανθρώπων, λέει σε συνέντευξή του στην Ελ Παϊς, δεν μπορούμε
να κατανοήσουμε τον 20ό αιώνα. Διαπράχθηκαν εγκλήματα, σύμφωνοι. Αλλά πρέπει
να βλέπουμε τα πράγματα από κάποια απόσταση. Τη δεκαετία του ’30, οι
κοινοβουλευτικές δημοκρατίες διέρχονταν ηθική κρίση λόγω της διαφθοράς και ο
καπιταλισμός έμοιαζε έτοιμος να χρεοκοπήσει με το κραχ του 1929. Υπήρχε όμως
εναλλακτική λύση, υπήρχε η αύρα της Οκτωβριανής Επανάστασης, ακόμη κι όταν τα
σοβιετικά στρατεύματα κατέλαβαν το Βερολίνο υπήρχε η ψευδαίσθηση ότι ένας
άλλος τρόπος διακυβέρνησης του κόσμου είναι δυνατός. Σήμερα, οι δημοκρατίες
περνούν ξανά κρίση, η πολιτική έχει και πάλι δυσφημηστεί. Αλλά εναλλακτική
λύση δεν υπάρχει.