Σωτήρας ή δεσπότης;

Ο Πολ Καγκάμι αναδείχθηκε χθες, συγκεντρώνοντας το 95% των ψήφων, ο νικητής
των εκλογών για ανάδειξη Προέδρου που έγιναν στη Ρουάντα. Οι χώρες της Δύσης
όμως φοβούνται πως ο πάλαι ποτέ οραματιστής έχει γίνει ο δεσπότης της
Ρουάντας.

Πολ Καγκάμι. Ο Πρόεδρος της Ρουάντας χαιρετά τους οπαδούς του αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών

Τη Δευτέρα που έκλεισαν οι κάλπες, δεν υπήρχε καμία αμφιβολία πως ο Πολ
Καγκάμι θα αναδεικνυόταν ο νικητής των προεδρικών εκλογών, και επομένως ο
πρώτος εκλεγμένος Πρόεδρος της Ρουάντας μετά τη γενοκτονία του 1994, που
διέλυσε τη χώρα. Και το κόμμα του Καγκάμι ήδη ετοίμαζε μία μεγάλη εκδήλωση για
τα επινίκια. Οι εκλογές αυτές, ωστόσο, στις οποίες σημειώθηκαν πολλά
περιστατικά απειλής, εκβιασμού, φυλάκισης και πνίγηκε η φωνή της
αντιπολίτευσης, μπορεί να αποδειχθούν πύρρειος νίκη για τον Καγκάμι. Αυτό
συμβαίνει γιατί αυτές οι εκλογές έχουν διαταράξει τις σχέσεις της Ρουάντας με
το εξωτερικό και έχουν υποδαυλίσει εντάσεις στο εσωτερικό της.

Ο ασκητικός στρατιώτης – ο οποίος συνέβαλε στο τέλος της γενοκτονίας το 1994 –
που έγινε πολιτικός, εθεωρείτο κάποτε ένας από τους οραματιστές αρχηγούς της
Αφρικής. Τώρα όμως υπάρχουν φόβοι ότι ο Καγκάμι διολισθαίνει προς τον δρόμο
της αυταρχικής εξουσίας και οι χώρες της Δύσης έχουν επενδύσει πολλά για να
τον βοηθήσουν να φθάσει μέχρι εδώ.

H συλλογική ενοχή που ένιωθε η Δύση για την αποτυχία της να σταματήσει τη
γενοκτονία, είχε ως αποτέλεσμα να εισρεύσουν στη χώρα εκατομμύρια δολάρια
ξένης βοήθειας. H Βρετανία, η οποία μέσω της πρώην υπουργού Διεθνούς Ανάπτυξης
Κλερ Σορτ ανέπτυξε στενή σχέση με τη Ρουάντα, ήταν η μεγαλύτερη χρηματοδότρια.

Φύλο συκής

Όταν ο Καγκάμι ανέλαβε την προεδρία της Ρουάντας το 2000, ύστερα από έξι
χρόνια ανεπίσημης εξουσίας που ασκούσε, υποσχέθηκε να οδηγήσει τη Ρουάντα στη
δημοκρατία. Οι αντίπαλοί του είπαν όμως, πως οι προχθεσινές εκλογές ήταν απλώς
ένα φύλλο συκής για να νομιμοποιηθεί η συνέχιση της καλής, αλλά με σιδερένια
πυγμή, εξουσίας του.

H Δύση συνεχίζει, ωστόσο, αν και κάπως κλονισμένη, να συγκεντρώνει όλες τις
ελπίδες της στο πρόσωπο του Πολ Καγκάμι. Ο σημερινός Πρόεδρος ήταν, πριν από
δέκα χρόνια, ένας εκπληκτικός στρατιωτικός και αρχηγός των Τούτσι, οι οποίοι
επαναστάτησαν εναντίον του καθεστώτος των Χούτου, που είχε επιβληθεί στη
Ρουάντα. Όταν ξέσπασε η γενοκτονία το 1994, οι άνδρες του Πολ Καγκάμι
προήλασαν στα νότια της χώρας και πήραν την εξουσία στα χέρια τους.

Αμέσως μετά, οι δυτικές χώρες έσπευσαν να στείλουν βοήθεια, αλλά ο Καγκάμι
συνέχισε να κατηγορεί τη Δύση, και ειδικά τον ΟΗΕ, ότι δεν έκανε τίποτα για να
σταματήσει τη γενοκτονία.

Το κουτί της Πανδώρας

Οι οπαδοί. Νεαρός υποστηρικτής του Πολ Καγκάμι πανηγυρίζει το αποτέλεσμα των εκλογών

Οι θαυμαστές του Πολ Καγκάμι τον αποθέωσαν διότι έσωσε τη Ρουάντα. Δεν
ήθελαν όμως να βλέπουν τα εγκλήματα που διέπραξαν οι άνδρες του. H Human
Rights Watch υπολογίζει πως οι στρατιώτες των Τούτσι σφαγίασαν μέχρι και
50.000 μέλη της φυλής των Χούτου, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τη
γενοκτονία. Αυτά είναι εγκλήματα πολέμου, τα οποία παραδέχεται ο κ. Καγκάμι
τώρα, αλλά αρνείται να τιμωρήσει τους υπευθύνους. «Στο βιβλίο του Αμερικανού
δημοσιογράφου Philip Gourevitch, “Θέλουμε να σας ενημερώσουμε πως αύριο θα
σκοτωθούμε μαζί με τις οικογένειές μας” για τη γενοκτονία στη Ρουάντα, ο
Καγκάμι παρουσιάζεται σχεδόν σαν να είναι ο Έιμπραχαμ Λίνκολν», δήλωσε στην
«Independent», ένα μέλος οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην Κιγκάλι, την
πρωτεύουσα της Ρουάντας, «αλλά η αλήθεια είναι αμφιλεγόμενη».

H απόδειξη

Αυτό αποδείχθηκε εξάλλου και αργότερα, το 1998, όταν η Ρουάντα εισέβαλε στο
Ανατολικό Κονγκό και άνοιξε έτσι το κουτί της Πανδώρας για τις τοπικές εθνικές
διαμάχες. H εισβολή οδήγησε σε μια πολεμική σύρραξη, στην οποία ενεπλάκησαν
εννέα χώρες και πραγματοποιήθηκαν πολλά εγκλήματα πολέμου – πολλά έγιναν από
τις δυνάμεις της Ρουάντας. Περισσότεροι από τρία εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν
τη ζωή τους. H κατοχή του Κονγκό και η λεηλασία του χρυσού και των διαμαντιών
του, από τη Ρουάντα, οδήγησαν τη Δύση να ασκήσει πιέσεις στον Καγκάμι να
αποσυρθεί από εκεί – το έκανε πέρυσι.

Κρίσιμη είναι λοιπόν η επτάχρονη θητεία του Πολ Καγκάμι ως Προέδρου της
Ρουάντας, που αρχίζει τώρα. Θα πρέπει να αποδείξει πως αυτό που επιδιώκει
είναι η εθνική συμφιλίωση και όχι η διατήρησή του στην εξουσία με οποιοδήποτε
τίμημα.