Δρόμοι

Πέντε χρόνια…

… έχουν περάσει από τότε που εφαρμόστηκε η μεταρρύθμιση της γερμανικής
ορθογραφίας. Ύστερα από τόσον καιρό, η νέα ορθογραφία στη Γερμανία
χαρακτηρίζεται από την εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε» ως ένα χάος.
Απέτυχε στον κυριότερο σκοπό της, που ήταν η ενοποίηση της γλώσσας στις
γερμανόφωνες ευρωπαϊκές χώρες. Μολονότι το 80% των νεοεκδιδόμενων βιβλίων
τυπώνονται με τη νέα ορθογραφία, μόνο το 22% των Γερμανών χρησιμοποιούν τους
νέους κανόνες. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι νέοι κανόνες παραμένουν ασαφείς
για τον μισό πληθυσμό της χώρας.

Οι γονείς…

… αισθάνονται ανήμποροι να ελέγξουν τη σωστή ορθογραφία και στίξη στα
σχολικά γραφτά των παιδιών τους. Οι δάσκαλοι χάνονται μέσα στις σελίδες της
νεώτερης έκδοσης του λεξικού Ντούντεν, που είναι υποχρεωμένοι να το
ξεφυλλίζουν για να βρουν πώς ακριβώς πρέπει να διορθώσουν τις σχολικές
εκθέσεις και τις ασκήσεις ορθογραφίας. Αντί να μειώνονται οι αβεβαιότητες και
να λύνονται οι απορίες, οι αμφιβολίες πληθαίνουν με κάθε νέα έκδοση του
λεξικού. Το 1996 υπήρχαν 4.000 ορθογραφικές και γραμματικές διαφορές ανάμεσα
στα λεξικά του Ντούντεν και του Μπέρτελσμαν. Έκτοτε, έγινε μια απόπειρα
συντονισμού των λεξικών, αλλά ούτε έτσι αποφεύχθηκε η γενικότερη σύγχυση. Από
την 1η Αυγούστου 2005, η παλιά ορθογραφία θα θεωρείται στο εξής λανθασμένη.

Τα υπουργεία…

… Παιδείας των γερμανικών κρατιδίων που κάποτε συμφώνησαν στη μεταρρύθμιση,
σήμερα αποφεύγουν να παραδεχτούν τα προβλήματά της. Κανείς δεν βγαίνει να πει
πως πρέπει να ανακληθεί η αποτυχημένη μεταρρύθμιση, επειδή φοβάται μην
κατηγορηθεί για διασπάθιση δημοσίου χρήματος – αφού τότε θα χρειαζόταν να
ξανατυπωθούν από την αρχή όλα τα σχολικά βιβλία. Οι μαθητές παραμένουν στα
σκοτάδια. Σε κάθε βιβλίο βρίσκονται αντιμέτωποι με διαφορετική ορθογραφία,
αφού οι περισσότεροι συγγραφείς έχουν απαγορεύσει την έκδοση των βιβλίων τους
με τη νέα ορθογραφία. Επίσης, διαβάζουν εφημερίδες που έχουν διατηρήσει το
παλιό σύστημα.

H γλωσσική…

… μεταρρύθμιση στη Γερμανία ήταν το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που άρχισε
πριν από μερικές δεκαετίες. Πριν από περίπου 40 χρόνια, κάθε μάθημα
αντιμετωπιζόταν και ως μάθημα της γερμανικής γλώσσας. Ο μαθητής που παρέδιδε
στον δάσκαλο μια εργασία βιολογίας γεμάτη ορθογραφικά λάθη, ήξερε πως θα
έπαιρνε κακό βαθμό. Στα μέσα στης δεκαετίας του 1960, αυτή η τακτική
αποκηρύχθηκε. Σε μερικά κρατίδια, μάλιστα, υπήρξε τόση μεγάλη χαλαρότητα με τη
γλώσσα, που τα ορθογραφικά λάθη δεν θεωρούνταν πια λάθη ούτε στο μάθημα της
γερμανικής γλώσσας. Έτσι, δεν χρειάστηκε να περάσει πολύς καιρός, ώσπου να
εμφανιστούν δάσκαλοι που ήταν και οι ίδιοι «αδύνατοι» στην ορθογραφία και τη
στίξη και που έλεγαν στους μαθητές τους πως, δεν χάθηκε πια ο κόσμος, η
ορθογραφία δεν είναι και τόσο σημαντική. H νέα μεταρρύθμιση δεν διόρθωσε αυτά
τα λάθη. Το αντίθετο. Γιατί δεν φτάνει ένας νόμος για να βγάλεις «παράνομη»
μια γλώσσα που για τη διαμόρφωσή της χρειάστηκε να περάσουν αιώνες.