Διαστάσεις «Θέλουμε περισσότερους νεκρούς!»

H πρόοδος έφερνε ανέκαθεν μαζί της την ανεργία. Πώς μπορεί να λυθεί αυτό το
πρόβλημα; Τι αλλαγές πρέπει να γίνουν στην εκπαίδευση προκειμένου οι πρόοδοι
της επιστήμης να είναι επωφελείς για όλους;

«Κλείσε επιτέλους την τηλεόραση! Δεν βλέπεις ότι μιλάω στο τηλέφωνο;» (σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Πριν από λίγες ημέρες, η εφημερίδα Ρεπούμπλικα δημοσίευσε την είδηση
ότι η εφαρμογή ενός αυστηρού πόιντ σύστεμ στη Γαλλία έχει οδηγήσει, όπως
ακριβώς και στην Ιταλία, σε σημαντική μείωση των τροχαίων ατυχημάτων.
Υπολογίζεται μάλιστα ότι τον τελευταίο χρόνο ο αριθμός των νεκρών μειώθηκε
κατά 18,5%. Φαίνεται όμως ότι δεν είναι όλοι ευχαριστημένοι με αυτή την
εξέλιξη. Ο πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Φανοποιών, αφού εκφράζει ως πολίτης την
ικανοποίησή του για τη μείωση των θανάτων, σπεύδει να προσθέσει ότι ως
επαγγελματίας ανησυχεί. Λιγότερα ατυχήματα, λιγότερη δουλειά. Χρειάζεται
λοιπόν κρατική ενίσχυση, λέει ο Γάλλος συνδικαλιστής, πετώντας και τον
υπαινιγμό μήπως θα ήταν σκόπιμο οι έλεγχοι στους δρόμους να μην είναι και τόσο
αυστηροί.

H προσέγγιση αυτή δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, σχολιάζει ο Ουμπέρτο Έκο στο
Εσπρέσσο. Κάθε τεχνολογική καινοτομία, κάθε βήμα προόδου, δημιουργούσε
ανέκαθεν ανεργία. Είναι γνωστή η ιστορία των εργατών του 18ου αιώνα που
κατέστρεφαν τους μηχανικούς αργαλειούς για να μη μείνουν χωρίς δουλειά. H
εφεύρεση των ταξί κατέστρεψε τους αμαξάδες. H αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει
βυθίσει σε κρίση τους εργολάβους κηδειών, που σώζονται μόνο από τους βραδείς
ρυθμούς του φαινομένου: πριν ακόμη διαπιστώσουν ότι υπάρχουν λιγότεροι
εξηντάχρονοι προς ταφή, καλούνται να θάψουν τους ογδοντάχρονους που δεν
πέθαναν είκοσι χρόνια νωρίτερα. Αν όμως αύριο ανακαλυφθεί, όχι βέβαια το
μυστικό της αθανασίας, αλλά ένα θαυματουργό φάρμακο που θα παρατείνει τη ζωή
μέχρι τα 120 χρόνια, είναι βέβαιο ότι οι εργολάβοι κηδειών θα βγουν στις
πλατείες και θα απαιτήσουν κυβερνητική επιχορήγηση.

Μια λύση του προβλήματος, συνεχίζει ο Ιταλός σημειολόγος, θα ήταν η ανακύκλωση
των επαγγελματικών τάξεων. Μια υφάντρα της παλιάς εποχής δεν θα μπορούσε
ασφαλώς να γίνει αυτομάτως κατασκευάστρια μηχανικών αργαλειών. Οι σημερινές
μηχανές, όμως, επιτρέπουν μια ταχύτατη μεταπήδηση από ένα πρόγραμμα στο άλλο.
Ένας άνθρωπος που εργάζεται σε ένα πρόγραμμα το οποίο ρυθμίζει τη λειτουργία
ενός πλυντηρίου θα μπορούσε με μικρές προσαρμογές να περάσει σε ένα πρόγραμμα
που ρυθμίζει τον πίνακα ελέγχου ενός αυτοκινήτου. Για να επιταχυνθούν και να
γενικευθούν αυτές οι ανακυκλώσεις, η επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να
μετατραπεί σε πνευματική εκπαίδευση. H έμφαση να δίνεται στο software, το
λογισμικό, όχι στο hardware. Το σχολείο, αντί να διακλαδώνεται κάποια στιγμή
και να οδηγεί είτε στο Πανεπιστήμιο είτε στην εργασία, θα πρέπει να παρέχει
την ίδια εκπαίδευση σε όλους, και στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Να παράγει
πτυχιούχους κλασικών ή επιστημονικών σπουδών, ικανούς να προγραμματίσουν
κάποια στιγμή, αν χρειαστεί, την ίδια τους την ανακύκλωση.