ΓNΩMH Ο τελευταίος ρόλος

H στάση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου κατά την απολογία Τσελέντη αποκλείει
οριστικά το ενδεχόμενο μιας αιφνίδιας ομολογίας, κατά το πρότυπο αριστερών που
δικάζονταν στη μετεμφυλιοπολεμική Ελλάδα. Ο φερόμενος ως ιθύνων νους της 17N
θα εμμείνει μέχρι τέλους στην υποστήριξη της αθωότητάς του και στη θεωρία της
κατασκευής του ιδανικού ενόχου από τις διωκτικές αρχές. Ενισχύοντας αυτό το
προφίλ θα δικαιολογήσει «θεωρητικά» τη δράση της οργάνωσης και θα προσφέρει
μια βαθυστόχαστη ανάλυση της διεθνούς και εγχώριας κατάστασης με τις γνωστές
αντικαπιταλιστικές και αντιαμερικανικές επωδούς.

Το ερώτημα βέβαια είναι γιατί δεν ομολογεί ο Γιωτόπουλος, εφόσον είναι ένοχος.
Διότι, εφόσον είναι ένοχος, μια επιθετική «υπερήφανη» ομολογία μάλλον θα
ευνοούσε την υστεροφημία του, όπως πρέπει να την αντιλαμβάνεται ένας τέτοιος
άνθρωπος.

H απάντηση είναι, νομίζω, ότι υπάρχει κάτι υπέρτερο από την υστεροφημία. Ήδη,
με τη μέχρι σήμερα πορεία της ακροαματικής διαδικασίας, ένα όχι ευκαταφρόνητο
μέρος της κοινής γνώμης αμφιβάλλει για την ενοχή του Γιωτόπουλου. Αυτό θα
φανεί κατά πάσα πιθανότητα σε σχετικές φθινοπωρινές δημοσκοπήσεις. Οι
συνωμοσιολογικές θεωρίες περί κατασκευής ενόχων βρίσκουν ακόμα πρόσφορο έδαφος
στην Ελλάδα. Αλλά και η στάση του, της σταθερής και απόλυτης άρνησης των
κατηγοριών, κλονίζει αρκετούς καλόπιστους έλλογους παρατηρητές. Γνωρίζω
αρκετούς αριστερούς που θεωρούνται σκεπτόμενοι, οι οποίοι υιοθετούν με
αποχρώσεις την εκδοχή του φερόμενου ως ηγέτη της οργάνωσης.

Αυτή θα είναι η επιτυχία του Γιωτόπουλου. Ακόμα κι αν καταδικαστεί μαζί με
τους συγκατηγορουμένους του, να στερήσει μια ξεκάθαρη νίκη από την «αστική
δημοκρατία» που η 17N προσπάθησε να υπονομεύσει. H 17N ηττήθηκε και
εξαρθρώθηκε. Αλλά χωρίς την ηγετική ομολογία, με τις αμφιβολίες να υφέρπουν σε
μια μερίδα της κοινής γνώμης, το κράτος δεν θα έχει ολότελα νικήσει.
Ενσπείροντας την αμφιβολία και καλλιεργώντας την υποψία μιας κρατικής
συνωμοσίας, θα αφαιρέσει από τη δημοκρατική πολιτεία την πλήρη συμβολική
επικράτηση. Ας μην ξεχνάμε ότι «η δράση της 17N ήταν συμβολική».

H 17N έχει πεθάνει. Αλλά αν αφενός ο θάνατός της δεν ωφελήσει στη βελτίωση της
εικόνας του κράτους στα μάτια της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών και
αφετέρου δοθεί η εντύπωση ότι το φάντασμά της πλανιέται ασύλληπτο, θα έχει
πετύχει μια κάποια μεταθανάτια νίκη. Μια μικρή ίσως νίκη σ’ έναν πόλεμο που
χάθηκε. Εφόσον βέβαια έχει τελειώσει.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης