Διαστάσεις Tο φύλο της γραφής

«Είναι καλή στιγμή για έναν γερό καυγά;» (σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Με μια πρώτη ματιά, η ανακάλυψη μοιάζει ένα παιχνίδι – οι επιπτώσεις της όμως
είναι πολύ ευρύτερες. Δύο ερευνητές του ισραηλινού Πανεπιστημίου Μπαρ-Ιλάν, σε
συνεργασία με δύο γλωσσολόγους, ισχυρίζονται ότι ανακάλυψαν έναν αλγόριθμο που
επιτρέπει στον ηλεκτρονικό υπολογιστή να προσδιορίσει αν ένα τυπωμένο κείμενο
(όπου δεν τίθεται θέμα γραφολογικού χαρακτήρα) έχει γραφτεί από άνδρα ή
γυναίκα. Και μάλιστα, με ακρίβεια 80%. Ο Μοσέ Κοπέλ και ο Σλόμο Αργκαμόν
κτύπησαν πολλές πόρτες, ζητώντας να δημοσιευτεί η μελέτη τους. Αλλά
συναντούσαν παντού άρνηση και καχυποψία. Αν τα συμπεράσματά τους είναι έγκυρα
– τους έλεγαν – αυτό σημαίνει ότι οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, ή
τουλάχιστον ανάμεσα στους τρόπους με τους οποίους γράφουν, δεν είναι μόνο
πολιτιστικές, αλλά και βιολογικές. Και αυτό αντίκειται στις κατακτήσεις του
φεμινιστικού κινήματος και στο κλίμα πολιτικής ευπρέπειας της εποχής.

H μελέτη δημοσιεύτηκε τελικά στο «Literary and Linguistic Computing», μια
επιθεώρηση που εκδίδει το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αναλύοντας το British
National Corpus, ένα τεράστιο αρχείο κειμένων στην αγγλική γλώσσα, που έχουν
περάσει σε ηλεκτρονική μορφή, οι δύο ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα «ψηφιακά
αποτυπώματα» ενός συντάκτη είναι οι προθέσεις, τα άρθρα και οι αντωνυμίες.
Ανακάλυψαν, έτσι, ότι οι γυναίκες χρησιμοποιούν όταν γράφουν περισσότερες
προσωπικές αντωνυμίες, ενώ οι άνδρες προτιμούν τα αόριστα άρθρα και τα
ποσοτικά επίθετα. Με βάση τις παραμέτρους αυτές, κατάφεραν να επεξεργαστούν
ένα πρόγραμμα που προσδιόρισε το φύλο των συγγραφέων 1.600 κειμένων. H έρευνά
τους κάλυψε όλες τις κατηγορίες, από λογοτεχνία μέχρι επιστήμη και εγχειρίδια.

Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να έχει εφαρμογές και σε άλλους τομείς, όπως η
Δικαιοσύνη. Αλλά το πιο ενδιαφέρον, επισημαίνει η Στάμπα, είναι πως με
τη μελέτη αυτή ενισχύεται η ιδέα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες γράφουν με
διαφορετικό τρόπο όχι για κοινωνικούς ή πολιτιστικούς λόγους, αλλά επειδή οι
εγκέφαλοί τους λειτουργούν διαφορετικά. Να ισχύει άραγε αυτό μόνο για την
αγγλική γλώσσα και για τις γλώσσες που έχουν ανάλογη δομή; Προς το παρόν,
είναι αδύνατο να απαντήσει κανείς σε αυτό το ερώτημα. Όπως επισημαίνει ο
Ιταλός καθηγητής Φραντσέσκο Μπρούνι, ο οποίος έχει μελετήσει τη «γυναικεία
γραφή» στα μυστικιστικά κυρίως κείμενα, δεν υπάρχει ένα ηλεκτρονικό corpus σε
άλλες γλώσσες που να επιτρέπει μια τεκμηριωμένη επιστημονική μελέτη αυτού του
είδους. Ίσως και να μη χρειάζεται κιόλας. Ίσως να είναι καλύτερα να
εμπιστευόμαστε τις γνώσεις μας και τις αισθήσεις μας, ίσως η όσφρηση, η γεύση,
ακόμη και η αφή, να είναι πιο αποτελεσματικά και πιο αξιόπιστα εργαλεία από το
ψυχρό πρόγραμμα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή.