Φράουλες και… φυτοφάρμακα

Περιέχουν βιταμίνες αλλά και… φυτοφάρμακα τα περισσότερα φρούτα που έχουν
πρώτη θέση στο τραπέζι μας.

Φράουλα, σταφύλι, σπανάκι, ροδάκινο, αχλάδι, αγγούρι είναι τα φρούτα και τα
λαχανικά στα οποία εντοπίζονται συχνότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, όπως
δείχνουν επιστημονικές μετρήσεις.

Αυτό προκύπτει από τους ετήσιους δειγματοληπτικούς ελέγχους των τελευταίων
ετών από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο. Όπως εξηγεί στα «NEA» ο
προϊστάμενος του Εργαστηρίου Υπολειμμάτων Φυτοφαρμάκων, κ. Γιώργος Μηλιάδης,
«αυτά τα προϊόντα διαπιστώνουμε ότι είναι σταθερά τα πιο επιβαρημένα σε
φυτοφάρμακα, σε σχέση με άλλα είδη».

Σύμφωνα με τις μετρήσεις του 2002, που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, υπολείμματα
βρέθηκαν σε 5 από 10 δείγματα φράουλας, σε 2 από 6 σταφυλιού, σε 10 από 22
μήλου, σε 8 από 22 ντομάτας. Αντίθετα, «καθαρή» είναι η πατάτα, η οποία σχεδόν
πάντα έχει τα λιγότερα υπολείμματα». Χαρακτηριστικά, σε 26 δείγματα που
εξετάστηκαν την περασμένη χρονιά δεν βρέθηκε κανένα με υπολείμματα
φυτοφαρμάκων.

Σχεδόν όλα τα Εργαστήρια Υπολειμμάτων Φυτοφαρμάκων με τα οποία επικοινώνησαν
τα «NEA» (Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Πάτρα, Βόλος, Καβάλα) υποστηρίζουν ότι
εντοπίστηκαν υπολείμματα στα επιτρεπόμενα όρια της E.E. ή δείγματα ακατάλληλα
που όμως δεν ξεπερνούν το ποσοστό του μέσου όρου της Ευρώπης. Ωστόσο, ελάχιστα
εργαστήρια δέχτηκαν να δημοσιοποιήσουν τις μετρήσεις.

Το υπουργείο Γεωργίας, πάντως, δεν δείχνει να ανησυχεί. Τονίζει, μάλιστα, ότι
τα αποτελέσματα του ετήσιου ελέγχου των Εργαστηρίων Υπολειμμάτων –
ολοκληρώνεται σύντομα η επεξεργασία τους – δείχνουν ότι το 2002 είχαμε σε
μικρότερο ποσοστό υπολείμματα πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια, σε σχέση με το
2001. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι τα ελληνικά φρούτα και λαχανικά είναι
«καθαρά».

Στο Μπενάκειο Ινστιτούτο ελέγχθηκαν 120 δείγματα και βρέθηκαν υπολείμματα στο
24%. «Ποσοστό που θεωρείται χαμηλό», λέει ο κ. Μηλιάδης. Πιο επιβαρημένα ήταν
τα ξένα προϊόντα, αφού υπολείμματα ανιχνεύθηκαν στο 34% των δειγμάτων, ενώ στα
ελληνικά το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 13%.

Ωστόσο, οι έλεγχοι εξακολουθούν να παρουσιάζουν ελλείψεις. Το Μπενάκειο είναι
το μοναδικό πιστοποιημένο Εργαστήριο Υπολειμμάτων και αυτό που, συγκριτικά με
τα άλλα, ελέγχει περισσότερες ουσίες. Σύμφωνα με όσα τονίζουν οι επιστήμονες,
δεν είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς αν ένα φρούτο έχει φυτοφάρμακο, ενώ
είναι αδύνατον για τον καταναλωτή να προστατευτεί. «Και αυτό γιατί ο
καταναλωτής δεν γνωρίζει την προέλευσή του προϊόντος. Από ποιο χωράφι
προέρχεται», σημειώνει ο καθηγητής στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων και υπεύθυνος στο Εργαστήριο Τεχνολογίας Ελέγχου και Προστασίας του
Περιβάλλοντος, κ. Τριαντάφυλλος Αλμπάνης.

«Αυτό που ίσως μπορεί να κάνει ο καταναλωτής είναι να “διασπείρει” τη διατροφή
του σε πολλά είδη». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Αντώνης Καφάτος, καθηγητής
Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, θυμίζει στους
καταναλωτές ότι υπάρχουν παραγωγοί που, «για να είναι σίγουροι ότι θα πετύχει
η παραγωγή τους, χρησιμοποιούν αλόγιστες ποσότητες φυτοφαρμάκων χωρίς καμία
προφύλαξη για την υγεία του κόσμου».

Απόσυρση

Την απόσυρση ακόμα 110 φυτοφαρμάκων που προστίθενται στα 320 που είχαν
απαγορευτεί πριν από 6 μήνες ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ουσίες
αναμένεται να αποσυρθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2003. Σύμφωνα με τον Ελληνικό
Σύνδεσμο Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ), η απόσυρση των φυτοφαρμάκων δεν πρόκειται να
δημιουργήσει προβλήματα στην ελληνική γεωργία, αφού πολλά απ’ αυτά έχουν
αντικατασταθεί από νέα. Όπως λέει στα «NEA» ο καθηγητής του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων κ. Τριαντάφυλλος Αλμπάνης «πρόκειται κυρίως για ενώσεις που δεν
προχωράνε στην αγορά και δεν υπάρχει ενδιαφέρον γι’ αυτές». Πληροφορίες για
τις ουσίες που αποσύρονται μπορούν να παίρνουν οι παραγωγοί από την ιστοσελίδα
του ΕΣΥΦ, http: //www.esyf.gr, όπου είναι
διαθέσιμη η σχετική λίστα.

Βαριές καμπάνες έως 20.000 ευρώ από το υπουργείο Γεωργίας

Πρόστιμα που φθάνουν έως και τις 20.000 ευρώ επέβαλε το υπουργείο
Γεωργίας σε δεκατρείς επιχειρήσεις, παραγωγούς, εισαγωγείς και εμπόρους για
παράνομη εμπορία και χρήση απαγορευμένων γεωργικών φαρμάκων και λιπασμάτων,
καθώς και για υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε τρόφιμα εισαγόμενα και εγχώρια.
Παράλληλα έχουν κινηθεί και οι διαδικασίες ποινικής δίωξης των παραβατών,

«H περίοδος της ανοχής με τις συστάσεις και παραινέσεις πέρασε», δήλωσε ο
υφυπουργός Γεωργίας κ. Ευάγγελος Αργύρης. «H Πολιτεία θα είναι αμείλικτη
απέναντι σε αυτούς που παίζουν με την υγεία των πολιτών».

Έτσι, πρόστιμο από 10.000 έως 20.000 ευρώ θα πληρώσουν οι εταιρείες Μαρία
ABEE, Νεφέλη Φρουίτ A.E., Super Fruit Ελένη Καλπακίδου, Ξανθεια Φρουίτ A.E.,
για εισαγωγή φυτικών προϊόντων που φέρουν υπολείμματα. Πέντε έως δέκα χιλιάδες
ευρώ είναι το πρόστιμο για τον γεωπόνο Ντζουρβά Π. και την ιδιοκτήτρια
φυτωρίου Προμπονά Π., οι οποίοι έκαναν παράνομη εμπορία γεωργικών φαρμάκων.
Για παράνομη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων θα πληρώσουν 3.000 ευρώ οι
παραγωγοί Μαρίνης Ιωάννης και Ξεκούκη Μαρία. Για το ίδιο παράπτωμα, ο
παραγωγός Βιτζηλαίος Εμμ. τιμωρείται με πρόστιμο 14.000 ευρώ. Τέλος, το ποσό
των 14.600 ευρώ θα πληρώσουν οι εταιρείες των: Γκούνη Ευθυμίας, Ζωγόπουλου
Ζώη, Τζαμάκου Αθανασίου, Μηλιώνη Ευαγγελίας, για παράνομη εμπορία λιπασμάτων.

«Καθαρά» τα βιολογικά προϊόντα

H στροφή παραγωγών και καταναλωτών στην ολοκληρωμένη και βιολογική
καλλιέργεια μπορεί να μειώσει τους κινδύνους από τα φυτοφάρμακα. Συγκριτική
έρευνα για υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα ροδάκινα, που πραγματοποίησε το
τοξικολογικό εργαστήριο του Τμήματος Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης σε
συνεργασία με την Ένωση Κονσερβοποιών Ελλάδος, δείχνει ότι ροδάκινα που
προέρχονταν από «ολοκληρωμένες» καλλιέργειες (με ορθολογική χρήση
φυτοφαρμάκων) ήταν λίγο έως καθόλου επιβαρημένα από φυτοφάρμακα.

Ελέγχθηκαν 150 δείγματα ροδακίνων από την Πέλλα και την Ημαθία. Τα 55 από αυτά
ήταν συμβατικής καλλιέργειας και τα 95 ολοκληρωμένης. Το φυτοφάρμακο
chlorpyrifos ήταν αυτό που εντοπίστηκε τις περισσότερες φορές από τους
ερευνητές. Μάλιστα η υψηλότερη συγκέντρωσή του (0,82mg/kg) ανιχνεύθηκε σε
συμβατική καλλιέργεια και ξεπέρασε τα επιτρεπόμενα όρια. Κάτι που δεν συνέβη
με τις ολοκληρωμένες καλλιέργειες – τα φυτοφάρμακα ήταν χαμηλότερα ή εντός των
επιτρεπόμενων ορίων.

Όπως τονίζει ο επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, καθηγητής κ. Αριστείδης
Τσατσάκης: «Εξαιτίας της υψηλής συγκέντρωσης chlorpyrifos είναι αναγκαία η πιο
αυστηρή επιτήρηση των καλλιεργειών και της διαδικασίας τοποθέτησης
φυτοφαρμάκων». Προσθέτει μάλιστα ότι απαραίτητη είναι και η ενημέρωση των
παραγωγών από τους επιστήμονες για τη χρήση των φυτοφαρμάκων. Πολύ συχνά η
ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων φυτοφαρμάκων στα φρούτα οφείλεται στην άγνοια των
παραγωγών.

Παρά το γεγονός ότι και τα συμβατικής καλλιέργειας δείγματα ήταν σε ανεκτά
επίπεδα και δεν εγκυμονούν κινδύνους, ο κ. Τσατσάκης συμβουλεύει τους
καταναλωτές «να προτιμούν βιολογικά ή ολοκληρωμένης καλλιέργειας. Μόνο έτσι
μπορούν σίγουρα να προστατευθούν».