Πρόσωπα «Tο να διαβάζεις είναι δικαίωμα»

Στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Αβάνας, το 1998, ο Φιντέλ Κάστρο δήλωσε:
«Στην Κούβα δεν υπάρχουν απαγορευμένα βιβλία, απλώς μας λείπουν τα χρήματα για
να τα αγοράσουμε».

Ραμόν Κόλας, Μπέρτα Μεχιντόρ και τα δύο παιδιά τους.

Ο ψυχολόγος Ραμόν Ουμπέρτο Κόλας και η σύζυγός του, η οικονομολόγος Μπέρτα
Μεχιντόρ, αποφάσισαν να ελέγξουν την ειλικρίνεια της δήλωσης του κουβανού
ηγέτη. Και την ίδια χρονιά ίδρυσαν στο σπίτι τους, στο Λας Τούνας, την πρώτη
κατ’ οίκον δημόσια βιβλιοθήκη, προσφέροντας για δωρεάν δανεισμό τα περίπου 800
βιβλία τους σε φίλους, γνωστούς και γείτονες. Έτσι γεννήθηκε η πρώτη από τις
ανεξάρτητες βιβλιοθήκες της Κούβας, ανεξάρτητες από τον κρατικό έλεγχο, τη
λογοκρισία και από κάθε ιδεολογία, πλην της πεποίθησης ότι σε καμιά περίπτωση
δεν είναι έγκλημα να διαβάσει κανείς ένα βιβλίο. Μέσα σε λίγο χρόνο είχε
δεχθεί 1.500 επισκέπτες. Και πολλοί απ’ αυτούς αποφάσισαν να ανοίξουν επίσης
τις βιβλιοθήκες τους στους συμπολίτες τους που δεν μπορούσαν ως τότε να έχουν
πρόσβαση στις ισπανικές μεταφράσεις βιβλίων όπως τα «Γράμματα από τη Φυλακή»
του Άνταμ Μίχνικ, τις ομιλίες του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, τη «Φάρμα των Ζώων» ή
το «1984» του Όργουελ.

Ο Κόλας και η Μεχιντόρ απειλήθηκαν, ανακρίθηκαν, υπέστησαν εφόδους από την
αστυνομία, καταγγέλθηκαν από τον (κρατικό) Τύπο και συνελήφθησαν
επανειλημμένα. Τα βιβλία τους κατασχέθηκαν, απολύθηκαν από τις δουλειές τους,
η κόρη τους αποβλήθηκε από το σχολείο και τελικά έφυγαν από την Κούβα. Ωστόσο
το κίνημα συνεχίστηκε φανερά (πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.bibliocuba.org) και σήμερα υπάρχουν
105 ανεξάρτητες βιβλιοθήκες σε σπίτια ιδιωτών σε όλο το νησί. Από τον
περασμένο Μάρτιο, όταν ξεκίνησε το τελευταίο κύμα καταστολής των διαφωνούντων,
η αστυνομία διέλυσε 22 από τις βιβλιοθήκες αυτές και καταδίκασε 14 πρόσωπα που
τις διατηρούσαν σε βαριές ποινές φυλάκισης.

Σήμερα ο Ραμόν Κόλας είναι ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και πρόσφατα
ήρθε στην Ευρώπη για να ζητήσει υποστήριξη. Ο Κάστρο γιόρτασε το Σάββατο την
50ή επέτειο από την έναρξη της επανάστασης που τον έφερε στην εξουσία, μιας
επανάστασης που δικαιολογημένα καυχάται ότι εξάλειψε τον αναλφαβητισμό στη
χώρα, για να μετατρέψει όμως σε ανατρεπτική ενέργεια τον δανεισμό βιβλίων. Το
να διαβάζεις είναι ένα δικαίωμα, υπενθυμίζει ο Ραμόν Κόλας και επιμένει πως το
κίνημα των ανεξάρτητων βιβλιοθηκών πρέπει να παραμείνει φανερό. Εξόριστοι
Κουβανοί που επισκέπτονται συγγενείς τους, τουρίστες και μερικές πρεσβείες
(των ΗΠΑ βεβαίως, αλλά και της Ολλανδίας, της Ισπανίας, της Τσεχίας, της
Σουηδίας) πλουτίζουν τα ράφια τους με εκδόσεις στα ισπανικά. “Αν πας στην
Κούβα, πάρε μαζί σου ένα βιβλίο, ζητάει ο Κόλας απ’ όσους επισκέπτονται τη
χώρα του.