Aργεί η νίκη κατά του καρκίνου

Ο πόλεμος κατά του καρκίνου θα κρατήσει χρόνια. Ενώ πριν από μερικά χρόνια
οι επιστήμονες έβλεπαν τη νίκη κατά του καρκίνου σαν μια φυσική εξέλιξη των
πραγμάτων, σήμερα δεν μπορούν να το υποστηρίξουν με την ίδια ευκολία.

Ο καρκίνος είναι ασθένεια που φέρει το «αποτύπωμα» του κάθε ασθενούς και μεταλλάσσεται συνεχώς, αναπτύσσοντας αντίσταση στα φάρμακα

Ο σχεδιασμός και η δημιουργία νέων φαρμάκων γινόταν με την ελπίδα ότι αυτά θα
καταργήσουν τη χημειοθεραπεία και τις φοβερές παρενέργειές της και ότι –
σταδιακά – θα εξαφανίσουν τον καρκίνο. Τα νέα φάρμακα είναι εδώ. Σε αντίθεση
με τα κλασικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα – που σκοτώνουν όλα τα κύτταρα –
στοχεύουν μόνο καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανέγγιχτα τα υγιή. Αρκετά από αυτά
έχουν περάσει τα κλινικά τεστ και πολλά άλλα βρίσκονται στο στάδιο των
δοκιμών. Μέχρι στιγμής, όμως, τα αποτελέσματά τους είναι ακόμη πολύ
περιορισμένα. Δρουν θεαματικά για ορισμένους ασθενείς, αλλά δεν έχουν σχεδόν
κανένα αποτέλεσμα για τους πολλούς.

Το Herceptin, για παράδειγμα, που έφερε την επανάσταση στην αντιμετώπιση του
καρκίνου του μαστού, καθυστερεί την ανάπτυξη του όγκου μόνο για μερικούς
μήνες, στο ένα τέταρτο των γυναικών που έχουν συγκεκριμένο γενετικό προφίλ.

Αντίστοιχα, το Gleevec, έχει αποτέλεσμα μόνο σε δύο – σπάνιες – μορφές
καρκίνου του αίματος και του πεπτικού συστήματος. Και τα θεαματικά του
αποτελέσματα (90% των ασθενών βελτιώνονται) σταδιακά ατονούν. Το Iressa
εγκρίθηκε τον περασμένο Μάιο για τον καρκίνο του πνεύμονα. Μελέτες έδειξαν ότι
συρρικνώνει τον όγκο μόλις στο 10% των ασθενών προχωρημένου σταδίου. Και όταν
συνδυάστηκε με χημειοθεραπεία σε αρχικά στάδια της νόσου, οι ασθενείς δεν
ανταποκρίθηκαν καθόλου.

Μακρόχρονη μάχη

Οι επιστήμονες δεν χάνουν την αισιοδοξία τους, συνειδητοποιούν όμως ότι η μάχη
ενάντια στον καρκίνο είναι μακρόχρονη και ότι ίσως χρειαστεί δεκαετίες για να
αναδειχθούν οι δυνατότητες που δίνει η νέα προσέγγιση της νόσου.

Μεταλλάσσεται

Ξέρουν τώρα ότι για να νικηθεί ο καρκίνος χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν πολλά
από τα νέα φάρμακα μαζί, σε συνδυασμούς που να απευθύνονται στον κάθε
καρκινοπαθή ξεχωριστά. Και αυτό είναι ακόμη πολύ δύσκολο, καθώς ο καρκίνος
μεταλλάσσεται συνεχώς. «H νόσος θα είναι για καιρό ακόμη κοντά μας, αφού
αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη απ’ όσο αρχικά είχε εκτιμηθεί», λέει ο δρ
Λέοναρντ Σαλτς, ερευνητής στο «Μεμόριαλ».

H επιστημονική κοινότητα έχει πια ξεχάσει την ελπίδα τού να «ξυπνήσουμε ένα
πρωί και να μην υπάρχει καρκίνος». «Είμαστε αισιόδοξοι για το ότι μέσα στα
επόμενα 15 χρόνια η επιστήμη μπορεί καταφέρει να μετατρέψει τον καρκίνο σε ένα
χρόνιο νόσημα, όπως είναι ο διαβήτης ή το AIDS. Όχι όμως και να τον
εξαφανίσει», αναφέρει ο δρ Άντριου φον Έσενμπαχ, επικεφαλής του Αμερικανικού
Ινστιτούτου Καρκίνου.

«Καλύτερα αποτελέσματα με κοκτέιλ φαρμάκων»

Ο δρ Γιώργος Παυλάκης, επικεφαλής του Τομέα Ανθρώπινου Ρετροϊού στο Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου στην πόλη Φρέντερικ της Πολιτείας Μέριλαντ

«Είμαστε στο σωστό μονοπάτι, αλλά έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας.
Και σίγουρα θα πρέπει να βλέπουμε τη μάχη κατά του καρκίνου μακροπρόθεσμα.
Αυτός ο πόλεμος θα κρατήσει πολύ», αναφέρει στα «NEA» ο δρ Γιώργος Παυλάκης,
επικεφαλής του Τομέα Ανθρώπινου Ρετροϊού στο Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου στην πόλη
Φρέντερικ της Πολιτείας Μέριλαντ. Ο ίδιος, πάντως, είναι αισιόδοξος.

Όπως τονίζει ο κορυφαίος Έλληνας ερευνητής, η έρευνα για τον καρκίνο βρίσκεται
σήμερα στο σημείο που βρισκόταν η έρευνα για το AIDS γύρω στο 1990 – 95,
δηλαδή ακόμα στην αρχή. «Το AIDS αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να αναπτυχθούν αποτελεσματικά φάρμακα. Το καθένα
από αυτά μόνο του δεν είχε αποτέλεσμα. Όταν όμως συνδυάστηκαν 3 μαζί, έδρασαν
θεαματικά. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει σήμερα με τον καρκίνο. Τα φάρμακα που
δημιουργούνται τώρα είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της νόσου. Όταν
μάθουμε πώς και με ποιους συνδυασμούς να τα χρησιμοποιούμε, το πιθανότερο
είναι πως θα δώσουν θετικά αποτελέσματα».

Ο κ. Παυλάκης βλέπει στο μέλλον ο καρκίνος να γίνεται ένα χρόνιο νόσημα, όπως
πολλά άλλα. «Όχι όμως από τη μια στιγμή στην άλλη. Γιατί ο καρκίνος είναι ένα
συνονθύλευμα από 100 τουλάχιστον διαφορετικές αρρώστιες και σύνδρομα. Φέρει το
“αποτύπωμα” του κάθε ασθενούς και μεταλλάσσεται συνεχώς, αναπτύσσοντας
αντίσταση στα φάρμακα. Είμαστε ακόμη στην αρχή, αλλά δεν είναι υπερβολικό το
να είναι κανείς αισιόδοξος. Ήδη κάποιες μορφές καρκίνου αντιμετωπίζονται
καλύτερα – και έχουν μειωμένη θνησιμότητα – σε σχέση με μερικά χρόνια πριν.
Κάποτε και το AIDS ήταν ανίκητο, όμως τώρα εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χρόνια μ’
αυτό».