Προσδοκούν οφέλη από ένα χαλαρό Σύμφωνο

Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το
οποίο περιορίζει τη δυνατότητα των κυβερνήσεων της ευρωζώνης να δανείζονται,
άνοιξε και πάλι στην Ευρώπη αυτήν την εβδομάδα. Στην Ελλάδα, επισήμως, διά
στόματος του υπουργού κ. N. Χριστοδουλάκη, το υπουργείο Οικονομίας και
Οικονομικών αντιτίθεται στη χαλάρωση του Συμφώνου. Ωστόσο, ήδη στο υπουργείο
έχουν αρχίσει να συζητώνται πτυχές του Συμφώνου, οι οποίες, εφόσον
αναθεωρηθούν προς το ελαστικότερο, θα λύσουν τα χέρια του Οικονομικού
Επιτελείου για την αύξηση δαπανών που θα μπορούσαν να στηρίξουν την κοινωνική
πολιτική και να επιταχύνουν την ανάπτυξη.

Ένας από τους βασικούς όρους του Συμφώνου είναι ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα
δεν πρέπει να ξεπερνά το 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. H συγκεκριμένη
διατύπωση είναι πολύ αυστηρή και ουσιαστικά υποχρεώνει τις κυβερνήσεις των
χωρών της ευρωζώνης να συγκρατούν τις δαπάνες και τον δανεισμό τους, ακόμη και
σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης και μείωσης της απασχόλησης. H
αναθεώρηση του συγκεκριμένου όρου του Συμφώνου θα μπορούσε, σύμφωνα με
παράγοντες του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, προκειμένου να προσφέρει
μεγαλύτερη ευελιξία στις κυβερνήσεις, να πάρει την εξής μορφή: σε μεσοπρόθεσμο
χρονικό ορίζοντα, όπως είναι μια πενταετία, το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν
πρέπει κατά μέσο όρο να ξεπερνά το 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Αυτό
σημαίνει ότι σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης, οι κυβερνήσεις θα είχαν
την ευχέρεια να αυξήσουν το έλλειμμά τους πάνω από το 3%, προκειμένου να
τονώσουν την ανάπτυξη. Στη συνέχεια, με την ανάκαμψη των ρυθμών ανάπτυξης, θα
μπορούσε να γίνει συγκράτηση των δαπανών, προκειμένου το έλλειμμα να
επιστρέψει σε επίπεδα κάτω του 3%.

Ο υπολογισμός του ελλείμματος

Το δεύτερο σημείο του Συμφώνου που θα μπορούσε να αναθεωρηθεί – και αφορά
άμεσα την Ελλάδα – είναι το είδος των δαπανών που προσμετρώνται για τον
υπολογισμό του ύψους του ελλείμματος. Σύμφωνα με παράγοντες του υπουργείου
Οικονομίας και Οικονομικών, ορισμένα είδη δαπανών, όπως οι επενδυτικές, θα
μπορούσαν να μην προσμετρώνται στον υπολογισμό του ελλείμματος. Ειδικά για την
Ελλάδα, η οποία, λόγω της εκτέλεσης του μεγάλου επενδυτικού προγράμματος του
Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, δαπανά ως εθνική συμμετοχή τεράστια ποσά,
η αναθεώρηση του συγκεκριμένου όρου θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερα
περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας.

Τα περιθώρια υπέρβασης

Το τρίτο σημείο του Συμφώνου που θα μπορούσε να αναθεωρηθεί αφορά τα περιθώρια
παρεκκλίσεων που δίνει στις κυβερνήσεις. Με την υφιστάμενη διατύπωση το
Σύμφωνο επιτρέπει βραχυπρόθεσμη υπέρβαση του ορίου 3% μόνο σε περιπτώσεις
ύφεσης (συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά δύο εκατοστιαίες μονάδες). Ωστόσο, ο
συγκεκριμένος όρος θα μπορούσε να αναθεωρηθεί, επιτρέποντας στις κυβερνήσεις
να δαπανούν περισσότερο σε περιόδους όπου σημειώνεται ταχεία επιβράδυνση και
οι οικονομίες οδηγούνται με βεβαιότητα στο χείλος της ύφεσης.

Έμμεση βοήθεια

«H ελαστικοποίηση του Συμφώνου Σταθερότητας θα μπορούσε να βοηθήσει εμμέσως
την ελληνική οικονομία», λέει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο κ. B. Ράπανος, πρόεδρος του
Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων. «H χαλάρωση θα βοηθούσε τις μεγάλες
οικονομίες της Ευρώπης να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη ευελιξία την οικονομική
επιβράδυνση. Για παράδειγμα, η Γερμανία θα μπορούσε πιθανόν να αποφύγει την
ύφεση και να προχωρήσει με μεγαλύτερη ευκολία στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων
στην οικονομία. Αυτό θα είχε θετική επίπτωση στην ελληνική οικονομία, αφού,
για παράδειγμα, οι αφίξεις Γερμανών τουριστών φέτος στην Ελλάδα θα ήταν
περισσότερες».

Πάντως, όσον αφορά την Ελλάδα, ο κ. Ράπανος επισημαίνει ότι το Σύμφωνο
Σταθερότητας δεν αποτελεί πρόβλημα με το δεδομένο των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης
που παρουσιάζει η ελληνική οικονομία. Και καταλήγει ότι το υψηλό δημόσιο χρέος
που παρουσιάζει η Ελλάδα – περίπου 100% του ελληνικού ΑΕΠ – απαιτεί,
προκειμένου να αντιμετωπισθεί, την εκτέλεση προϋπολογισμών με χαμηλό έλλειμμα,
όπως ορίζει, άλλωστε, και το Σύμφωνο Σταθερότητας.

«Ανάβει» η συζήτηση

Στην Ευρώπη, ωστόσο, η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συμφώνου φαίνεται να
ανοίγει, καθώς η ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της παρουσιάζει ασθενείς
ρυθμούς ανάπτυξης. H πιο πρόσφατη βολή εναντίον του Συμφώνου ήρθε από τον
Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα μίλησε για την ανάγκη
μιας προσωρινής χαλάρωσης των κανόνων του, προκειμένου να αυξήσει τα περιθώρια
ελιγμών των κυβερνήσεων για την τόνωση της ανάπτυξης. Τη σκυτάλη πήρε την
περασμένη Τρίτη ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μπέρτι Αχέρν: «H θέση μας είναι ότι
πρέπει να γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις». Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί, πάντως, που
επιθυμούν την αναθεώρηση του Συμφώνου, είναι βέβαιο ότι θα βρουν απέναντί τους
τούς κεντρικούς τραπεζίτες της ευρωζώνης, οι οποίοι με κάθε ευκαιρία
υποστηρίζουν ότι το Σύμφωνο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής
σταθερότητας στη ζώνη του κοινού νομίσματος.