Όνειρο ή εφιάλτης το 2004;

Το 2004 θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετική χρονιά για την ελληνική
οικονομία. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν οι τεχνοκράτες του υπουργείου
Οικονομίας και Οικονομικών που κάνουν τους μακροοικονομικούς υπολογισμούς τους
από τώρα, καθώς ξεκινά – σιγά σιγά – η προετοιμασία του προϋπολογισμού της
επόμενης χρονιάς.

Οι λόγοι που δικαιολογούν τα αισιόδοξα σενάρια είναι, βασικά, δύο,
συνδεδεμένοι μεταξύ τους: η αναμενόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας και
η διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα. Αν η παγκόσμια οικονομία
ανακάμψει, όπως αναμένεται, θα επηρεαστεί θετικά και η ελληνική οικονομία μέσω
του εμπορίου αλλά και του τουρισμού. Παράλληλα θα δοθεί ώθηση στην ίδια την
Ολυμπιάδα, πολλαπλασιάζοντας τους επισκέπτες της και τα αναμενόμενα έσοδα.

Αν συμβούν όλα αυτά, σημειώνουν οι αναλυτές, το 4% που έχει προβλεφθεί ως
ρυθμός ανάπτυξης για το 2004 στο Πρόγραμμα Σταθερότητας ίσως αποδειχθεί
απαισιόδοξο. Ο ρυθμός ανάπτυξης δεν αποκλείεται να φτάσει σε πολύ υψηλά
επίπεδα.

Οι ανησυχίες

Την ίδια ώρα όμως που κυκλοφορούν αυτά τα αισιόδοξα σενάρια για την ανάπτυξη,
οι οικονομολόγοι δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τις δημοσιονομικές
εξελίξεις που αναμένονται την ίδια χρονιά. Συγκεκριμένα, ανησυχούν ότι το
έλλειμμα μπορεί να πλησιάσει ακόμη και το 3% του ΑΕΠ, αγγίζοντας το όριο του
Συμφώνου Σταθερότητας, πέρα από το οποίο επισύρονται κυρώσεις. Οι αιτίες που
κρύβονται πίσω από τα δημοσιονομικά προβλήματα είναι επίσης δύο: οι δαπάνες
των Ολυμπιακών Αγώνων και οι εκλογές, με τις παροχές που αυτές συνεπάγονται.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν ήδη εκτοπίσει κάθε άλλη εθνική επένδυση από το
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και ευτυχώς που υπάρχει το Κοινοτικό Πλαίσιο
Στήριξης για τις άλλες ανάγκες της χώρας. Όσο κι αν δικαιολογείται η έμφαση
που δίνεται στις επενδύσεις για την Ολυμπιάδα, πολλοί φοβούνται ότι οι
υπερβάσεις στις σχετικές δαπάνες, που θα φανούν το 2004, θα απειλήσουν να
τινάξουν στον αέρα τον προϋπολογισμό.

Όσο για τις παροχές, αν το μισθολόγιο των δημόσιων υπαλλήλων αποτελεί ένδειξη,
θα είναι κι αυτές εξαιρετικά δαπανηρές. Τα 630 εκατ. ευρώ της πρόσθετης
δαπάνης που ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών ότι
αντιπροσωπεύει το μισθολόγιο, θα ήταν σε άλλες εποχές το σύνολο του «πακέτου
Σημίτη».

Τώρα φαίνεται πως είναι απλώς το «ορεκτικό», καθώς δεν έχουμε ακόμη μπει στο
«κυρίως πιάτο» που θα είναι οι εξαγγελίες του Σεπτεμβρίου αλλά και όσα
επακολουθήσουν. Μόνο και μόνο τα 630 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε 0,43% του ΑΕΠ.

Σε τεντωμένο σχοινί

Οι υπόλοιπες παροχές που προορίζονται για ανέργους, χαμηλοσυνταξιούχους και
άτομα με ειδικές ανάγκες – αυτούς που έχουν πραγματικά ανάγκη – είχαν
προϋπολογισθεί – με μετριοπαθείς υπολογισμούς – στα 360 εκατ. ευρώ, δηλαδή
άλλο 0,24% του ΑΕΠ. Με απλή αριθμητική βγαίνει το συμπέρασμα ότι τα οικονομικά
του κράτους το 2004 θα κινηθούν σε τεντωμένο σχοινί.

Δεν περιμένει, βεβαίως, κανείς ότι σε μία χρονιά όπως το 2004 θα συγκρατηθούν
οι δαπάνες του κράτους. Αλλά η ίδια η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί ότι θα δώσει
τις κοινωνικές παροχές σε εκείνους που πραγματικά τις έχουν ανάγκη και όχι «σε
όλους από λίγο». Επίσης, οφείλει να παρακολουθήσει στενά τις δαπάνες της
Ολυμπιάδας, η διοργάνωση της οποίας πρέπει να είναι αξιοπρεπής αλλά όχι να
δικαιολογήσει το «μεγάλο φαγοπότι» για ορισμένους.

Για όλους εμάς, τους πολίτες αυτής της χώρας, η ζωή θα συνεχισθεί και μετά το
2004. Και τότε η Ολυμπιάδα θα έχει τελειώσει και η ανάκαμψη της παγκόσμιας
οικονομίας θα έχει οδηγήσει, κατά πάσα πιθανότητα, τα επιτόκια σε αρκετά
υψηλότερα επίπεδα από σήμερα. Δεν θα είναι καθόλου εύκολο, επομένως, να
αντιμετωπίσουμε τότε μια δημοσιονομική καταιγίδα, με νέους φόρους, προκειμένου
να κλείσουν οι τρύπες που θα έχουν ανοίξει το 2004.