Δρόμοι

Μια φορά…

… και έναν καιρό, πάντως όχι τα πολύ παλιά χρόνια, οι άνθρωποι, όταν έβλεπαν
ένα φλιτζάνι ή ένα σακάκι, δεν έβλεπαν απλώς ένα φλιτζάνι ή ένα σακάκι, αλλά
ένα φλιτζάνι φτιαγμένο από πηλό που είχαν πάρει οι αγγειοπλάστες από το τάδε
συγκεκριμένο ποτάμι ή ένα σακάκι που είχαν υφάνει οι υφάντρες από μαλλί που
είχαν πάρει από το τάδε συγκεκριμένο κοπάδι που βοσκούσε στους δείνα
συγκεκριμένους λόφους. Τα αντικείμενα δεν ήταν σκέτο υλικό, αλλά φύση και
άνθρωπος μαζί, ανθρώπινη ιστορία. Καθένα τους σαν να είχε μιλιά – ή ακόμη και
σαν να τραγουδούσε – σε μια γλώσσα που όλοι μπορούσαν να την ακούσουν και να
τη νιώσουν. Είτε ήταν από σίδερο είτε από τούβλο, κάποτε τα αντικείμενα ήταν
ένα κομμάτι από τη ζωή μας.

Πάνε χρόνια…

… που ακούμε ιστορίες για παιδιά που δεν ξέρουν πως το γάλα βγαίνει από τις
αγελάδες και που νομίζουν πως τα πορτοκάλια πέφτουν από την οροφή του σούπερ
μάρκετ πάνω στα ράφια και που δεν έχουν ιδέα από πού βγαίνει η ζάχαρη που μέσα
της βουτούν το δάχτυλό τους. Κάτι τέτοια σκεφτόταν η συγγραφέας Ρεμπέκα
Σόλνιτ, μια μέρα που έτυχε να κάνει μια βόλτα σε ένα εμπορικό κέντρο στην
Καλιφόρνια. Σε εκείνη την περιοχή είχε ξαναπάει. Έξω δεν είχε αλλάξει πολύ.
Αλλά μέσα στο εμπορικό κέντρο δυσκολευόταν να καταλάβει κανείς αν βρισκόταν
στο Φένιξ ή στη Φιλαδέλφεια – τόσο πολύ που μοιάζουν όλα αυτά τα καταστήματα
μεταξύ τους. Όσο για τις ιστορίες που έχουν να διηγηθούν τα αντικείμενα που
βρίσκονται πάνω στα ράφια τους, είναι πολύ διαφορετικές από τις ιστορίες που
διηγιόνταν τα αντικείμενα που κάποτε είχαμε γνωρίσει. Είναι ιστορίες με παιδιά
που τυφλώνονται για να πλέξουν δαντέλα, που γερνάνε πρόωρα υφαίνοντας χαλιά σε
ασιατικά κολαστήρια. Αυτές οι βιομηχανικές ιστορίες είναι και περιβαλλοντικές,
με τοξικές και χημικές ουσίες από την ξυλεία, το βαμβάκι και τα πετροχημικά.

Τα αντικείμενα…

… σαν να σώπασαν ξαφνικά στη σύγχρονη βιομηχανική εποχή, δεν λένε πια τις
ιστορίες που ξέραμε. Ή σαν κάποιοι να τα έκαναν να σωπάσουν, γιατί μόνο έτσι
μπορεί να νιώσει κανείς την ηδονή της σημερινής αφθονίας, μόνο αν τα
αντικείμενα σωπαίνουν για τη στέρηση και τις απώλειες που κοστίζει η
δημιουργία τους. Τα αντικείμενα είναι όμορφα. Οι ιστορίες τους είναι
αποτρόπαιες. Γι’ αυτό, τα καταναλώνουμε αβασάνιστα και παρακαλάμε μέσα μας να
σωπαίνουν.

H σιωπή…

… είναι εκείνο που ενοχλεί περισσότερο μέσα στα σύγχρονα εμπορικά κέντρα –
ακόμη και η σιγανή τυποποιημένη μουσική μέσα στα σούπερ μάρκετ κάνει αυτή τη
σιωπή ακόμη πιο εκκωφαντική. Το καλό είναι πως υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν να
διαβάζουν τις σιωπηλές ιστορίες των αντικειμένων και που στήνουν αυτί και
διαλέγουν εκείνα που τραγουδάνε ακόμη.