TPITH AΠOΨH Aνασχηματισμοί – μετασχηματισμοί

Κάθε φορά που κυριαρχεί το κλίμα του πολιτικού αδιεξόδου και της κυβερνητικής
φθοράς εμφανίζεται ως μέθοδος πολιτικής «θεραπείας» η γνωστή και δοκιμασμένη
«αγωγή»: Ανασχηματισμός, αλλαγές στον εκλογικό νόμο, «ευέλικτα» κυβερνητικά
σχήματα, θεσμική «προστασία» των πολιτικών προσώπων από τις «σειρήνες» της
διαπλοκής…

Ίσως, σε παλαιότερες περιόδους, παρόμοιου χαρακτήρα προτάσεις θα μπορούσαν να
διανοίξουν διεξόδους και να προσφέρουν λύσεις. Σήμερα όμως η
αποτελεσματικότητά τους φαίνεται να είναι οριακή.

Μοιάζει περισσότερο με την επιχειρούμενη «θεραπεία» κατά του ιού της «άτυπης»
πνευμονίας…

Στην πραγματικότητα η πολιτική εξουσία, οι φορείς του πολιτικού συστήματος
φαίνεται ότι διαθέτουν πλέον ένα περιορισμένο πεδίο παρέμβασης, ότι δεν
μπορούν να προχωρήσουν σε σοβαρές δομικές μεταρρυθμίσεις, αλλά αρκούνται σε
τυπικές κινήσεις «οροφής», σε επικοινωνιακού χαρακτήρα ενέργειες που έχουν ως
στόχο τη μετάθεση της συζήτησης από τα βασικά αίτια της κρίσης και αποβλέπουν
μόνο στη δημιουργία εντυπώσεων.

Πράγματι, παρά την έκδηλη αγωνία εκείνων που προτείνουν «ριζοσπαστικά» μέτρα,
οι κινήσεις του κ. Πρωθυπουργού είναι οριοθετημένες. H ριζική αλλαγή του
στελεχιακού δυναμικού της κυβέρνησης θα ερμηνευόταν ως κίνηση «ενοχοποίησης»
των απομακρυνομένων, μια δε δομική τροποποίηση της δομής των υπουργείων θα
απαιτούσε μια μακρά περίοδο προσαρμογής την οποία δεν επιτρέπουν οι ανάγκες
της επόμενης, μέχρι των εκλογών, περιόδου… Όσο για αλλαγές στο εκλογικό
σύστημα και στη δομή των περιφερειών, αυτές αφορούν στην πράξη το απώτερο
μέλλον…

H πολιτική των κινήσεων οροφής και των επικοινωνιακών στρατηγικών αφήνει
άθικτους τους μηχανισμούς που «παράγουν» την πολιτική κρίση και περιορίζουν,
με το πέρασμα του χρόνου, την ισχύ και τη βούληση της πολιτικής.

Αυτοί οι μηχανισμοί διαμορφώθηκαν σταδιακά από τις αρχές της δεκαετίας του
1990 και φαίνεται ότι κυριαρχούν τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για τους
οικονομικούς μηχανισμούς που γιγαντώθηκαν από την ασύδοτη λειτουργία της
αγοράς, απέκτησαν προσβάσεις στο πολιτικό σύστημα και επηρεάζουν σήμερα
αποφασιστικά ολόκληρο το πλέγμα των MME. Αυτοί οι μηχανισμοί ιδιοποιήθηκαν ένα
σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών πόρων και διήρπασαν δεκάδες τρισ. δρχ. από το
χρηματιστήριο, μέσω του σχήματος των ελληνικών «πυραμίδων», το οποίο μπόρεσαν
οι ίδιοι να κατευθύνουν.

Αυτοί οι μηχανισμοί έχουν αποκτήσει σήμερα τη δική τους αυτονομία, έχουν
«αποικιοποιήσει» (Habermas) τμήματα των πολιτικών θεσμών και καθορίζουν, σε
πολλές περιπτώσεις, το περιεχόμενο της πολιτικής «ατζέντας».

Σε περίπτωση που προκύπτουν εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ των μηχανισμών
συμφερόντων, αυτόματα η σύγκρουση «πολιτικοποιείται» και εμφανίζεται ως
πολιτική σύγκρουση μεταξύ κομμάτων με την «ενοχοποίηση» – δίκαιη ή άδικη –
πολιτικών προσώπων.

M’ αυτό τον τρόπο η συζήτηση μετατίθεται στο επίπεδο της αναζήτησης των
έντιμων ή μη έντιμων πολιτικών, ενώ η πραγματική σύγκρουση των συμφερόντων
αποβαίνει δευτερεύουσα, παραμένει στη σκιά…

Το σημαντικό όμως είναι να κατανοηθεί ότι η εμφανιζόμενη ως ηθική κρίση της
πολιτικής δεν συνιστά παρά επιφαινόμενο της βαθύτερης πολιτικής κρίσης η οποία
οφείλεται στο ιστορικό γεγονός της απώλειας της αυτονομίας της πολιτικής και
της εξάρτησής της, σε κρίσιμες αποφάσεις, από τα στυγνά οικονομικά συμφέροντα.

Το σχήμα της «διαπλοκής» των οικονομικο-πολιτικών σχέσεων έχει διαμορφώσει ένα
πανίσχυρο «κέλυφος» που απομακρύνει την κοινωνία από τους πολιτικούς θεσμούς,
που αποδυναμώνει αλλά και απαξιώνει το ίδιο το πολιτικό σύστημα.

Οι πολιτικές ηγεσίες οφείλουν να κατανοήσουν ότι το «κέλυφος» αυτό δεν
καταργείται με ένοχες σιωπές ή κραυγαλέους αφορισμούς, αλλά ότι πρέπει οι
ίδιες να το «σπάσουν» και να αποκτήσουν την αυθεντική και γνήσια επαφή τους με
τους εργαζόμενους, με τη δημιουργική κοινωνική δυναμική.

Όσοι διαφήμιζαν πριν από 3 χρόνια το «κόμμα του Χρηματιστηρίου» και οδήγησαν
στην επικράτηση των «αξιών» της αγοράς, ας κατανοήσουν ότι τη μόνη λύση
αποτελεί η ανάδειξη του «κόμματος της κοινωνίας των εργαζομένων»… Πριν η
πολιτική τους αξιοπιστία οδηγηθεί στο επίπεδο του σημερινού «δείκτη» του
Χρηματιστηρίου.

Ο Μενέλαος Γκίβαλος είναι επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του
Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της K.E. του ΠΑΣΟΚ.