Δρόμοι

Κάθε αλήθεια…

… περνάει από τρία στάδια: πρώτα γελοιοποιείται, ύστερα αποκρούεται ζωηρά
και τέλος γίνεται αποδεκτή ως αυταπόδεικτη, έλεγε ο Αρθούρος Σοπενχάουερ. Οι
καλύτεροι συγγραφείς γράφουν για αιώνια πράγματα, δείχνουν τις κρυμμένες
αλήθειες που οι άλλοι δεν βλέπουν ή δεν θέλουν να δουν. Συχνά τους
λογοκρίνουν, όπως είχαν λογοκρίνει κάποτε τον Μαρκ Τουαίν, ώσπου κάποιοι
ερευνητές «ξέθαψαν» τα γραπτά του και είδαν σε αυτά όλη τη σοφία του κόσμου.

Το 1905…

… όταν γράφτηκε η «Πολεμική προσευχή», την καταδίκασαν ως ιδιαίτερα
εξτρεμιστική και χρειάστηκε να περάσει τουλάχιστον μία δεκαετία από τον θάνατο
του συγγραφέα για να δει το φως της δημοσιότητας. «Δεν νομίζω πως η προσευχή
θα δημοσιευτεί όσο θα βρίσκομαι ακόμη στη ζωή», είχε προβλέψει σωστά ο Τουαίν.
«Μονάχα στους πεθαμένους επιτρέπεται να λένε την αλήθεια». Ακόμη χειρότερη
τύχη περίμενε τον «Μυστηριώδη ξένο». Γιατί όχι μονάχα εκδόθηκε έξι χρόνια μετά
τον θάνατο του Τουαίν, όπως μας λέει η συγγραφέας Μορίν Φάρελ, αλλά και όταν
πια εκδόθηκε διαπιστώθηκε πως κάποιο αόρατο χέρι είχε επέμβει για να
«διορθώσει» τα κακώς κείμενα. Το γνήσιο έργο έμεινε αδημοσίευτο μέχρι το 1969.
Όμως, η αλήθεια πάντα αντέχει στον χρόνο. Στα χρόνια μας, το μόνο που έχει να
κάνει κανείς είναι να αλλάξει μερικά ονόματα για να νιώσει τον Μαρκ Τουαίν
κοντά του, δίπλα του, σαν να άνοιξε μια τρύπα στον χρόνο για να σχολιάσει την
εποχή μας. «Μια χούφτα φωνακλάδες – όπως συνήθως – θα φωνάζουν για πόλεμο»,
έγραφε, σαν να είχε στον νου του τον Ρίτσαρντ Περλ και τον Μπιλ Κρίστολ.

«Οι πολιτικοί…

… θα σκαρφιστούν φτηνά ψέματα, θα ρίξουν το φταίξιμο στη χώρα εναντίον της
οποίας επιτέθηκαν και όλοι θα μείνουν ευχαριστημένοι με αυτά τα ψέματα που
μαλακώνουν τη συνείδηση και θα τα μελετούν διεξοδικά και δεν θα θέλουν να τα
απαρνηθούν. Και έτσι σιγά σιγά θα πειστούν και οι ίδιοι πως ο πόλεμος ήταν
δίκαιος και θα δοξάζουν τον Θεό που μπορούν και κοιμούνται καλύτερα χάρη σε
αυτήν την αλλόκοτη αυταπάτη».

Οι απατηλές…

… ηθικές δικαιολογίες για τον πόλεμο κατά του Ιράκ, ακόμη και αυτές, είναι
παρόμοιες με εκείνες που είχαν προκαλέσει την οργή του Μαρκ Τουαίν στον πόλεμο
Αμερικής – Φιλιππίνων. «Νόμιζα πως θα δρούσαμε σαν προστάτες και όχι για να
τους βάλουμε κάτω από την μπότα μας», έγραφε ο Τουαίν. «Ήταν να τους
απαλλάξουμε από την ισπανική τυραννία, ώστε να μπορέσουν να κάνουν μια
κυβέρνηση δική τους. Όχι μια κυβέρνηση για τα δικά μας γούστα. Τώρα έχουμε
βυθιστεί στο χάος, σε ένα τέλμα, που με κάθε νέο βήμα γίνεται ακόμη πιο
δύσκολο να βγούμε από αυτό». Οι αντιστοιχίες είναι καταπληκτικές. Μονάχα οι
Τουαίν σπανίζουν.