Στο στόχαστρο η τρίτη ηλικία

Μύθος αποδεικνύεται η αντίληψη πως η πρόωρη έξοδος από την αγορά εργασίας
είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Παρά το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της αύξησης των ορίων ηλικίας, μόνο τo 39% των
ανδρών εργαζομένων παραμένουν στη δουλειά τους μετά τα 55 τους χρόνια, σύμφωνα
με στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Την ίδια ώρα τα αρνητικά δημογραφικά δεδομένα ωθούν τις κυβερνήσεις στον
σχεδιασμό μέτρων για την επιμήκυνση του χρόνου παραμονής στη δουλειά.

«Νιώθω ανασφαλής». H τρίτη ηλικία μπαίνει στο στόχαστρο, ενώ το όνειρο
της σύνταξης απομακρύνεται: «Στα πενήντα δύο μου χρόνια κανονικά δεν θα έπρεπε
να είχα άγχος για τη σύνταξη», λέει ο κ. Παναγιώτης Πουπουλίδης, οικοδόμος με
σταθερή απασχόληση τα τελευταία χρόνια. «Όμως, κάθε φορά που ανοίγει η
συζήτηση για το Ασφαλιστικό, νιώθω ανασφαλής. Αισθάνομαι πως το όνειρο της
ξεκούρασης με αξιοπρεπείς αποδοχές στη σύνταξη πηγαίνει ολοένα και πιο μακριά.
Δεν έχω ακόμη τη δυνατότητα να αποχωρήσω, αλλά ούτε είμαι ο νέος που θέλουν οι
εργοδότες. Τρέμω λοιπόν στην ιδέα να χάσω τη δουλειά μου, αφού αισθάνομαι ότι
τα πάντα είναι ρευστά και τίποτα δεν με διασφαλίζει», λέει.

Οκτώ χώρες. Σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες – το Βέλγιο, τη Δανία, τη
Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη M. Βρετανία, την Ιταλία και τη Σουηδία –
κυβερνήσεις και κοινωνικοί εταίροι αναζήτησαν φόρμουλες για να επιμηκυνθεί ο
χρόνος παραμονής των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στην παραγωγή. Οι
αντιδράσεις που εκδηλώνονται έχουν προκαλέσει ακόμη και κυβερνητικές κρίσεις,
ενώ και στην Ελλάδα, κατά την πρόσφατη συζήτηση για την αναμόρφωση του
Ασφαλιστικού, η αύξηση των ορίων ηλικίας ήταν ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια.

H ανασφάλεια. «H ανασφάλεια που νιώθω είναι μεγάλη» λέει ο κ. Παναγιώτης Πουπουλίδης. «Ποιος θα με πάρει αν χάσω τη δουλειά μου; Τα άτομα της ηλικίας μου βρίσκονται στο περιθώριο»

Χωρίς αποτέλεσμα. «Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που
έχει ανοίξει η συζήτηση για το Ασφαλιστικό, μπαίνει ζήτημα αύξησης των ορίων
ηλικίας συνταξιοδότησης προκειμένου να ενισχυθούν τα συστήματα κοινωνικής
ασφάλισης, αλλά και για να αντιμετωπιστούν τα αρνητικά δημογραφικά δεδομένα»,
επισημαίνει ο κ. Γιώργος Ρωμανιάς, επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου
εργασίας της ΓΣΕΕ. Σύμφωνα με έρευνες όμως, που έγιναν τόσο από τον ΟΟΣΑ όσο
και από το Ινστιτούτο των Ευρωπαϊκών Εργατικών Ενώσεων, οι προσπάθειες έως
τώρα δεν έχουν φέρει αποτέλεσμα. Μπορεί τα όρια ηλικίας να κυμαίνονται μεταξύ
των 60 και 65 χρόνων στις χώρες της Ένωσης, αλλά στην πραγματικότητα ο μέσος
όρος εξόδου προς τη σύνταξη είναι 5-7 χρόνια νωρίτερα.

Όπως επισημαίνεται στη μελέτη του Ινστιτούτου των Ευρωπαϊκών Εργατικών Ενώσεων
με τίτλο «Active Strategies for older workers», οι πολιτικές που αναπτύχθηκαν
στις ευρωπαϊκές χώρες τόσο τη δεκαετία του ογδόντα όσο και στις αρχές της
δεκαετίας του ’90 ευνοούσαν την έξοδο των μεγαλυτέρων από την αγορά εργασίας,
προκειμένου να αυξάνουν οι δυνατότητες απασχόλησης των νεωτέρων.

Αυξήθηκαν οι συνταξιούχοι. Και αυτό όμως στην πράξη δεν απέδωσε. Είναι
χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα, στη δεκαετία 1992 – 2001, σύμφωνα με έρευνα
της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής, οι συνταξιούχοι
αυξήθηκαν κατά 26% σε σχέση με το αντίστοιχο, προηγούμενο διάστημα, ενώ
αντίθετα οι ασφαλισμένοι μειώθηκαν κατά 5%. Κατά την ίδια περίοδο οι εισφορές
των εργαζομένων στα ασφαλιστικά ταμεία παρουσίασαν αύξηση της τάξης του 245%,
σύμφωνα με την ίδια έρευνα. Παράλληλα, η αριθμητική σχέση συνταξιούχων –
ασφαλισμένων έφτασε να διαμορφωθεί τον προηγούμενο χρόνο στο 1 προς 1,79, από
1 προς 2,36 που ήταν το 1992. Και οι δύο αναλογίες πάντως θεωρούνται
αρνητικές, με δεδομένο ότι η ιδανική σχέση είναι 1 προς 4, δηλαδή ένας
συνταξιούχος προς τέσσερις εργαζομένους.

Αυξήθηκαν οι θέσεις εργασίας στην Ελλάδα

Αύξηση κατά 1,5% παρουσιάζουν οι θέσεις εργασίας στην Ελλάδα το τελευταίο
τρίμηνο του 2002, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, σε σχέση με το αντίστοιχο
χρονικό διάστημα του 2001. Ταυτόχρονα, όμως, η συνολική απασχόληση στη χώρα
μας μειώθηκε, λόγω αύξησης των συνταξιοδοτήσεων, κατά 0,6%.

Οι δημογραφικές εξελίξεις είναι ανησυχητικές, καθώς η αύξηση του αριθμού των
ηλικιωμένων συνοδεύεται από μείωση του αριθμού των πολιτών που βρίσκονται στις
λεγόμενες «παραγωγικές ηλικίες». Έτσι δημιουργείται εκρηκτικό πρόβλημα
εξεύρεσης πόρων για παροχή συντάξεων και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Συγκεκριμένα, όπως δείχνουν στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, από τα
2,67 εκατομμύρια άτομα 45 έως 64 χρόνων που καταγράφηκαν στην Ελλάδα το β’
τρίμηνο του 2002, περίπου 1,2 εκατ. χαρακτηρίζονται μη ενεργοί! Επιπλέον, με
βάση τα ίδια στοιχεία, μόλις 106.117 άνδρες και γυναίκες άνω των 65 ετών
εργάζονται, ενώ οι μη ενεργοί ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια.