H Ένρον έφερε τα «πάνω κάτω» στους λογιστικούς ελέγχους

Ένα από τα σήματα της Ένρον ετοιμάζεται να δημοπρατηθεί στα πλαίσια της προσπάθειας να συγκεντρωθούν χρήματα για να πληρωθούν οι πιστωτές της εταιρείας. Το σκάνδαλο Ένρον έφερε σημαντικές αλλαγές στον κλάδο των ελεγκτικών εταιρειών στις ΗΠΑ

Ολα άρχισαν τον Ιούνιο του 2001, όταν οι πέντε εταιρείες-κολοσσοί στον κλάδο
των ελεγκτών, μετά το σκάνδαλο της Ένρον, έγιναν τέσσερις: H
PricewaterhouseCoopers, η Ernst & Young, η KPMG και η Deloitte &
Touche. Στους ώμους των τεσσάρων αυτών ελεγκτικών εταιρειών πέφτει τώρα το
βάρος να αποδείξουν ότι μπορούν να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες ευθύνες που
τους κληροδότησε η Άρθουρ Άντερσεν.

H καταδίκη της ελεγκτικής εταιρείας Άρθουρ Άντερσεν, στις 14 Μαρτίου 2002, για
παρεμπόδιση της δικαιοσύνης, ήταν το πρώτο σημάδι ότι οι ομοσπονδιακές αρχές
των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν βάλει στόχο την αναμόρφωση των εταιρειών αυτών.
Το γεγονός όμως ότι πολλές εταιρείες όπως η IBM, η AOL Time Warner, η Tyco
International και η WorldCom, προχώρησαν σε αναθεωρήσεις των οικονομικών τους
αποτελεσμάτων έδειξε ότι, εκτός από τις ελεγκτικές εταιρείες, χρειάζεται
αυξημένος έλεγχος και στις εισηγμένες.

Είναι πολύ νωρίς για να πούμε πόσο αποτελεσματικές θα είναι οι μεταρρυθμίσεις
αυτές. Όμως, το μήνυμα που εστάλη σε κάθε έναν που εμπλέκεται στον κλάδο των
εταιρειών λογιστικής είναι σαφές: Τυχόν χαλαρότητα δεν δικαιολογείται και όλο
το βάρος πέφτει σε εκείνους που πραγματικά μπορούν να επιφέρουν αλλαγές στον
χώρο, στους ίδιους τους λογιστές.

«Έχουν πραγματοποιηθεί ουσιώδεις αλλαγές στον τρόπο που λειτουργούν οι
ελεγκτές, οι ελεγκτικές επιτροπές και οι διοικήσεις των εταιρειών. Από εκεί
αντλούν ελπίδες οι επενδυτές», λεει η Beth Brooke, ανώτατο στέλεχος του τομέα
χάραξης στρατηγικής της Ernst & Young.

Ελέγχουν τους ελεγκτές

Προς την κατεύθυνση αυτή, η Ernst & Young έχει αρχίσει να αναπτύσσει
ειδικές ομάδες μέσα στην ίδια την εταιρεία, οι οποίες έχουν σκοπό να εγγυώνται
την ανεξαρτησία των ελεγκτών της. Πρακτικά, οι ομάδες αυτές επιβλέπουν τους
ελεγκτές της ίδιας της εταιρείας, όταν οι τελευταίοι ελέγχουν μια άλλη
(εισηγμένη συνήθως) επιχείρηση. Επίσης, η ανεξαρτησία των ελεγκτών
επιτυγχάνεται με το να μην παρέχονται στον ίδιο πελάτη συμβουλευτικές
υπηρεσίες ταυτόχρονα με τις ελεγκτικές. Κατά το παρελθόν, η παροχή
συμβουλευτικών και ελεγκτικών υπηρεσιών από την ίδια εταιρεία οδηγούσε σε
συγκρούσεις συμφερόντων με δυσάρεστα αποτελέσματα.

H Ernst & Young, η PricewaterhouseCoopers και η KPMG έχουν πουλήσει τον
κλάδο συμβουλευτικών υπηρεσιών. H Deloitte and Touche τον διατηρεί, αλλά
διαβεβαιώνει ότι δεν θα παρέχει στον ίδιο πελάτη συμβουλευτικές και ελεγκτικές
υπηρεσίες ταυτόχρονα. Για τον λόγο αυτόν, η Τζένεραλ Μότορς ανακοίνωσε,
νωρίτερα φέτος, ότι θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιεί μόνο τις ελεγκτικές
υπηρεσίες της Deloitte.

Καθυστερήσεις

Σήμερα, οι ελεγκτικές επιτροπές πρέπει να είναι εντελώς ανεξάρτητες από τη
διοίκηση της εταιρείας επειδή στη σχέση αυτή είχαν παρατηρηθεί τα περισσότερα
προβλήματα. Όμως, το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση όλων των αλλαγών που
έχουν προταθεί στον κλάδο έχει μείνει πίσω. Πρόκειται για αλλαγές όπως είναι η
δημιουργία ειδικών καναλιών επικοινωνίας ανάμεσα στα διάφορα τμήματα των
λογιστικών εταιρειών και η υιοθέτηση νέων προγραμμάτων ηλεκτρονικών
υπολογιστών, που θα χρησιμοποιούνται στα συμβουλευτικά τμήματα των εταιρειών
αυτών. «H μηχανοργάνωση των εταιρειών δεν είναι αυτή που θα έπρεπε», λεει ο
Michael Bernstein, λογιστής στην ελεγκτική εταιρεία Geller and Co και μέλος
της ελεγκτικής επιτροπής της εταιρείας Bradley Pharmaceuticals.

Από την άλλη πλευρά, ο Seth Levine, που είναι επικεφαλής του τμήματος
λογιστικής στο Keller School of Management, πιστεύει ότι οι αλλαγές στις
ελεγκτικές εταιρείες έχουν προκαλέσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το επάγγελμα,
ενώ την ίδια στιγμή η ηθική επανέρχεται στο προσκήνιο.

Αρνητικές συνέπειες

Βέβαια, οι αλλαγές στον κλάδο έχουν και αρκετές αρνητικές συνέπειες.
Τουλάχιστον πέντε μικρές εταιρείες σταμάτησαν τις ελεγκτικές τους
δραστηριότητες σε εισηγμένες εταιρείες, λόγω του αυξημένου κόστους που πλέον
αυτές συνεπάγονται. Ένα επιπλέον κόστος που επιβαρύνει τον κλάδο, είναι ένα
πρόσθετο ποσό που καταβάλλεται σε ειδική δημόσια υπηρεσία, η οποία επιβλέπει
τις λογιστικές εταιρείες. H υπηρεσία αυτή έχει καθήκον να παρακολουθεί τους
ελέγχους που κάνουν οι λογιστικές εταιρείες και να εξασφαλίζει ότι οι έλεγχοι
αυτοί θα είναι πλήρεις και ακριβείς. Κύριος στόχος της ομοσπονδιακής αυτής
υπηρεσίας, είναι, σε συνεργασία με τις ίδιες τις ελεγκτικές εταιρείες να
συμβάλει στην υγιή λειτουργία του κλάδου.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος