Mωρά από… αγέννητες μητέρες

H εποχή των παιδιών που θα προέρχονται από… αγέννητες μητέρες φαίνεται
πως πλησιάζει: επιστήμονες έχουν πλέον τη δυνατότητα να αναπτύξουν ανθρώπινα
ωάρια από έμβρυα προερχόμενα από αμβλώσεις.

H ιδέα ότι παιδιά μπορεί να προέλθουν από ανθρώπινο υλικό το οποίο δεν έχει
γεννηθεί, ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Εντούτοις η προοπτική
αυτή είναι πλέον πραγματική, καθώς έρευνα έδειξε πως είναι δυνατόν να ληφθεί
ιστός ωοθήκης από έμβρυα με στόχο να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο θεραπείας
τεχνητής γονιμοποίησης.

Επιστήμονες ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι κατάφεραν να αποσπάσουν ανώριμα ωάρια
από έμβρυα τεσσάρων μηνών και πιστεύουν πως τα ωάρια αυτά μπορούν να ωριμάσουν
πλήρως μέσα σε δοκιμαστικό σωλήνα. Αλλά το σενάριο αυτό δημιουργεί σοβαρά
ζητήματα δεοντολογίας αναφορικά με τη δυνατότητα να δημιουργηθούν παιδιά των
οποίων οι βιολογικές μητέρες δεν θα έχουν γεννηθεί ποτέ. Όταν μια επιτροπή
Βρετανών εμπειρογνωμόνων σε θέματα δεοντολογίας είχε εξετάσει το ενδεχόμενο
αυτό στις αρχές της δεκαετίας του 1990, είχε υποστηρίξει την άποψη ότι
οποιοδήποτε παιδί δημιουργηθεί με τέτοια διαδικασία δεν θα καταφέρει ποτέ να
συμβιβαστεί με την ιδέα ότι προήλθε από εμβρυϊκό ιστό που προέκυψε από
άμβλωση. Εντούτοις, η αύξηση της ζήτησης υγιών ανθρώπινων ωαρίων – τα οποία
δεν είναι εύκολο να ληφθούν, ακόμη και από την πιο γόνιμη γυναίκα – έχει κάνει
αρκετές ομάδες επιστημόνων σε όλο τον κόσμο να διερευνούν τη δυνατότητα να
χρησιμοποιήσουν για τον σκοπό αυτό έμβρυα προερχόμενα από αμβλώσεις.

Ερευνητές από το Ισραήλ και την Ολλανδία προχώρησαν τώρα περισσότερο από ποτέ
στον πειραματισμό με ιστό ωοθήκης από ανθρώπινο έμβρυο. Διέγειραν τεχνητά
θυλάκια με υγρό μέσα σε ιστό ωοθηκών που αφαίρεσαν χειρουργικά, ώστε να
αναπτυχθούν περαιτέρω. Κανονικά ένα ωάριο που αναπτύσσεται μέσα στο θυλάκιο
περνάει τέσσερα στάδια ανάπτυξης – το πρωτογενές, το πρώτο, το δεύτερο και το
προωαριακό – πριν απελευθερωθεί από την ωοθήκη και περάσει στις σάλπιγγες. Οι
επιστήμονες λένε πως κατάφεραν να καλλιεργήσουν ωοθήκες από έμβρυα σε
δοκιμαστικούς σωλήνες ώστε να φτάσουν ως την αρχή του δεύτερου σταδίου. Όταν
δηλαδή τα θυλάκια αρχίζουν να παράγουν τις γυναικείες ορμόνες που είναι
απαραίτητες για να αναπτυχθούν και να ωριμάσουν τα ωάρια.

Τα συμπεράσματα της μελέτης

H Ταλ Μπιρόν – Σεντάλ, γυναικολόγος στο Νοσοκομείο Μεΐρ – Ιατρικό Κέντρο Σαμίρ
στο Κφαρ Σάμπα, ανακοίνωσε τα ευρήματα από τη μελέτη κατά την ετήσια συνάντηση
της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας που διεξήχθη
στη Μαδρίτη. H δρ Μπιρόν – Σεντάλ δήλωσε ότι οι ερευνητές έλαβαν ιστό ωοθήκης
από επτά έμβρυα ηλικίας 22 έως 33 εβδομάδων που προέρχονταν από άμβλωση και
κατάφεραν να διατηρήσουν τμήματα των ωοθηκών ζωντανά για τέσσερις εβδομάδες –
χρόνος αρκετός για να αναπτυχθούν τα θυλάκια ώς το στάδιο που αρχίζουν να
παράγουν τη γυναικεία ορμόνη E2. «Δεν είχαμε ώριμα ωοκύτταρα, είχαμε θυλάκια
που άλλαξαν από πρωτογενή και επέζησαν. Είχαμε έκκριση E2, που σημαίνει πως
είχαμε θυλάκια δεύτερου σταδίου, το οποίο σημαίνει πως υπήρξε ανάπτυξη» δήλωσε
η δρ Μπιρόν – Σεντάλ.

H μελέτη στο Ισραήλ πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Τμήμα Κτηνιατρικής
του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης και οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν πως η έρευνα
είχε προηγουμένως εγκριθεί από την Επιτροπή Δεοντολογίας του ιατρικού κέντρου
και είχε ληφθεί η συγκατάθεση των μητέρων. Ερωτηθείσα πόσος καιρός θα
χρειαστεί για να καταφέρει να παραγάγει πλήρως ώριμα ωάρια από εμβρυϊκές
ωοθήκες, η δρ Μπιρόν – Σεντάλ δήλωσε: «Θα χρειαστεί πολύς καιρός ακόμη. Δεν
ξέρω ακριβώς πόσος». Οργανώσεις κατά των αμβλώσεων κατήγγειλαν αμέσως την
έρευνα. H Νουάλα Σκάρισμπρικ της οργάνωσης Life δήλωσε πως η μελέτη είναι
αποκρουστική από ηθικής απόψεως.

Σε 2 – 3 χρόνια η μεταμόσχευση μήτρας

Σε δύο με τρία χρόνια θα είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί μεταμόσχευση
μήτρας σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα γονιμότητας.

Την ελπιδοφόρα αυτή είδηση ανακοίνωσε χθες στη Μαδρίτη ο Σουηδός καθηγητής
Ματς Μπράνστορμ του Πανεπιστημίου Σαλγκρένσκα του Γκότενμπουργκ, κατά τις
εργασίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας. Ο
Μπράνστορμ διευκρίνισε πως οι γυναίκες που έχουν γεννηθεί χωρίς μήτρα ή έχουν
υποστεί αφαίρεση της μήτρας θα είναι οι πρώτες υποψήφιες για το πρόγραμμα
μεταμοσχεύσεων. Ο ίδιος πρόσθεσε πως το μόσχευμα θα μπορεί να λαμβάνεται από
την αδελφή της γυναίκας ή από τη μητέρα της, αφού η ηλικία δεν είναι πρόβλημα.
«Ελπίζουμε πως θα τα καταφέρουμε μέσα στα επόμενα δύο με τρία χρόνια», τόνισε
ο Μπράνστορμ, ο οποίος μαζί με τους συνεργάτες του έχουν ήδη αναπαραγάγει δυο
γενιές ποντικιών με αυτόν τον τρόπο.

Οι διευκρινίσεις

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν πως η μήτρα θα πρέπει να ταιριάζει γενετικά, για
το λόγο αυτό συγγενείς είναι οι ιδανικές δωρήτριες. Επίσης πρόσθεσαν πως θα
χρειαστούν φάρμακα για να μην απορρίψει ο οργανισμός το μόσχευμα. H επέμβαση
θα είναι ανάλογη με αυτή της μεταμόσχευσης νεφρών. Μετά, το ζευγάρι θα
ακολουθεί τη μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης και το παιδί θα γεννιέται
με καισαρική.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος