Tο μετέωρο βήμα της επέκτασης του ωραρίου

Πριν ξεκινήσει τον υπέρ πάντων αγώνα για ένα ακόμη απόγευμα ανοιχτών
καταστημάτων, η κυβέρνηση πρέπει να εξετάσει με ψυχραιμία τα υπέρ και τα κατά
της λύσης που προτείνει. Αν πρόκειται να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο ας το κάνει,
αφού σιγουρευτεί πρώτα ότι τα θετικά αποτελέσματα της συνταγής της είναι
περισσότερα από τα αρνητικά.

Μεταξύ των πλεονεκτημάτων του παρατεταμένου ωραρίου, που φαίνεται να ασπάζεται
ο κ. Χριστοδουλάκης, το πρώτο είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση των καταναλωτών. Αν
τα καταστήματα μένουν ανοιχτά ένα επιπλέον απόγευμα την εβδομάδα ή το Σάββατο
ώς αργά, θα εξυπηρετούνται καλύτερα οι καταναλωτές, κυρίως οι εργαζόμενοι, που
δεν μπορούν να ψωνίσουν άνετα τις πρωινές ώρες. (Θα παρασυρθούν, βεβαίως,
ορισμένοι και σε άσκοπη κατανάλωση, αλλά το πρόβλημα του καταναλωτισμού είναι
άλλης αρμοδιότητας).

Το άλλο πλεονέκτημα των περισσότερων ωρών λειτουργίας – και το βασικό,
άλλωστε, κίνητρο της υπουργικής πρότασης – είναι η αύξηση της απασχόλησης. Οι
επιπλέον ώρες λειτουργίας θα απαιτήσουν επιπλέον εργαζομένους, μερικής, έστω,
απασχόλησης, σκέφτονται οι ιθύνοντες.

Οι φόβοι των εργαζομένων

Ωστόσο, στο θέμα αυτό υπάρχουν πολλές δικαιολογημένες ενστάσεις από τους ήδη
εργαζομένους. Συγκεκριμένα, φοβούνται ότι, αντί να προσληφθούν νέοι
εργαζόμενοι, θα κληθούν οι ίδιοι να εργασθούν επιπλέον ώρες εργασίας χωρίς
πρόσθετη αμοιβή. Στο πλαίσιο μιας όχι καλά οργανωμένης αγοράς, όπου κυριαρχούν
τα πολλά μικρά και μεσαία καταστήματα, το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να
αποκλεισθεί. Πόσο μάλλον αυτή την περίοδο, που η ανεργία έχει σηκώσει κεφάλι
και οι εργαζόμενοι δύσκολα θα διακινδυνεύσουν ένα «όχι» στον εργοδότη τους, αν
αυτό μπορεί να τους κοστίσει τη δουλειά τους.

Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ της παράτασης του ωραρίου είναι η αύξηση του τζίρου
και, κατά συνέπεια, η τόνωση του ρυθμού ανάπτυξης στην οικονομία. Από τη
στιγμή που θα πραγματοποιούνται περισσότερες πωλήσεις, θα αυξηθεί και η
βιομηχανική παραγωγή ή και οι εισαγωγές και – άρα – τα εισοδήματα, λέει η
οικονομική λογική. Όμως ο τζίρος κινείται ήδη σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τα
στοιχεία του δείκτη αξίας λιανικών πωλήσεων που δημοσιεύει κάθε μήνα η
Στατιστική Υπηρεσία, αφού έχει φτάσει να αυξάνεται με ποσοστά της τάξης του
10%. Άρα, ίσως τα περιθώρια περαιτέρω αύξησής του να μην είναι και τόσο
μεγάλα.

H τύχη των «μικρών»

Στις αρνητικές πλευρές της πρότασης του κ. Χριστοδουλάκη θα κατέγραφε κανείς,
ασφαλώς, τον κίνδυνο να μειωθεί ακόμη περισσότερο η δύναμη των μικρών και
μεσαίων καταστημάτων σε σύγκριση με αυτή των μεγάλων. Γιατί σήμερα, πολλοί
μικροί μπορούν να λειτουργήσουν σε μεγάλο βαθμό με αυτοαπασχόληση κι έτσι
έχουν τη δυνατότητα να περιορίσουν το κόστος τους και να προσφέρουν
ανταγωνιστικές τιμές. Μια παράταση του ωραρίου θα τους υποχρεώσει να
καταφύγουν σε προσλήψεις υπαλλήλων κι αυτό φοβούνται ότι θα τους επιβαρύνει
υπερβολικά.

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του μέτρου απαντούν ότι αν αυξηθεί ο
τζίρος των καταστημάτων θα καλυφθεί το επιπλέον κόστος πιθανών προσλήψεων.
Κυρίως, όμως, υποστηρίζουν ότι η μάχη μικρών και μεγάλων δεν θα κριθεί από το
αν θα μείνουν ανοιχτά τα καταστήματα ένα επιπλέον απόγευμα ή όχι. Σίγουρα, η
τάση της εποχής ευνοεί τους μεγάλους, οι οποίοι είναι σε θέση με τη δύναμή
τους να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές και διαφήμιση. Οι μικροί, για να
επιβιώσουν, πρέπει να βρουν τα δικά τους ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Αλλά
αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί να λυθεί, ούτε η επιβίωση των μικρών καταστημάτων
να εξασφαλισθεί με διοικητικά μέτρα.

Όλα αυτά τα επιχειρήματα η κυβέρνηση οφείλει να τα βάλει στο τραπέζι και να
σταθμίσει με ψυχραιμία τα υπέρ και τα κατά. Κίνητρό της δεν μπορεί να είναι
άλλο από το όφελος των περισσοτέρων και των πιο αδύναμων στη διαπραγμάτευση,
δηλαδή των εργαζομένων, των ανέργων και των καταναλωτών. Μόνο αν είναι σίγουρη
ότι η συνταγή της θα οδηγήσει σε αύξηση του τζίρου των καταστημάτων και σε
νέες προσλήψεις και δεν θα επιβαρύνει απλώς τους ήδη εργαζόμενους με πρόσθετες
υπερωρίες έχει νόημα να προχωρήσει. Διαφορετικά, καλό θα ήταν να αποφύγει τον
ρόλο του μαθητευόμενου μάγου…