TPITH AΠOΨH Eκλογές στο κόμμα

Την Κυριακή τα μέλη του ΠΑΣΟΚ θα κληθούν να εκλέξουν νέες Νομαρχιακές
Επιτροπές και να αναδείξουν Γραμματείς στα «τοπικά καθοδηγητικά όργανα». Ως
συνήθως, η συζήτηση που προηγήθηκε περιστράφηκε γύρω από τους καταλόγους των
μελών, τα «πακέτα» και τους συσχετισμούς δυνάμεων. Ως συνήθως, επικαλύφθηκε
από τελετουργικές δηλώσεις περί ανασύνταξης, συνέχειας και ανανέωσης, και
«πορείας προς τον λαό». Επί της ουσίας, το ζητούμενο είναι η ανασυγκρότηση
ενός κομματικού μηχανισμού ικανού να κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Και, ως
συνήθως, αποφεύγεται η συζήτηση για τον ρόλο ενός σοσιαλιστικού κόμματος
εξουσίας στη σημερινή ελληνική κοινωνία. Το ζήτημα αυτό φαίνεται δευτερεύον
μπροστά στον μείζονα στόχο της εκλογικής κατίσχυσης.

Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα γύρω από τη Σύνοδο και την Αντισύνοδο βάζουν σε
σκέψεις. Ποια ήταν η θέση του ΠΑΣΟΚ μεταξύ Συνόδου και Αντισυνόδου; H βολική
λύση να πατάμε σε δύο βάρκες κρίθηκε ως η πιο αποδοτική στον ορίζοντα των
εκλογών. Αλλά είδατε καμιά Τοπική ή Νομαρχιακή Οργάνωση να διοργανώνει
ανοιχτές συζητήσεις για τα μεγάλα θέματα της Συνόδου; Ακόμα κι αν το έκανε, με
τη σημερινή συγκρότηση της κομματικής οργάνωσης, πόσοι και ποιοι θα
ανταποκρίνονταν στην υποθετική πρόσκληση; ή μήπως επιλήφθηκαν οι Θεματικές
Οργανώσεις, εκείνα τα φαντάσματα της δομικής κομματικής ακινησίας;

Όμως θα έπρεπε το κόμμα να συνιστά χώρο διαλόγου με την κοινωνία. Όχι απλά για
να μεταφέρει τις ανησυχίες του κόσμου στους δήθεν αποκομμένους κυβερνητικούς
και να πιέζει για μια πιο αριστερή «φιλολαϊκή» πολιτική. Αλλά κυρίως για να
βοηθά τους πολίτες να σχηματίζουν μια πιο συγκροτημένη εικόνα των σύνθετων
προβλημάτων και των πολιτικών επιλογών για την αντιμετώπισή τους. Δηλαδή να
συμβάλλει ώστε να μειωθεί η απόσταση μεταξύ των εύκολων ιδεολογικών
διακηρύξεων και του πραγματικού πλαισίου άσκησης της πολιτικής, προς όφελος
τόσο της πολιτικής όσο και της ιδεολογίας. Να συμβάλλει, με μια λέξη, σε μια
πιο συνεκτική συνείδηση του πολίτη. Και να εμπεδώνει μια πιο ειλικρινή σχέση
μεταξύ πολιτικού και πολίτη.

Αντ’ αυτού επιλέγεται η εύκολη λύση: Από τη μια μεριά υπάρχουν οι μεμονωμένοι,
ιδιωτεύοντες, πολίτες, από την άλλη οι πολιτικοί και κάπου στη μέση η
περιβόητη «κοινωνία των πολιτών». Είναι μια καραμέλα που πιπιλίζουν όλο και
περισσότεροι διανοούμενοι. Οι επιδοτούμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις
συνιστούν με την ενθάρρυνση της εξουσίας έναν χώρο εκτόνωσης, όπου όλοι
επαινούνται για τις επαναστατικές ασκήσεις υψηλού ιδεαλισμού. Στην
πραγματικότητα, αυτή η αντίληψη της «κοινωνίας των πολιτών» συγκαλύπτει ένα
μεγάλο έλλειμμα της πολιτικής.

Ενισχύει τη διάχυτη εντύπωση της μη συμμετοχής της κοινωνίας στην πολιτική
ευθύνη της διακυβέρνησης. Χειρότερα, ενθαρρύνει την πολιτική σχιζοφρένεια του
πολίτη που αναλώνεται στην τετριμμένη αριστερή ρητορική, αλλά την ώρα της
κάλπης ψηφίζει αυτούς που ασκούν την πολιτική για την οποία διαμαρτύρεται. Και
πρακτικά διευκολύνει τα κόμματα εξουσίας να λειτουργούν ανενόχλητα ως
μηχανισμοί αναπαραγωγής της εξουσίας, μια υπόθεση επαγγελματιών και
ημιεπαγγελματιών που ορίζουν τον στεγανό χώρο της πραγματικής πολιτικής. Το
κόμμα εκχωρεί ιδιοτελώς στην «κοινωνία των πολιτών» την περιοχή της
ιδεολογικής ζύμωσης, την οποία περιορίζεται να ακούει, όπως μας διαβεβαιώνουν,
με ιδιαίτερη ευαισθησία. Αλλά δεν συμμετέχει υπερασπίζοντας πειστικά, όπως θα
όφειλε, τις επιλογές της διακυβέρνησης.

H στρατηγική αυτή αποδίδει βραχυπρόθεσμα, αλλά μακροπρόθεσμα στρέφεται ενάντια
στο κυβερνών κόμμα. Το υπονοούμενο σύνθημα «βρίστε μας αλλά ψηφίστε μας»
φέρνει ακόμα αποτέλεσμα στην εκλογική καταμέτρηση. Αλλά, απαξιώνοντας τα
κόμματα στη συνείδηση του πολίτη, απαξιώνει την ίδια λειτουργία της
δημοκρατίας. Αυτή η απαξίωση, μέσα στο σημερινό ρευστό κοινωνικό σκηνικό,
μπορεί να οδηγήσει στο μέλλον σε απρόβλεπτες σήμερα κατευθύνσεις. Το δίγλωσσο
περιχαρακωμένο κόμμα και ο απόμακρος διχασμένος πολίτης, που παροτρύνεται από
το κόμμα στον ιδεολογικό διχασμό του, δεν είναι οι πιο κατάλληλοι
πρωταγωνιστές για το κοινό μέλλον.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.