Διαστάσεις H κοινοτοπία του καλού

«Μήπως χρειάζεται σήμερα ένα νέο επεισόδιο του τσαγιού της Βοστώνης;»
διερωτήθηκε χαμογελώντας ο συνομιλητής του Τίμοθυ Γκάρτον Ας, καθώς
απομακρυνόταν από το καφέ Orange του Βερολίνου φορώντας ένα κασκέτο του
μπέιζ-μπολ που αγόρασε στη Βοστώνη.

Ιταλία: «Επιτέλους, μπορούμε να βγούμε στην Ευρώπη με το κεφάλι ψηλά!» (του Αλτάν, από τη Ρεπούμπλικα)

Ο γνωστός Βρετανός ιστορικός επισκέφθηκε τις τελευταίες εβδομάδες πέντε
ευρωπαϊκές πόλεις: τη Μαδρίτη, τη Βαρσοβία, το Βερολίνο, το Λονδίνο και την
Οξφόρδη. Το συμπέρασμά του είναι ότι υπάρχουν σήμερα δύο χαρακτηριστικοί τύποι
Ευρωπαίου: ο απολύτως εξευρωπαϊσμένος αντιευρωπαίος και ο απολύτως
εξαμερικανισμένος αντιαμερικανός. Όλοι γνωρίζουμε τον συντηρητικό
ευρωσκεπτικιστή της Βρετανίας, ο οποίος έχει σπίτι στην Τοσκάνη, είναι ειδικός
στα γαλλικά κρασιά και γνωρίζει περισσότερα για τις όπερες του Βάγκνερ από τον
καγκελάριο Σρέντερ (αυτό το τελευταίο δεν είναι και τόσο δύσκολο). Όπως
γνωρίζουμε όλοι τη Γερμανίδα ειρηνίστρια κάποιας ηλικίας, που είναι
αντιαμερικανή, αλλά θαυμάζει το Γούντστοκ, την Τζόαν Μπαέζ και τον Μάρτιν
Λούθερ Κινγκ. Ο πρώτος ορκίζεται πως δεν είναι αντιευρωπαίος, απλώς
αντιτίθεται στην προσπάθεια των Βρυξελλών να συγκροτήσουν ένα ομοσπονδιακό
υπερκράτος. H δεύτερη ορκίζεται πως δεν είναι αντιαμερικανή, απλώς αντιτίθεται
στην απάνθρωπη και πολεμοχαρή πολιτική του καουμπόη από το Τέξας.

Οι διακρίσεις αυτές είναι εν πολλοίς τεχνητές, γράφει ο Ας στην Ελ
Παΐς. Δεν είναι δυνατόν να διαχωρίζεις εντελώς την ιδέα που έχεις για μια
χώρα σαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ή μια ήπειρο σαν την Ευρώπη από αυτό που
πιστεύεις για τους αντιπροσωπευτικούς της θεσμούς. Το αριστερό περιοδικό της
Βρετανίας Νιου Στέιτσμαν υπήρξε έτσι πιο ειλικρινές, τιτλοφορώντας το
τελευταίο του τεύχος «Πώς να σταματήσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες». Και το
ερώτημα που τίθεται είναι: θέλουμε να αυτοπροσδιοριζόμαστε με βάση αυτά που
μας χωρίζουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή με βάση αυτά που υπερασπιζόμαστε;
Και υπάρχουν πολλά πράγματα να υπερασπιστούμε στη σημερινή Ευρώπη. Αν το πρώτο
μισό του 20ού αιώνα χαρακτηρίζεται από την (κατά Χάνα Άρεντ) «κοινοτοπία του
κακού», τα τελευταία 50 χρόνια στη Δυτική Ευρώπη, και κυρίως τα τελευταία 15
στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (με εξαίρεση τα Βαλκάνια), χαρακτηρίζονται
από την «κοινοτοπία του καλού». Αυτή την κοινοτοπία παρατηρεί σήμερα κανείς
στους νέους από τη Γερμανία, την Ιταλία, την Πολωνία ή τη Ρωσία που
συγχρωτίζονται στα καφέ της Οξφόρδης, της Μαδρίτης και της Βαρσοβίας. Αυτή η
κοινοτοπία επιτρέπει στους Ευρωπαίους να κάνουν έρωτα και όχι πόλεμο,
ανταλλάσσοντας απόψεις για την τελευταία ταινία του Χόλυγουντ.

Ένας από τους λόγους που είναι τόσο κακές οι σχέσεις ανάμεσα στην Ευρώπη και
στις ΗΠΑ, είπε ο συνομιλητής του Βρετανού ιστορικού στο καφέ Orange, είναι η
αδυναμία της Ευρώπης. H Αμερική χρειάζεται έναν ισχυρότερο εταίρο. Και η
Ευρώπη, για να πετύχει κάτι τέτοιο, χρειάζεται τη Βρετανία. Αυτά είπε ο Γιόσκα
Φίσερ, ο αυριανός υπουργός Εξωτερικών της Ευρώπης, πριν φορέσει το αμερικανικό
του κασκέτο και απομακρυνθεί.