Δέκα SΟS για ασφαλισμένους

Δέκα σημεία-κλειδιά δίνουν διέξοδο στους ασφαλισμένους από τον λαβύρινθο
της ασφαλιστικής νομοθεσίας. Πρόκειται για ενημέρωση που προσφέρουν για
ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ζητήματα οι γνωρίζοντες: H Ομοσπονδία
Προσωπικού των Εργαζομένων στα Ασφαλιστικά Ταμεία.

Απαντήσεις σε ερωτήσεις που υποβάλλονται καθημερινά από τους ασφαλισμένους
παρουσιάζει το περιοδικό «Ασφαλισμένος» που εκδίδει η Πανελλήνια Ομοσπονδία
Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής(ΠΟΠΟΚΠ. Έτσι σύμφωνα με τους
εκπροσώπους των εργαζομένων στα ασφαλιστικά ταμεία:

1. Οι εργαζόμενοι πρέπει να μην αφήνουν ούτε μία ημέρα εργασίας
ανασφάλιστη. Αρκετοί εργαζόμενοι, κυρίως νεαρής ηλικίας, βλέπουν την ασφάλισή
τους όχι ως αναφαίρετο δικαίωμά τους, αλλά σαν αναγκαίο κακό. Πολλές φορές
μάλιστα υποστηρίζουν ότι «τζάμπα πληρώνω, μήπως πρόκειται να πάρω ποτέ
σύνταξη;». Έτσι γίνονται εύκολη λεία στις διαθέσεις ορισμένων εργοδοτών που
προσπαθούν να αποφύγουν την ασφάλιση για το προσωπικό των επιχειρήσεών τους.
Όμως τα χρόνια, δυστυχώς, περνούν και βλέπουμε πολλούς από αυτούς που
συνταξιοδοτούνται σήμερα «να κτυπάνε το κεφάλι τους» γιατί έχουν εργαστεί 30
και 40 χρόνια και έχουν ασφάλιση για τα μισά, με αποτέλεσμα να παίρνουν μικρή σύνταξη.

2. Ασφάλιση για όλο το ποσό των αποδοχών. Μερικοί εργαζόμενοι, όπως
έχει διαπιστωθεί, ασφαλίζονται με μικρότερες αποδοχές από εκείνες που
πραγματικά παίρνουν. Έτσι πιστεύουν ότι κοροϊδεύουν το IKA. Στην
πραγματικότητα αυτό εξυπηρετεί μόνο τον εργοδότη γιατί ο εργαζόμενος δεν
γνωρίζει το πότε ακριβώς θα συνταξιοδοτηθεί όταν μάλιστα υπάρχει και ο
κίνδυνος να καταστεί ανάπηρος. Εξάλλου, από 1/1/2005 τουλάχιστον για το IKA οι
συντάξεις θα υπολογίζονται με βάση τα 5 καλύτερα χρόνια της τελευταίας
δεκαετίας. Επομένως ο εργαζόμενος πρέπει να επιδιώκει την ασφάλισή του στη
μεγαλύτερη δυνατή ασφαλιστική κλάση, έτσι ώστε να πάρει καλύτερη σύνταξη.

Έλεγχος του εργοδότη

3. Έλεγχος του «Αποσπάσματος Ατομικού Λογαριασμού» και του Βιβλιαρίου.
Ειδικά οι ασφαλισμένοι του IKA θα πρέπει να ελέγχουν αν ο εργοδότης δηλώνει
στοιχεία ασφάλισης:

* για το σύνολο των καταβαλλόμενων εισφορών

* για την ειδικότητα απασχόλησης

* για όλες τις ημέρες εργασίας

* για τις υπερωρίες.

Οι ασφαλισμένοι πρέπει να γνωστοποιούν γραπτά στο IKA εντός 12 μηνών από την
αποχώρησή τους ή την απόλυσή τους από την εργασία, τις ημέρες εργασίας που
πραγματοποίησαν και για τις οποίες δεν ασφαλίστηκαν καθώς και κάθε διαφορά των
πραγματικών στοιχείων απασχόλησης και των στοιχείων που δηλώθηκαν από τον
εργοδότη.

H αίτηση για συνταξιοδότηση

4. Υποβολή της αίτησης για συνταξιοδότηση στις αρχές του χρόνου αντί
στο τέλος του προηγουμένου. Με δεδομένο ότι για τον υπολογισμό της σύνταξης
από το IKA λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές του χρόνου υποβολής της αίτησης και
εφόσον, όπως συνήθως συμβαίνει, οι αποδοχές αυτές είναι μεγαλύτερες από
προηγούμενα έτη, δεν είναι η καλύτερη επιλογή να αποχωρεί κάποιος από την
εργασία του στο τέλος του χρόνου και να υποβάλλει αίτηση για συνταξιοδότηση. H
σωστή επιλογή είναι να γίνεται η αποχώρηση στις αρχές του επόμενου χρόνου για
λίγο καλύτερη σύνταξη.

5. Αποφυγή της πρόωρης συνταξιοδότησης. Σε ορισμένες κατηγορίες
ασφαλισμένων και κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δίνεται η δυνατότητα
πρόωρης συνταξιοδότησης με μειωμένη σύνταξη.

Στις περιπτώσεις αυτές η μείωση της σύνταξης είναι 4,5% για κάθε έτος που
υπολείπεται του ορίου ηλικίας για συνταξιοδότηση με πλήρη σύνταξη. Επειδή η
μείωση της σύνταξης είναι συνεχής για όλο τον συνταξιοδοτικό βίο του
εργαζομένου, εφόσον δεν υπάρχουν σοβαροί λόγοι (οικογενειακοί, ανεργία κ.λπ.),
καλό είναι να αποφεύγεται η πρόωρη συνταξιοδότηση. Το συγκεκριμένο θέμα αφορά
όλους τους μισθωτούς ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.

H ικανοποιητική σύνταξη

6. Ασφάλιση στη μεγαλύτερη δυνατή ασφαλιστική κατηγορία. Πολλοί
αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες ασφαλίζονται σε μικρές ασφαλιστικές κατηγορίες
προκειμένου να πληρώνουν μικρές ασφαλιστικές εισφορές και επιλέγουν
μεγαλύτερες κατηγορίες λίγα χρόνια πριν από τη συνταξιοδότησή τους πιστεύοντας
έτσι ότι θα εξασφαλίσουν μεγαλύτερη σύνταξη. Όμως το TEBE, το Ταμείο Εμπόρων
και ο ΟΓΑ υπολογίζουν τις συντάξεις με βάση όλα τα χρόνια ασφάλισης και τις
αντίστοιχες κατηγορίες στις οποίες έχει ασφαλιστεί ο ασφαλισμένος για όλο τον
ασφαλιστικό του βίο. Επομένως για κάποιον που θέλει να πάρει ικανοποιητική
σύνταξη θα πρέπει να γνωρίζει ότι η επιλογή ανώτερης ασφαλιστικής κατηγορίας
θα πρέπει να γίνεται για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και όχι
μόνο τα τελευταία, πριν από τη συνταξιοδότηση, έτη.

7. Αξιοποίηση των προγραμμάτων ασφάλισης των ανέργων. Το IKA ασφαλίζει,
κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, ανέργους κάθε ηλικίας για υγειονομική
περίθαλψη και πιο συγκεκριμένα για παροχές σε είδος (ιατρική, φαρμακευτική,
νοσοκομειακή περίθαλψη κ.λπ.) χωρίς να επιβαρύνονται οι ίδιοι με καταβολή των
αντίστοιχων εισφορών. Παράλληλα εφαρμόζεται πρόγραμμα ασφάλισης ανέργων οι
οποίοι έχουν συμπληρώσει περισσότερα από 3.000 ένσημα, προκειμένου να
συμπληρώσουν 4.500 ημέρες ασφάλισης για να πάρουν σύνταξη.

Ασφάλιση σε δύο Ταμεία

8. Αξιοποίηση όλων των ετών ασφάλισης για διπλοασφαλισμένους. Υπάρχουν
εργαζόμενοι που είναι ταυτόχρονα ασφαλισμένοι σε δύο Ταμεία για μεγάλα χρονικά
διαστήματα στο IKA και στο TEBE ή στο IKA και στο Ταμείο Εμπόρων κ.λπ. Θα
πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι αυτοί ότι μπορούν να πάρουν δύο συντάξεις
(μια από κάθε Ταμείο) εάν συμπληρώσουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις και αυτό
θα πρέπει να το επιδιώκουν τουλάχιστον όταν βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση
των προϋποθέσεων αυτών. Ένας συνταξιούχος για παράδειγμα του IKA, μπορεί να
πάρει δεύτερη σύνταξη από το TEBE εάν συμπληρώσει στην ασφάλισή του 4.800
ημέρες ασφάλισης (μειωμένη σύνταξη) ή 6.000 ημέρες ασφάλισης (πλήρη σύνταξη).
Τα παραπάνω ισχύουν και για πολλές κατηγορίες συνταξιούχων που εργάστηκαν και
ασφαλίστηκαν σε άλλο φορέα, μετά τη συνταξιοδότησή τους.

9. Οι νέοι ασφαλισμένοι δεν υποχρεούνται να ασφαλιστούν σε περισσότερα
του ενός Ταμεία. Όσοι έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά μετά την 1.1.1993 σε
οποιονδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης, ασφαλίζονται υποχρεωτικά μόνο σε έναν
φορέα κύριας ασφάλισης, έναν φορέα επικουρικής ασφάλισης, έναν κλάδο ή φορέα
υγείας και έναν φορέα πρόνοιας (εφόσον υπάρχει). Έτσι λοιπόν για κάποιον που
είναι μισθωτός του ιδιωτικού τομέα και ασφαλίζεται στο IKA και ο εργαζόμενος
αυτός κάνει έναρξη λειτουργίας επιχείρησης, για την οποία πρέπει να ασφαλιστεί
στο TEBE, μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη της δεύτερης απασχόλησής του,
μπορεί να επιλέξει τον φορέα στον οποίο επιθυμεί να ασφαλιστεί. Στον άλλο
φορέα μπορεί προαιρετικά να ασφαλιστεί έπειτα από υποβολή σχετικής αίτησης.
Εξαίρεση από τη σχετική διάταξη προβλέπεται μόνο για το ΤΣΑΥ (υγειονομικών)
και το ΤΣΜΕΔΕ (μηχανικοί Δημοσίου) στα οποία η ασφάλιση είναι υποχρεωτική.

Ενημέρωση για τις προϋποθέσεις

10. Προαιρετική ασφάλιση. Στα περισσότερα Ταμεία (IKA, TEBE, TAE κ.λπ.)
υπάρχουν διατάξεις για προαιρετική ασφάλιση όσων διέκοψαν την εργασία τους ή
έκλεισαν την επιχείρησή τους.

Οι προϋποθέσεις είναι διαφορετικές από Ταμείο σε Ταμείο και για τον λόγο αυτό,
κάποιος που ενδιαφέρεται για τη συνέχιση της ασφάλισής του θα πρέπει αμέσως
μετά τη διακοπή της υποχρεωτικής ασφάλισής του να ενημερωθεί από τις αρμόδιες
υπηρεσίες για τα προγράμματα προαιρετικής ασφάλισης, προκειμένου να μη χάσει
το δικαίωμα αυτό, ώστε να συμπληρώσει προϋποθέσεις συνταξιοδότησης ή να
αυξήσει τον χρόνο ασφάλισής του.