Διαστάσεις Ο μέγιστος μουσουργός

Ο καλύτερος τρόπος να διαβαστεί η νέα βιογραφία του Μπετόβεν είναι με τη συνοδεία μερικών CD

Πώς είναι δυνατόν ένας οξύθυμος μανιοκαταθλιπτικός, που επιπλέον δεν ακούει,
να μεταμορφώσει μόνος του μια ολόκληρη τέχνη και να καταφέρει να μιλά με τη
φωνή του Θεού σε ανθρώπους όλων των εποχών κι όλων των εθνικοτήτων; Οι
περισσότεροι από τους βιογράφους τού Μπετόβεν αναζητούν απαντήσεις σε αυτό το
ερώτημα ερευνώντας εξονυχιστικά τη ζωή του, τις σχέσεις του με την οικογένειά
του, τους αποτυχημένους έρωτές του. Ο Λιούις Λόκγουντ, που θεωρείται ο
εγκυρότερος Αμερικανός ειδικός για τον μεγάλο μουσουργό, δεν ξεφεύγει καταρχήν
από αυτόν τον κανόνα. Το βιβλίο του «Μπετόβεν: H Μουσική και η Ζωή του» (εκδ.
W.W. Norton) αρχίζει με μια δραματική επιστολή που έστειλε ο 16χρονος συνθέτης
αναγγέλλοντας τον θάνατο της μητέρας του. Το γεγονός εκείνο, μαζί με τον
χρόνιο αλκοολισμό τού πατέρα του, σημάδεψαν ολόκληρη τη ζωή του. Και ίσως να
τον είχαν καταστρέψει, αν δεν διέθετε μια τεράστια εσωτερική δύναμη που του
επέτρεψε να προστατεύσει τη δημιουργική του ψυχή – ακόμη κι όταν άρχισε να
χάνει την ακοή του.

Αντί να επιμείνει όμως σε μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, ο συγγραφέας προτιμά να
περιγράψει το πλαίσιο στο οποίο ο Μπετόβεν μεγάλωσε, έζησε και δημιούργησε.
Μαθαίνουμε έτσι πολλά για την πολύβουη μουσική ζωή της γενέτειράς του, της
Βόννης, όπως και για τη μακρά και καθοριστική φιλία του με τον αρχιδούκα
Ρούντολφ, τον νεαρότερο αδελφό τού αυτοκράτορα της Αυστρίας. Οι πολιτικές του
απόψεις είναι αντιφατικές. Εξακολουθεί να ταυτίζεται με τον Ναπολέοντα ακόμη
και μετά την απογοήτευση που προκαλεί η αυτοκρατορική συμπεριφορά του,
φροντίζει όμως ταυτόχρονα να καλλιεργεί τις σχέσεις του με τους αριστοκράτες
πάτρονές του στη Βιέννη. Γράφει ασφαλώς πολλά έργα για να κερδίσει χρήματα ή
φήμη. Ο Μπετόβεν απέφυγε τα ρίσκα με την «Πρώτη Συμφωνία» – γράφει ο Λόκγουντ
– ενώ το «Τριπλό Κοντσέρτο» του δεν έχει βάθος. Οι περισσότερες από τις
δημιουργίες του, όμως, είναι ανεπανάληπτες. Ο Ύμνος στη Χαρά ακούγεται σε
όλους τους Ολυμπιακούς Αγώνες από το 1956 κι έπειτα, ενώ με αυτόν γιόρτασαν
τις προάλλες και οι σύνεδροι της Συντακτικής Συνέλευσης το νέο Σύνταγμα για
την Ευρώπη. Ο Βάγκνερ αφιέρωσε όλη του τη ζωή σε μια προσπάθεια να φτάσει τα
ύψη της «Ενάτης Συμφωνίας».

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες βιογραφίες, το βιβλίο του Λόκγουντ ασχολείται
έτσι κυρίως με μουσική. Γι’ αυτό, σημειώνει ο κριτικός των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, ο
καλύτερος τρόπος να το απολαύσει κανείς είναι με τη συνοδεία μερικών CD. Για
εκείνους μάλιστα που θέλουν να εμβαθύνουν περισσότερο, ο συγγραφέας
επιφυλάσσει μια έκπληξη: μια ιστοσελίδα (www.wwnorton.com/trade/lockwood)
με 100 μουσικά παραδείγματα.