APΘPO «Eυρωπαϊκή Ένωση» είμαστε όλοι εμείς

Εξοχότατοι, κυρίες και κύριοι αρχηγοί κρατών και (ή) κυβερνήσεων:

1. Οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν επίγνωση ότι η Σύνοδός Σας στη Θεσσαλονίκη
είναι σταθμός και για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για την Ελλάδα που με χαρά Σας
φιλοξενεί. Εσείς, οι προσωπικότητες που χειρίζεστε τα της Ένωσης επιχειρείτε
να πετύχετε θετικά βήματα για να μπορεί το οικοδόμημά μας ως Ένωση των είκοσι
πέντε να λειτουργήσει και δημοκρατικά και κοινωνικά και αξιακά ταυτοχρόνως.

2. Το ερώτημα βέβαια που θα τεθεί μετά τη λήξη της Συνόδου Σας δεν
είναι αν το αποτέλεσμα θα χαρακτηριστεί ως μαύρο ή άσπρο. H ιστορία άλλωστε
διαψεύδει τη θεωρία του «μαύρου ή άσπρου» και δέχεται την θεωρία της αέναης
εξέλιξης. Αυτή η παρατήρηση απευθύνεται τόσο σε όσους τυχόν θελήσουν να
αποθεώσουν τα αποτελέσματα της Θεσσαλονίκης όσο και σε εκείνους που θα
επιχειρήσουν να τα καταδικάσουν. Τόσο η αποθέωση όσο και η καταδίκη συνιστούν
ανιστόρητη αξιολόγηση. Για το λόγο αυτό Εξοχότατοι, έχετε το βαρύ έργο, να
παίρνετε την απόφασή Σας έτσι, ώστε να μην είστε ούτε ταχύτεροι αλλά ούτε και
βραδύτεροι της ιστορικής εξέλιξης, όπως αυτή διαμορφώνεται από την εκάστοτε
βούληση των λαών.

3. Είναι γνωστό ότι ως προς αρκετά θέματα Σάς χωρίζουν σοβαρές
διαφωνίες. Κι όμως, απροσδόκητα μηνύματα εκ των κάτω μπορούν να Σας
ενισχύσουν. Αναφέρομαι εδώ στις άτυπες αλλά πολύ ορατές πρόσφατες συσπειρώσεις
στον ευρωπαϊκό χώρο γύρω από αξιακές αρχές που μπορούν να στερεώσουν την
ενωσιακή διαδικασία. Θα περιοριστώ στη μνεία δύο και μόνον παραδειγμάτων:

α) H παράνομη εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ με την επαίσχυντη δυστυχώς
σύμπραξη ορισμένων μελών ή και μελλοντικών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
συσπείρωσε έναν τεράστιο αριθμό Ευρωπαίων πολιτών και μάλιστα όχι μόνο από
κράτη των οποίων οι κυβερνήσεις τάχτηκαν ενάντια στον πόλεμο αλλά και από
κράτη των οποίων οι κυβερνήσεις συμπαρατάχτηκαν με τους Αμερικανούς. H αξιακή
Ευρώπη είπε ένα ορατό και ηχηρό «όχι» στην παραβίαση των θεμελιωδών ευρωπαϊκών
αξιών που συντελέστηκε στο Ιράκ. Οι λαοί αδιαφόρησαν για τη διαφωνία των
κυβερνήσεων και συμφώνησαν μεταξύ τους. Αυτό, Εξοχότατοι, είναι συναρπαστικό,
είμαι βέβαιος, και για Σας.

β) Στη «Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρώπης» που διατυπώνεται το σχέδιο
της μελλοντικής Συνταγματικής Συνθήκης της Ευρώπης, η πρόταση για θέσπιση
εκλεγόμενου για πέντε χρόνια Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όσο και αν ως
την ώρα που γράφονται οι γραμμές αυτές δεν είναι γνωστές οι σχετικές τελικές
προτάσεις, βρήκε στη βασική συζήτηση που έγινε στην Ολομέλεια της Συνέλευσης
αντίθετη την τεράστια πλειοψηφία των μελών της. Είναι γνωστό ότι αναζητείται
ένας συμβιβασμός που θα μειώνει όσο γίνεται πιο λίγο τη δημοκρατική ποιότητα
του ενωσιακού οικοδομήματος, που δεν θα εξυπηρετεί μόνο τα μεγάλα κράτη, που
δεν θα μειώνει την ισοτιμία των κρατών και που δεν θα ανοίγει τον δρόμο, σε
συνδυασμό με τη ρύθμιση του τρόπου λήψης αποφάσεων στο Συμβούλιο, για ένα
μελλοντικό διευθυντήριο. H σημασία αυτής της συσπείρωσης της πλειοψηφίας της
Συνέλευσης ενάντια σε αυτόν τον θεσμό δεν χάνει την ιστορικοπολιτική της
σημασία απλά επειδή οι ισχυροί ίσως τελικά επιβάλουν μια ρύθμιση που μειώνει
και τη δημοκρατική νομιμοποίηση αλλά τελικά και την αποτελεσματικότητα της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημασία έχει ότι και στην περίπτωση αυτή η κοινωνία των
Ευρωπαίων πολιτών αναδεικνύει στιγμές αυτονομίας έναντι των τακτικών ελιγμών
των κυβερνήσεών του.

4. Και τα δύο αυτά ενδεικτικά παραδείγματα δείχνουν ότι η ενωσιακή
διαδικασία στην Ευρώπη αποκτά τις πρώτες ρίζες της στη λαϊκή βάση. Όσο και αν
οι ενδείξεις αυτές είναι μεμονωμένες, η αρχή έγινε. Υπογραμμίζω τη σκέψη αυτή,
διότι καμιά φορά, και οι πιο δημοκρατικοί ηγέτες παρασύρονται από την
φαινομενική απουσία, ή σιωπή, ή αδιαφορία της Εκκλησίας του Δήμου. Ίσως γι’
αυτό και οι διακυβερνητικές διασκέψεις ως σήμερα είχαν χαρακτήρα τεχνοκρατικό
και γραφειοκρατικό και ελάχιστα πολιτικό. Τώρα όμως, τόσο με το θέμα του Ιράκ
όσο και με τη στάση της πλειοψηφίας της Ολομέλειας της Συνέλευσης, η Ευρωπαϊκή
Εκκλησία του Δήμου ή τουλάχιστον σημαντικά της τμήματα άρχισε για κάποια
θέματα και να ενδιαφέρεται και να συγκινείται αλλά και να αγανακτεί.

5. Καθώς τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα προς τη Θεσσαλονίκη θα ήθελα
να διατυπώσω και την παρακάτω σκέψη: Εσείς ως Ευρωπαϊκό Συμβούλιο – το ίδιο
ισχύει και για τα βασικά θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – απλά
χειρίζεστε τα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είστε ούτε μόνο ούτε κυρίως Εσείς η
Ευρωπαϊκή Ένωση. H Ευρωπαϊκή Ένωση είμαστε εμείς, τα εκατομμύρια των Ευρωπαίων
πολιτών. H Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από εμάς, υπάρχει για εμάς, και
λειτουργεί διότι εμείς και την θέλουμε και την πιστεύουμε.

6. Και κάτι τελευταίο: στην ευρωπαϊκή μας υπόθεση πίστεψαν αρκετοί από
τους ανθρώπους που κατά καιρούς σταυρώθηκαν από την μη ισχύ των δικών μας
αξιών. Έτσι για παράδειγμα Σάς υπενθυμίζω μια κραυγή ενός μεγάλου του
ευρωπαϊκού επιστημονικού και πολιτικού λόγου Γεώργιου Αλέξανδρου Μαγκάκη από
τις φυλακές του Κορυδαλλού το 1971 που έστειλε ως επιστολή προς τους
Ευρωπαίους ο τότε πολιτικός κρατούμενος της δικτατορίας. Τους έγραφε:
«Τρέμουμε για την τύχη της χώρας μας που την λένε Ευρώπη. Γιατί
ξέρουμε πως σ’ αυτήν κρατιέται η ελπίδα και πως για αυτόν το λόγο
απειλείται. Είναι πολύ επικίνδυνο να συντηρείς την ελπίδα του
ανθρώπου… Φοβούνται την Ευρώπη, αυτήν τη βασανισμένη νερομάνα
ιδεών. Σωστά την φοβούνται οι δήθεν πάμπλουτοι και πάνοπλοι.
Εδώ, όταν λέμε άνθρωπος καταλαβαίνουμε νόημα. Αυτό που τον
κάνει να είναι το μέτρο για όλα τα πράγματα. Αυτή η πιο παλιά, η
πιο σοφή, και η πιο εκρηκτική μας σκέψη. Για αυτή τη σκέψη
φοβούνται την Ευρώπη. Ξέρουνε πως κάποτε, αναπόφευκτα, θα
παίξει το ρόλο της».

Αλήθεια Εξοχότατοι, αυτή η συγκλονιστική αναφορά στην Ευρώπη: «ξέρουμε πως
κάποτε, αναπόφευκτα, θα παίξει το ρόλο της», που προήλθε μέσα από τις φυλακές
δεν είναι άραγε ένα υπέροχο και σαφές κίνητρο για Σας, ίσως και μια υποχρέωση;

Σας εύχομαι ειλικρινά καλή επιτυχία και καλή διαμονή.