Δρόμοι

Αν το ταξίδι…

… στην Ελλάδα είναι κάτι σαν επιστροφή στις ρίζες, τότε ποιοι το νιώθουν
περισσότερο έτσι; Οι συγγραφείς, φυσικά. Μια ανθολογία με τέτοια αισθήματα και
τέτοιους ανθρώπους είναι το «Ταξίδι στην Ελλάδα» (Εκδ. Robert Laffont), το
βιβλίο που επιμελήθηκε ο Ερβέ Ντισέν, καθηγητής της Αρχαίας Ιστορίας στο
Πανεπιστήμιο της Βουργουνδίας και μέλος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών – μια
ανθολογία που ανοίγει με τον Άραβα γεωγράφο Ιντρίσι (12ος αιώνας) και κλείνει
με τον Καβάφη. Ποιοι ήταν άραγε εκείνοι οι προσκυνητές του ελληνισμού;

Περαστικός…

… ήταν ο Σατωβριάνδος, που ξεκίνησε το 1806 για τους Αγίους Τόπους. Στάθηκε
στην Ελλάδα «αναζητητώντας εικόνες». Έμεινε μόνο δεκαεννέα ημέρες, μα ήταν
αρκετές για να δει και να δείξει την τουρκική τυραννία. Τον βρίσκουμε στη
Σπάρτη, μπροστά σε «ένδοξα ερείπια» ή πλαγιασμένο κάτω από μια δάφνη, με τη
σέλα του για προσκεφάλι, να γυρνάει ρομαντικά τα μάτια στον ουρανό, στον
αστερισμό του κύκνου της Λήδας. Ο Μπάιρον διαμαρτύρεται για τη στάση του
λόρδου Ελγίνου που εξαρθρώνει τις Καρυάτιδες. Ο Λαμαρτίνος επιβιβάζεται σε ένα
μπρίκι και παραπλέει επικίνδυνα τις «μαύρες και απότομες πλαγιές» της Αίγινας.
Τα μουσεία δεν είναι του γούστου του, αυτά «τα νεκροταφεία της τέχνης».
Προτιμάει να περνάει την ώρα του στα περιβόλια της Ύδρας. Ο Μαρκ Τουέν
δωροδοκεί τους φύλακες για να μπει νύχτα στον Παρθενώνα. Ο Χένρι Μίλερ
θαλασσοδέρνεται με ένα από εκείνα τα μικρά σαπιοκάικα που μόνο οι Έλληνες
ξέρουν τα μυστικά τους.

H περίπτωση…

… του Ερρίκου Σλήμαν. Ένας «Χριστόφορος Κολόμβος της αρχαιολογίας», που αφού
έκανε περιουσία πρώτα με λουλάκι στην Αγία Πετρούπολη και ύστερα στην
Καλιφόρνια την εποχή του «πυρετού» του χρυσού, έβαλε τα χρήματά του στην
υπηρεσία του ονείρου του, στην Τροία και τις Μυκήνες. Σίγκμουντ Φρόιντ, Σιμόν
ντε Μποβουάρ, Ζακ Λακαριέρ, φυσικά, ακόμη και ο Μάρτιν Χάιντεγκερ. Καθένας
έχει να διηγηθεί τη δική του ιστορία από την Ελλάδα.

Ένας μακρύς…

… κατάλογος με ανθρώπους που ανακαλύπτουν και που ερωτεύονται την Ελλάδα.
Και τα γραφτά τους, μια άλλη «χώρα» γεμάτη τοπία, τόσο διαφορετικά όσο και τα
τοπία της χώρας που περιγράφουν. H ίδια εντύπωση όπου και αν ταξιδεύει κανείς,
από τα Μετέωρα μέχρι τα Χανιά: πάντα κάτι αλλάζει από τόπο σε τόπο, που κάνει
το ταξίδι πιο ανάλαφρο και ευχάριστο. Περνάει έτσι κανείς από τις σελίδες της
λογοτεχνίας σε έναν ταξιδιωτικό οδηγό, στο οδοιπορικό ενός περιηγητή, στη
μαρτυρία ενός προσκυνητή, από τους πολλούς που τα γραφτά τους είχαν πολύ καλές
σχέσεις με τα ταξίδια τους. Ένα βιβλίο 1.200 σελίδων, γράφει η εφημερίδα «Λε
Μοντ», που τις απολαμβάνει κανείς καλύτερα με δόσεις, σιγά-σιγά, όπως
απολαμβάνει τα καλοκαιρινά πρωινά μια κουταλιά μέλι από θυμάρι, κάτω από μια
ελληνική κληματαριά.