Shell: η μεγαλύτερη βιομηχανία παραγωγής… μάνατζερ

Η Royal Dutch / Shell, μία από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες
παγκοσμίως, διυλίζει καθημερινά τεράστιες ποσότητες πετρελαίου. Τέσσερα
εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου περνούν κάθε ημέρα από τα πενήντα διυλιστήρια
και τα 46.000 βενζινάδικα της εταιρείας που βρίσκονται σε 140 διαφορετικές
χώρες. Όμως η Shell δεν διοχετεύει στην αγορά μόνο πετρέλαιο και τα παράγωγά
του. Τα τελευταία χρόνια, ολόκληρη στρατιά ανώτατων στελεχών της εταιρείας
έφυγαν για να ηγηθούν άλλων μεγάλων εταιρειών ή για να καταλάβουν περιζήτητες
θέσεις στον δημόσιο τομέα.

Δύο από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες καταναλωτικών αγαθών έχουν σήμερα
στο τιμόνι τους πρώην στελέχη της Shell. Πρόκειται για τον Wulf Bernotat, που
είναι διευθύνων σύμβουλος του γερμανικού ομίλου ηλεκτρικών ειδών Ε.On, ενώ τον
Μάρτιο ο Harry Roels, πρώην στέλεχος της Shell κι αυτός, ανέλαβε τα ηνία της
ανταγωνίστριας της Ε.On, της RWE. Ο Paul Skinner, διευθύνων σύμβουλος της
Shell, θα γίνει τον προσεχή Οκτώβριο πρόεδρος της τρίτης μεγαλύτερης εταιρείας
εξορύξεων σε ολόκληρο τον κόσμο, της Rio Tinto. Ο Skinner ακολουθεί τα βήματα
του προηγούμενου αφεντικού του, του Sir Mark Moody-Stuart, ο οποίος ήταν
επικεφαλής της Royal Dutch / Shell έως το 2001.

Υπάρχει, βέβαια, και ο Cees van der Hoeven, ο οποίος έφυγε από τη Shell για να
μετατρέψει μια μικρή ολλανδική εταιρεία τροφίμων στην τρίτη μεγαλύτερη αλυσίδα
σούπερ μάρκετ σε ολόκληρο τον κόσμο, τη Royal Ahold, πριν ξεσπάσει το
λογιστικό σκάνδαλο που τον οδήγησε σε παραίτηση. Ο Phillip Carroll, ήταν
επικεφαλής της Shell Oil στις ΗΠΑ στο μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του ’90,
είναι σήμερα ο επικεφαλής του αμερικανικού Πενταγώνου για θέματα που αφορούν
το ιρακινό πετρέλαιο. Ο Frederik Bolkestein, ο Ευρωπαίος επίτροπος που ήταν
υπεύθυνος για την οικονομική ενοποίηση της E.E. από το 1999, υπήρξε στις
δεκαετίες του ’60 και του ’70 στέλεχος της Shell.

Ελκύει τους λάτρεις της περιπέτειας

Τι συμβαίνει, όμως, με τη Shell, η οποία προσελκύει μερικά από τα μεγαλύτερα
ταλέντα του μάνατζμεντ αλλά αργότερα τα βλέπει να φεύγουν; Ως μία από τις
μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου, η Shell έχει τη δυνατότητα να προσλαμβάνει
τους καλύτερους. Το ίδιο μπορούν να κάνουν και άλλες μεγάλες εταιρείες, όπως η
Unilever, η Sony και η Citigroup, αλλά τα στελέχη τους δεν μεταπηδούν τόσο
συχνά σε άλλες εταιρείες. Αντίθετα, « η Shell τείνει να προσελκύει άτομα που
ψάχνουν για περιπέτεια», λέει ο Bart Markus, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του
στη Royal Dutch / Shell και τώρα εργάζεται στη Γουέλινγκτον, μια γερμανική
εταιρεία επιχειρηματικών συμμετοχών. Όπως και πολλοί άλλοι απόφοιτοι του
κολεγίου, πήγε στη Shell επειδή ήθελε να φύγει στο εξωτερικό.

Όποιος γίνεται δεκτός στο πρόγραμμα ηγεσίας της Shell, φεύγει για την άλλη
άκρη του κόσμου μόλις προσληφθεί, λέει ο Clive Mather, επικεφαλής των
δραστηριοτήτων της Shell στη Μεγάλη Βρετανία. Το να θέλει να δουλέψει κανείς
στο εξωτερικό, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πάρει τη δουλειά, λέει ο
Mather, και προσθέτει ότι η επιθυμία να φύγει υφίσταται πριν ακόμη προσληφθεί
από την εταιρεία.

H πιο… πολυεθνική

H Shell είναι, πιθανότατα, η πιο… πολυεθνική από τις πετρελαϊκές
εταιρείες-κολοσσούς. Τα αρχηγεία της βρίσκονται στο Λονδίνο και τη Χάγη, αλλά
η επιχείρηση δεν είναι ακριβώς βρετανική ούτε ακριβώς ολλανδική. Ποτέ δεν είχε
μια συγκεκριμένη εθνικότητα, όπως αντιθέτως συμβαίνει με τη βρετανική BP, τη
γαλλική Total Fina Elf ή την αμερικανική Exxon Mobil. H εταιρεία έχει τις
ρίζες της στις πλούσιες, σε πετρέλαιο, ζούγκλες της Σουμάτρας, που κάποτε ήταν
μέρος των Ολλανδικών Ανατολικών Ινδιών. Έχει, επίσης, ρίζες στο ρωσικό –
ασιατικό εμπόριο πετρελαίου το οποίο εδιοικείτο από έναν Βρετανό έμπορο, ο
οποίος ήταν αποφασισμένος να μην αφήσει τον Τζον Ροκφέλερ να μονοπωλήσει την
παραγωγή και το εμπόριο πετρελαίου στην Ευρώπη και την Ασία, όπως είχε κάνει
στις ΗΠΑ.

Σε 140 χώρες

Οι περισσότεροι από τους 110.000 εργαζόμενους της Shell ζουν εκτός Βρετανίας
και Ολλανδίας, σε 140 διαφορετικές χώρες, όπως είναι η Νιγηρία, το Ομάν, η
Σουμάτρα και η Ινδονησία. Γιατί, όμως, φεύγουν; Μερικοί θεώρησαν ότι έπρεπε να
προαχθούν νωρίτερα, κάποιοι άλλοι έφθασαν σε ηλικία συνταξιοδότησης και άλλοι
θέλησαν να κάνουν πιο έντονη την παρουσία τους σε μικρότερες εταιρείες ή στον
πολιτικό στίβο. Όπως λεει ο Markus, «ύστερα από λίγο καιρό, όσοι αγαπούν την
περιπέτεια συνεχίζουν τον δρόμο τους».

Πολλά στελέχη, που έχουν καταξιωθεί σε μεγάλες και διάσημες επιχειρήσεις,
προτιμούν, έπειτα από μερικά χρόνια, να αλλάξουν εργοδότη. H απόφαση αυτή
είναι, συνήθως, αποτέλεσμα της επιθυμίας τους να αναλάβουν ηγετικές θέσεις σε
σχετικά νέες εταιρείες, οι οποίες πασχίζουν να καθιερωθούν στην αγορά που
δραστηριοποιούνται. H εργασία σε μια νέα επιχείρηση, όπως σημειώνουν ειδικοί
της αγοράς εργασίας, συνήθως προσφέρει περισσότερες συγκινήσεις, προκλήσεις
και αποδοχές.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος