Aπό την πτώση των επιτοκίων κέρδισαν οι… τράπεζες

Οι τράπεζες είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι από τη μείωση των επιτοκίων του ευρώ,
κατά τους τελευταίους μήνες. Όχι μόνο δεν μετέφεραν στους δανειολήπτες
ολόκληρη τη μείωση των επιτοκίων που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα –
μέρος της οποίας έβαλαν στα ταμεία τους – αλλά και άνοιξαν ακόμη περισσότερο
την ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και επιτοκίων χορηγήσεων, με αποτέλεσμα
να βγουν διπλά κερδισμένες, με “χαμένους” τούς δανειολήπτες και τους
αποταμιευτές. Ενώ τα επιτόκια του ευρώ μειώθηκαν, από τον περασμένο Νοέμβριο
έως και τον Ιούνιο του 2003, κατά 1,25 της μονάδας, τα επιτόκια των δανείων
των τραπεζών (στεγαστικά, καταναλωτικά και αγορές με πιστωτικές κάρτες)
μειώθηκαν κατά πολύ λιγότερο: έως 0,75 της μονάδας στα καταναλωτικά, στα
προσωπικά δάνεια και στις κάρτες και έως 1,1 της μονάδας στα στεγαστικά.

Στο ίδιο διάστημα, οι τράπεζες προχώρησαν σε μειώσεις των επιτοκίων καταθέσεων
ταμιευτηρίου περισσότερο και από τη μείωση του επιτοκίου της EKT, έως 1,35%,
με αποτέλεσμα να ανοίξει ακόμη περισσότερο η ψαλίδα των τόκων μεταξύ
καταθέσεων και χορηγήσεων, που, ούτως ή άλλως, στην Ελλάδα ήταν ήδη η
μεγαλύτερη μεταξύ των χωρών-μελών της ΟΝΕ.

Χαμένοι οι μικροκαταθέτες

Χαμένοι από την πολιτική αυτή βγήκαν κυρίως οι μικροκαταθέτες, που είδαν τις
αποδόσεις των καταθέσεών τους να συρρικνώνονται ακόμη περισσότερο. Σήμερα,
μετά τις μειώσεις αυτές, τα ονομαστικά επιτόκια καταθέσεων των τραπεζών
κυμαίνονται από 0 έως 1%, για τη συντριπτική πλειονότητα των καταθετών. Αυτό
έχει αποτέλεσμα, μετά την αφαίρεση του φόρου και του πληθωρισμού, που τρέχει
με 3,8%, οι καταθέσεις να έχουν πραγματική απώλεια έως 3,5%. Παράλληλα, όμως,
και οι δανειολήπτες δεν εισέπραξαν όλο το όφελος από τη μείωση των επιτοκίων
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Αξιοσημείωτο είναι και το εξής: παρά το γεγονός ότι και σε άλλες ευρωπαϊκές
χώρες οι τράπεζες δεν πέρασαν όλη τη μείωση των επιτοκίων του ευρώ στους
δανειολήπτες, εντούτοις, μέσω των αναπροσαρμογών των επιτοκίων τους στο
διάστημα αυτό, μείωσαν το άνοιγμα μεταξύ των επιτοκίων χορηγήσεων και
καταθέσεων. Και αυτό, γιατί προχώρησαν σε μεγαλύτερες μειώσεις των επιτοκίων
στα δάνεια και σε μικρότερες στα επιτόκια των καταθέσεων από ό,τι συνέβη στην
Ελλάδα.

Δανείζουν ακριβά

Έτσι, οι ελληνικές τράπεζες δανείζουν πλέον – σε σχέση με το παρελθόν – πιο
ακριβά το χρήμα από ό,τι το δανείζονται οι ίδιες από τους αποταμιευτές και
ιδιαίτερα από τους μικροκαταθέτες, αλλά και από τη διατραπεζική αγορά.

Συγκεκριμένα, η ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταναλωτικής πίστης και καταθέσεων
ταμιευτηρίου στην ελληνική αγορά διαμορφώνεται πλέον στις 10,79 μονάδες. Τον
Νοέμβριο του 2002 η διαφορά αυτή ήταν 9,94 μονάδες. Πρόκειται για τα στοιχεία
που προκύπτουν από τις διαφορές μεταξύ των επιτοκίων της καταναλωτικής πίστης
και των επιτοκίων καταθέσεων ταμιευτηρίου που ισχύουν σε πέντε μεγάλες
ελληνικές τράπεζες (Εθνική, Alpha, Eurobank, Εμπορική, Πειραιώς). Στο ίδιο
διάστημα, η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και των επιτοκίων
στεγαστικών δανείων αυξήθηκε κατά 0,6 της μονάδας. Από 4,19 μονάδες που ήταν
τον Νοέμβριο, έχει φτάσει σήμερα στις 4,79 μονάδες.

Τι συνέβη στην Ευρώπη

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία για την εξέλιξη της ψαλίδας αυτής σε χώρες
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο του 2003 (διάστημα στο
οποίο η ψαλίδα στην Ελλάδα είχε αυξηθεί κατά 0,77 της μονάδας): Στο Βέλγιο, η
ψαλίδα αυτή μειώθηκε, από 4,64 μονάδες που ήταν τον Νοέμβριο, στις 4,17
μονάδες τον Μάρτιο. Στη Γερμανία από 9,01 μονάδες σε 8,91 μονάδες, στην
Ισπανία από 5,22 σε 5,06 μονάδες, στη Γαλλία από 4,74 σε 4,63 μονάδες, στην
Ιρλανδία από 10,99 μονάδες σε 10,68 μονάδες, στην Ιταλία από 4,38 σε 4,2
μονάδες, στην Ολλανδία από 2,13 μονάδες σε 1,64 μονάδες, στην Αυστρία από 4,34
μονάδες σε 4,21 μονάδες, στην Πορτογαλία από 7,22 σε 6,03 της μονάδας, στη
Φινλανδία από 3,89 σε 3,42 μονάδες και στη Βρετανία από τις 14,48 στις 13,89
μονάδες.

Αντίθετα, στο ίδιο διάστημα (Νοέμβριος 2002 – Μάρτιος 2003), στην Ελλάδα
συνέβησαν τα εξής: Τα επιτόκια στα στεγαστικά δάνεια αυξήθηκαν από τις
ελληνικές τράπεζες κατά 0,33 της μονάδας και στα καταναλωτικά κατά 0,32 της
μονάδας. Στην ίδια περίοδο, τα επιτόκια καταθέσεων μειώθηκαν κατά 0,45 της
μονάδας. H ψαλίδα μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων διαμορφώθηκε
στις 10,71 μονάδες, από 9,94 μονάδες τον Νοέμβριο του 2002 (με βάση το μέσο
επιτόκιο του συνόλου των καταθέσεων ταμιευτηρίου).

Οι ελληνικές τράπεζες μπορεί να ήταν φειδωλές στη μείωση των επιτοκίων των
δανείων, προχώρησαν όμως σε μεγάλες μειώσεις στα επιτόκια των καταθέσεων
ταμιευτηρίου. Στο διάστημα που το επιτόκιο του ευρώ μειώθηκε κατά 0,75 της
μονάδας (Νοέμβριος 2002 – Μάρτιος 2003) τα επιτόκια των καταθέσεων
ταμιευτηρίου μειώθηκαν μέχρι και 0,45 της μονάδας.