Iχθυοκαλλιέργειες: διατήρηση των αγορών με νέα είδη ψαριών

Με την επέκταση των ελληνικών ιχθυοκαλλιεργητικών μονάδων σε νέα είδη
ψαριών, αναμένουν οι Έλληνες επιχειρηματίες να διατηρήσουν ισχυρή τη θέση τους
στις ξένες αγορές.

H συνεχής πτώση των τιμών των προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας τόσο στην εγχώρια
αγορά όσο και στις αγορές του εξωτερικού εξαιτίας του αυξανόμενου ανταγωνισμού
οδήγησε την τελευταία διετία σε σοβαρή αναδιάρθρωση ολόκληρο τον κλάδο με
εξαγορές και συγχωνεύσεις επιχειρήσεων. Στοιχείο της κατάστασης που επικρατεί
είναι το γεγονός ότι ενώ το 2001 ο τζίρος των επιχειρήσεων ξεπέρασε τα 205
εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση 15%, τα κέρδη μειώθηκαν σημαντικά
εμφανίζοντας απώλειες της τάξης τού 28,1%.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις για να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό επεκτείνονται
στην καλλιέργεια νέων ειδών αλλά και στο άνοιγμα νέων αγορών. «Οι καλλιέργειες
νέων ειδών και η καλύτερη οργάνωση των ελληνικών επιχειρήσεων θα είναι τα όπλα
των Ελλήνων παραγωγών τα επόμενα χρόνια», λένε οι επιχειρηματίες.

Νέα είδη

Νέα είδη, όπως το φαγγρί και η χιόνα, έχουν βγει στη βιομηχανική παραγωγή, ενώ
σημαντικά βήματα έχουν γίνει και στην καλλιέργεια γλώσσας. Σύντομα, οι
ελληνικές εταιρείες εκτιμάται ότι θα είναι σε θέση να παρουσιάσουν και
λυθρίνια και αστακούς του γλυκού νερού. Στην Ελλάδα εκτρέφονται κυρίως
τσιππούρες και λαβράκια. H τσιπούρα καλύπτει το 40% της συνολικής παραγωγής,
τα τελευταία χρόνια όμως γίνονται προσπάθειες ώστε οι επιχειρήσεις να
προχωρήσουν στη μαζική παραγωγή και νέων, συγγενών με την τσιπούρα και το
λαβράκι, ειδών, όπως η συναγρίδα, ο σαργός, ο κέφαλος και το φαγκρί. Οι
επενδύσεις που έχουν γίνει από τις μεγάλες εταιρείες του κλάδου, όπως η
Νηρέας, η Σελόντα, οι Ελληνικές Ιχθυοκαλλιέργειες, η Sea Farm Ionian, καθώς
και οι συνεργασίες και εξαγορές που έχουν επιτευχθεί, δημιουργούν μεγάλες
προοπτικές ανάπτυξης και προσδίδουν στον κλάδο νέα δυναμική η οποία κρίνεται
απαραίτητη για να βοηθήσει να βγουν οι επιχειρήσεις από τη φουσκοθαλασσιά της
τελευταίας διετίας.

Πρώτοι στην Ευρώπη

Οι προοπτικές του κλάδου είναι εξίσου δυσοίωνες για όλη την Ευρώπη. Το
πλεονέκτημα για την Ελλάδα είναι ότι οι ελληνικές υδατοκαλλιέργειες παραμένουν
ακόμα στην πρώτη θέση στην Ευρώπη, παράγοντας 90.000 τόνους θαλασσινών ειδών
ψαριών κάθε χρόνο και συμβάλλοντας κατά 26% στη συνολική αξία των εξαγωγών
τροφίμων.

Στο δυσμενές οικονομικό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί, οι ελληνικές
εταιρείες έχουν προσανατολιστεί πλέον σε τρεις κατευθύνσεις. Ο πρώτος στόχος
φαίνεται να είναι ο Έλληνας καταναλωτής, ο οποίος συνεχίζει να διατηρεί την
κατανάλωση προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας σε χαμηλά επίπεδα. Υπολογίζεται ότι
μόνο τα 3 στα 10 ψάρια που παράγονται στις ιχθυογεννητικές μοναδες φθάνουν στα
πιάτα των Ελλήνων καταναλωτών. Μάλιστα, όπως σχολιάζουν οι επιχειρηματίες, η
εικόνα της ελληνικής αγοράς δείχνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια
ανάπτυξης. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ, υπολογίζεται ότι το 2005 οι
κατανάλωση στην Ελλάδα θα αγγίξει τους 40.000 τόνους, ενώ το 2000 ήταν μόλις
19.950 τόνοι. Ο δεύτερος στόχος για τις επιχειρήσεις είναι ο πειραματισμός και
η παραγωγή νέων ειδών.

Ιταλία, πρώτος πελάτης

Τέλος, ιδιαίτερο παραμένει το ενδιαφέρον των ελληνικών επιχειρήσεων για τις
αγορές του εξωτερικού, όπου έχουν ήδη παρουσία διοχετεύοντας το 66,2% της
συνολικής παραγωγής τους. Σημαντικότεροι προορισμοί για τις ελληνικές εξαγωγές
είναι κυρίως χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η αγορά της Ιταλίας, η οποία
απορροφά το 78,8% του συνόλου των εξαγωγών τσιππούρας, της Ισπανίας (12,1%)
και της Γαλλίας (4,9%). Οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ για την πορεία των ελληνικών
εξαγωγών τα επόμενα χρόνια θέλουν ο μέσος ετήσιος ρυθμός να φτάνει το 10,3%,
προσεγγίζοντας τους 67.000 τόνους.

Συμπίεση τιμών

Σε ό,τι αφορά τις τιμές προϊόντων ιχθυοκαλλιεργειών στις διεθνείς αλλά
και στην εγχώρια αγορά, σύμφωνα με στοιχεία μελέτης του ΙΟΒΕ, στο διάστημα
1990-2000 παρουσίασαν κάμψη σε ετήσια βάση της τάξης του 6%. Μικρές
επιχειρήσεις αναγκάστηκαν είτε να κλείσουν είτε να προσδεθούν στο άρμα των
μεγάλων ομίλων, ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις, στα πλαίσια ενός ανταγωνισμού ο
οποίος φαίνεται να είναι αδυσώπητος, επιβαρύνθηκαν με οφειλές και είδαν τα
κέρδη τους να συρρικνώνονται χρόνο με τον χρόνο. Συγκεκριμένα, το 2001 τα
καθαρά κέρδη των μεγάλων εταιρειών του κλάδου ανήλθαν στο ποσό των 14,5 εκατ.
ευρώ από 20,2 εκατ. ευρώ που ήταν το 2000. Οι προσπάθειες για την επίτευξη
οικονομιών κλίμακας αλλά και για αποτελεσματικότερο έλεγχο της αγοράς οδήγησαν
μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους σε συνεργασίες, αλλά και σε ένα μπαράζ
εξαγορών μικρότερων μονάδων.