Οι πράξεις έχουν ονοματεπώνυμο

Όταν πήγαινα στο Γυμνάσιο, η πιο βαριά βρισιά για έναν μαθητή δεν ήταν κανένα
αλανιάρικο τούρκικο ούτε και κανένα ευφάνταστο καλολογικό από εκείνα που
ευδοκιμούν στις σχολικές αυλές. H πιο βαριά βρισιά ήταν να σε πουν
«γλειφτράκι». Άπαξ και σου κολλούσαν τη ρετσινιά, τίποτα δεν σε γλίτωνε.
Όποιος υπέκυπτε στο αμάρτημα πλήρωνε φόρο αίματος.

Ακόμα κι όταν μπήκε μπουρλότο στο γραφείο των καθηγητών με προφανή στόχο να
καταστραφούν τα απουσιολόγια και οι μαθητικές καρτέλες, για να ωφεληθούν
κάποιοι επί ξύλου κρεμάμενοι, κανείς δεν μίλησε. Κανείς δεν ήθελε να γίνει
«καρφί». Μπορεί να πιστεύαμε πως δεν λύνονται έτσι οι διαφορές με τη σχολική
εξουσία. Όμως, καλώς ή κακώς, όλοι θυμόμασταν τις ελληνικές ταινίες που
έδειχναν Κατοχή – και κανείς δεν ήθελε να παίξει τον ρόλο του «ανθρώπου με την
κουκούλα».

Την ίδια πάνω κάτω εποχή, κάποιοι ξεψαρωμένοι συμμαθητές φορούσαν τις
κουκούλες τους και πλακώνονταν με τα μπατσικά στο γήπεδο της Τούμπας και στο
Χαριλάου. Έρχονταν κι επιδείκνυαν τις πληγές τους δευτεριάτικα, ομολογώντας
σημεία και τέρατα.

Νομίζω ότι η φυσική απέχθεια για τα γλειφτράκια, τα κάθε λογής καρφιά και τους
τζάμπα μάγκες της κουκούλας συνόδεψε για τα επόμενα χρόνια πολλούς από μας.
Είτε γιαπίσαμε είτε κάναμε μικροαστικές επιλογές ή πιο φλου αρτιστίκ ζωή, οι
συγκεκριμένες συμπεριφορές εξακολούθησαν να σημαίνουν τα ίδια πράγματα. Όπως
στο σχολείο.

Οφείλω να ομολογήσω πως χάρηκα, όταν οι δύο, ανώνυμοι αρχικά, μάρτυρες της
περιβόητης δίκης, αυτοί που θα κατέθεταν εν κρυπτώ, μίλησαν τελικά με
ονοματεπώνυμο. Αν και καταλαβαίνω τους φόβους και τη λογική της απόκρυψης,
προτιμώ την εικόνα εκείνου που, όταν λέει κάτι, το λέει κατά πρόσωπο. Και
υπογράφει τα λόγια του.

Ακόμα περισσότερο: όταν κανείς δεν λέει απλώς, αλλά κάνει κάτι. Όταν χτυπάει,
χωρίς να δείχνει πρόσωπο. Σιωπή, μέχρι να τον δαχτυλοδείξουν τα πειστήρια; Ή
ομολογία κι ύστερα παίρνει πίσω τα λόγια του; Ωραία η ιδεολογία του
ανταρτοπόλεμου με την εξουσία, αλλά όταν έρχεται η στιγμή του κόστους, αν στ’
αλήθεια έδρασες και αν υπερασπίζεσαι τη δράση σου, τότε βγάζεις την κουκούλα.
Γιατί η κάθε πράξη, αν γίνεται με κότσια, έχει ονοματεπώνυμο. Το ονοματεπώνυμο
αυτού που την έκανε.

H Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας.