Γυναίκα στο εδώλιο

H τρομοκρατία είναι αντρική υπόθεση. Μάλλον. Έχει άφθονο αίμα, πατά σε
ιδεολογικές ή ιδεοληπτικές συγκρούσεις, δεν εκπορεύεται από παραφορά,
σχεδιάζεται με ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Οι γυναίκες, όπως συχνά συμβαίνει
και στον πόλεμο, εμφανίζονται σε ρόλο κομπάρσου. Είναι οι μάνες και οι
σύζυγοι. Δεν είναι τα θύματα ούτε και οι θύτες. Ο λόγος τούς παραχωρείται εξ
υστέρου, όμως συνήθως είναι λόγος θυμικός. Πώς αλλιώς, αφού είναι οι καμένες.
Οι λέξεις βγαίνουν από τα συκώτια τους.

Στην περιώνυμη δίκη της 17 Νοέμβρη, οι γυναίκες βρέθηκαν κυρίως στον ρόλο των
μαρτύρων. Μόνο μία κάθισε στο εδώλιο. H Αγγελική Σωτηροπούλου, σύζυγος του
Δημήτρη Κουφοντίνα.

Ο ρόλος της κατηγορουμένης στην υπόθεση αφορά το δικαστήριο. Όμως, ας
ξεχάσουμε για λίγο ονόματα και γεγονότα κι ας εστιάσουμε σε κλισέ και ρόλους.
Γυναίκα και τρομοκρατία. Τι περιμένουμε να δούμε και ν’ ακούσουμε; Μια μοιραία
γυναίκα που χώνεται στην οργάνωση και κινεί τα νήματα υποβάλλοντας, με τα
ύπουλα γυναικεία σουσούμια της, στους σύνευνους άντρες θεωρία και δράση; Μια
σκύλα; Μια γυναίκα-αντράκι, που αναλαμβάνει τον ρόλο του παλικαριού χέρι με
χέρι με τους άντρες της οργάνωσης; Μια απ’ όλα, με ολίγη από μυστήριο;

Τα κλισέ αποδεικνύονται εύπεπτα. Χαϊδεύουν το μυαλό, δεν δημιουργούν σύγχυση.
Αλλά. Φτιάχνουν ρόλους και χώνουν τους ανθρώπους μέσα σ’ αυτούς. Δεν έχουν
φαντασία. Δεν έχουν ονοματεπώνυμο. Δεν μιλούν για τα δύσκολα.

Δεν ξέρω αν το φύλο κινητοποιεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Ο κάθε άνθρωπος
είναι, πιθανολογώ, η ατομική του περίπτωση. Δεν τσουβαλιάζεται εύκολα.

H αγανάκτηση της Αγγελικής Σωτηροπούλου απέναντι στη μάρτυρα Μανιά και η
προειδοποίηση της κατηγορουμένης ότι δεν πλησιάζει κοντά, γιατί θα τη δείρει,
φαίνεται να εξυπηρετεί το κλισέ. Αρρενωπός τσαμπουκάς ή γυναικεία νυχιά, όπως
και να το δει κανείς, το κλισέ παραμένει κλισέ. Ίσως είναι δύσκολο να ξεφύγει
κανείς από την εικόνα που του έχουν σταμπώσει. Ό,τι και να κάνει, θα τον
κυνηγάει σαν αυτοκόλλητο.

H Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας